مکہ دفاعی اتحاد: سعودی عرب وچ سیکرٹریٹ، پہلا سیکرٹری جنرل پاکستان توں ہووے گا

اجتماعی دفاع تے مزاحمتی صلاحیت نوں یقینی بنایا جاوے گا، دفاعی صنعتی تعاون تے ٹیکنالوجی دی سانجھی ترقی لئی کم کراں گے، بحراناں دے حل تے کشیدگی گھٹاؤن دی حمایت کیتی جاوے گی: مشترکہ اعلامیہ

ادارہ جاتی ڈھانچہ تشکیل دین دا عمل شروع، اتحاد بین الاقوامی قانون اُتے مبنی، کسے مخصوص ریاست دے خلاف نہیں، روڈ میپ تیار کیتا جا رہیا اے، امید اے ہور ممالک وی شامل ہون گے۔ اسرائیلی وزیرِاعظم دنیا لئی خطرہ، مسلمانوں دا خون وگھا کے لطف اندوز ہون والے نوں روکنا چاہیدا اے: ترک وزیرِ خارجہ۔ سیاسی تے دفاعی تعاون نوں فروغ دین دا عزم دہرایا: سعودی وزیرِ دفاع

استنبول، اسلام آباد (مانیٹرنگ ڈیسک، وقائع نگار) — مکہ معاہدے دے تحت قائم سٹریٹجک سیاسی تے دفاعی کمیٹی دے پہلے اجلاس وچ مکہ دفاعی اتحاد دا باضابطہ اعلان کر دِتا گیا اے۔ اتحاد دا سیکرٹریٹ سعودی عرب دے دارالحکومت ریاض وچ قائم کیتا جاوے گا تے اس دے پہلے سیکرٹری جنرل پاکستان توں ہون گے۔

ترکی دے شہر استنبول وچ ہون والے اجلاس وچ پاکستان دی نمائندگی نائب وزیراعظم تے وزیرِ خارجہ سینیٹر محمد اسحاق ڈار، وزیرِ دفاع خواجہ محمد آصف تے فیلڈ مارشل سید عاصم منیر نے کیتی۔

اجلاس وچ ترک وزیرِ خارجہ حاقان فیدان، وزیرِ قومی دفاع یشار گیولر، ترکیہ دے چیف آف جنرل سٹاف جنرل سلچوق بائر اکتار اولو، سعودی وزیرِ خارجہ فیصل بن فرحان، وزیرِ دفاع خالد بن سلمان تے چیف آف جنرل سٹاف جنرل فیاض بن حامد الرویلی وی شریک ہوئے۔

اجلاس توں بعد جاری کیتے گئے مشترکہ اعلامیے وچ آکھیا گیا اے کہ علاقائی ذمہ داری دے احساس تحت تینوں ممالک نے پائیدار امن تے استحکام حاصل کرن لئی مکہ معاہدے دے فریم ورک اندر مل کے کم کرن دے اپنے عزم دا اعادہ کیتا اے۔

ایس مقصد لئی بحراناں دے پُرامن حل دی حوصلہ افزائی کیتی جاوے گی، کشیدگی گھٹاؤن تے تحمل دیاں کوششاں دی حمایت جاری رکھی جاوے گی۔ اجلاس وچ ایہ وی اتفاق کیتا گیا کہ مکہ معاہدے دے تحت تعاون نوں ہور ادارہ جاتی شکل دین لئی اقدامات کیتے جان گے، تاں جو تینوں ممالک دی یکجہتی نوں مضبوط بنایا جا سکے۔

اعلامیے مطابق اجتماعی دفاع تے مزاحمتی صلاحیت دی ساکھ تے مؤثریت نوں یقینی بناؤن، منصفانہ، جامع تے دیرپا امن لئی علاقائی کوششاں تے اشتراکی سلامتی وچ معاونت فراہم کرن اُتے وی زور دِتا گیا۔

سعودی عرب وچ اک سیکرٹریٹ قائم کیتا جاوے گا، جس دی سربراہی اک سیکرٹری جنرل کرے گا، تاں جو مکہ معاہدے دے فریم ورک تحت تینوں ممالک دے کم وچ معاونت فراہم کیتی جا سکے۔ ابتدائی طور اُتے سیکرٹریٹ دی سربراہی پاکستان نال تعلق رکھن والا سیکرٹری جنرل تین سال دی مدت لئی کرے گا۔

اعلامیے وچ ہور آکھیا گیا اے کہ مشترکہ سرگرمیاں دے ذریعے تینوں ممالک مضبوط دفاعی صنعتی تعاون، ٹیکنالوجی دی سانجھی ترقی تے پیداوار دے ذریعے اپنی دفاعی صلاحیتاں تے مسلح افواج وچ باہمی ہم آہنگی نوں وی مضبوط بناؤن لئی کم کرن گے۔

مکہ معاہدے دے ادارہ جاتی تے پُرعزم نفاذ دے ذریعے تینوں ممالک علاقائی امن تے استحکام وچ اہم کردار ادا کرن گے۔

اجلاس توں بعد ترک وزیرِ خارجہ حاقان فیدان نے میڈیا نوں تفصیلات دسدیاں آکھیا کہ اجلاس دا مقصد علاقائی امن تے استحکام نوں فروغ دینا اے۔ انہاں آکھیا کہ اجلاس وچ ادارہ سازی لئی مختلف اقدامات اُتے تبادلۂ خیال کیتا گیا تے اجلاس وچ کیتے گئے فیصلے نتیجہ خیز ثابت ہون گے۔

حاقان فیدان نے مزید آکھیا کہ پاکستان، ترکیہ تے سعودی عرب دا اتحاد بین الاقوامی قانون اُتے مبنی اے تے ایہ اتحاد کسے مخصوص ریاست دے خلاف نہیں۔ مکہ معاہدے تحت ادارہ جاتی ڈھانچہ تشکیل دین دا عمل شروع کر دِتا گیا اے۔

انہاں آکھیا کہ مزید ممالک دی معاہدے وچ شمولیت لئی روڈ میپ تیار کرن اُتے کم کیتا جا رہیا اے۔ ترک وزیرِ خارجہ نے دَسیا کہ تین ملکی معاہدے نوں ’’مکہ دفاعی اتحاد‘‘ آکھیا جاوے گا۔

اجلاس دے ایجنڈے وچ ودھدی علاقائی تے عالمی کشیدگی دے تناظر وچ مشترکہ ذمہ داری دا تعین، عالمی تے علاقائی سلامتی دے امور تے تینوں ممالک دیاں دفاعی صلاحیتاں نوں ہور مضبوط بناؤن اُتے غور شامل سی۔

ایجنڈے وچ تینوں ممالک دیاں مسلح افواج وچ ہم آہنگی ودھاؤن، دفاعی صنعت وچ مشترکہ پیداوار، تحقیق تے ترقی دے شعبیاں وچ تعاون دا جائزہ لینا وی شامل سی۔ دہشت گردی دے خلاف مشترکہ کوششاں نوں ہور مؤثر بناؤن دے امور وی اجلاس دے ایجنڈے وچ شامل سن۔

مکہ مشترکہ دفاعی معاہدے دا مقصد سلامتی، امن، استحکام تے خوشحالی نوں فروغ دینا تے مشترکہ دفاعی صلاحیت تے اجتماعی ڈیٹرنس نوں ہور مضبوط بنانا اے۔

ترک وزیرِ خارجہ نے آکھیا کہ اسرائیل دے وزیرِاعظم بنیامین نیتن یاہو صرف ترکی ہی نہیں بلکہ پوری دنیا دی سلامتی لئی خطرہ بن چکے نیں۔

انہاں توں پچھیا گیا کہ اسرائیلی سرکاری بیانیے وچ ترکی نوں اک سٹریٹجک خطرے دے طور اُتے پیش کیتا جا رہیا اے، تے اسرائیل دے ایس بیانیے تے اقدامات نوں انقرہ کس طرح ویکھدا اے؟

جواب وچ حاقان فیدان نے اسرائیلی وزیرِاعظم نوں پوری دنیا لئی خطرہ قرار دیندیاں آکھیا کہ بین الاقوامی برادری نوں اپنی ذمہ داری پوری کردیاں نیتن یاہو نوں روکنا چاہیدا اے تے ایہ یقینی بنانا چاہیدا اے کہ انہاں دیاں پالیسیاں نال خطے، اسرائیل، یہودی عوام تے دنیا دے ہور حصیاں نوں مزید نقصان نہ پہنچے۔

حاقان فیدان نے مزید آکھیا کہ جیہڑا قاتل فلسطینیاں تے مسلمانوں دا خون وگا کے لطف اندوز ہوندا اے، اونوں ضرور روکیا جانا چاہیدا اے۔

انہاں دا کہنا سی کہ اتحاد ریاستاں دی خودمختاری، علاقائی سالمیت تے اک دوجے دے اندرونی معاملات وچ عدم مداخلت ورگے بین الاقوامی اصولاں اُتے قائم اے۔

ترک وزیرِ خارجہ نے آکھیا کہ ایہ اتحاد کسے مخصوص ریاست دے خلاف نہیں بلکہ انہاں سارے ممالک لئی کھلا اے جیہڑے انہاں اصولاں دی پاسداری کردے نیں۔ انہاں امید ظاہر کیتی کہ مستقبل وچ ہور ممالک وی اس اتحاد وچ شامل ہون گے۔

حاقان فیدان نے آکھیا کہ خطے نوں درپیش سکیورٹی چیلنجز دے اثرات عالمی سطح اُتے وی مرتب ہندے نیں۔ پچھلے تِن دہائیاں دے واقعات نے ظاہر کیتا اے کہ خطے دے مسئلیاں دا مؤثر حل اوہدوں ہی ممکن اے جدوں علاقائی ممالک خود انہاں دی ذمہ داری لین، اک دوجے دی خودمختاری تے سلامتی دا احترام کرن تے باہمی اعتماد اُتے مبنی ڈھانچہ قائم کرن۔

انہاں دے مطابق مکہ دفاعی اتحاد نال خطے وچ استحکام نوں فروغ ملے گا تے غیر یقینی دی صورتحال وچ کمی آوے گی، جس نال سرمایہ کاری تے ترقی دے مواقع وی ودھن گے۔

اجلاس وچ شریک سعودی عرب دے وزیرِ دفاع خالد بن سلمان نے سوشل میڈیا پلیٹ فارم ایکس اُتے لکھیا کہ اس گل دا اعادہ کیتا گیا اے کہ معاہدے دے مختلف پہلوؤں نوں فعال کرن دا عمل اگے ودھایا جاوے گا، تاں جو مشترکہ سیاسی تے دفاعی تعاون نوں فروغ دِتا جا سکے تے امن تے استحکام نوں مضبوط بنایا جا سکے۔