امریکہ، ایران ٹکراؤ: بحری جہازاں اُتے سب توں وڈے حملے
تہران دا 2 امریکی بحری جہازاں، 8 ٹینکراں تے اردن وچ فوجی اڈے نوں نشانہ بناؤن دا دعویٰ، آبنائے ہرمز دا ممنوعہ علاقہ خلیجِ عمان تے بحیرۂ عرب تک وسیع کرن دا اعلان، 5 ایرانی آئل ٹینکر ڈبو دتے: امریکہ، تیل ہور مہنگا
دبئی دے نیڑے ٹینکر اُتے سوار 1 بحری کارکن ہلاک، دوجا لاپتا، عراقی بندرگاہ دے نیڑے ٹینکر وچ اگ لگ گئی، کویتی تے بحرینی بندرگاہاں اُتے آئل ٹینکراں نوں وی دھمکی، سعودی عرب دے یمن وچ جوابی حملے، درجنوں ہلاکتاں
تہران، واشنگٹن (نیوز ایجنسیاں، مانیٹرنگ ڈیسک) ایران امریکہ جنگ شروع ہون توں بعد بحری جہازاں اُتے حملیاں دی سب توں وڈی لہر سامنے آئی اے، متحارب فریقین نے اک دوجے دے ٹینکراں نوں نشانہ بنا لیا۔ ایران نے آکھیا اے کہ اوہنے آبنائے ہرمز دے نیڑے 10 بحری جہازاں نوں نشانہ بنایا، جدوں کہ امریکہ نے ایران دے پنج آئل ٹینکر ڈبو دتے۔
رات گئے ایران دے جنوبی حصے وچ آبنائے ہرمز دے نیڑے دھماکے دی آواز سنی گئی۔ انہاں حملیاں توں بعد تیل دیاں قیمتاں تیزی نال ودھ گئیاں تے عالمی معیار دا برینٹ خام تیل پہلی واری جولائی توں بعد 101 ڈالر فی بیرل توں تجاوز کر گیا، جدوں کہ اک ٹینکر اُتے سوار بحری کارکن دے ہلاک تے اک ہور دے لاپتا ہون دی اطلاع اے۔
ایران نے ایہ وی آکھیا کہ اوہنے اردن وچ امریکی افواج دے ورتوں والے اڈے اُتے بیلسٹک میزائل داغے نیں۔ ایرانی پاسدارانِ انقلاب نے آکھیا اے کہ ہور حملیاں اُتے اوہدا ردِعمل وڈے پیمانے اُتے ہور سخت ہووے گا۔ دشمن نے ایران دے دو یا تین اہداف نوں نشانہ بنایا تاں ایران 20 اہداف اُتے حملہ کرکے جواب دےوے گا۔
ایران جلد سمندر وچ نویں تے کسے ویلے توں وڈے ممنوعہ علاقے دے نقشے جاری کرے گا، جیہڑا ایرانی ساحل دے انتہائی مشرقی حصے وچ پاکستان دے نیڑے چابہار دے سامنے بحیرۂ عرب تک پھیلیا ہووے گا۔ ایس وچ خلیجِ عمان دے حصے وی شامل ہون گے۔
امریکی حکام نے آکھیا اے کہ انہاں نے رات گئے ایران دے 5 آئل ٹینکر تباہ کر دتے۔ امریکہ نے ایسے بحری جہازاں دی ویڈیو وی جاری کیتی جنہاں نوں ڈوبن توں پہلاں اگ دے شعلیاں وچ گھریا ہویا ویکھیا جا سکدا اے۔
امریکی فوج دی سینٹرل کمانڈ نے آکھیا کہ ایہ حملے ایران دے پاسدارانِ انقلاب ولوں گزشتہ دو دناں دوران امریکی بحری جنگی جہاز نوں دو واری بیلسٹک میزائلاں نال نشانہ بناؤن دے جواب وچ کیتے گئے۔ کسے امریکی شہری نوں نقصان نہیں پہنچیا۔
واشنگٹن نے اعلان کیتا اے کہ اوہنے ایرانی ٹینکراں نوں نشانہ بناؤن دی نویں پالیسی اختیار کر لئی اے، جس نوں اوہ اپنے جنگی جہازاں نوں لاحق خطرے دے جواب وچ کارروائی قرار دیندا اے۔
امریکی وزیر خارجہ مارکو روبیو نے کولمبیا دے دورے دوران صحافیاں نال گل کردیاں آکھیا کہ ایران مسلسل امریکی بحری جہازاں نوں نشانہ بنا رہیا اے، جدوں وی اوہ ایہ کرن گے یا ایس دی کوشش کرن گے، انہاں نوں ٹینکراں توں محروم ہونا پئے گا۔
ایران دا کہنا اے کہ اوہ امریکی بحری جہازاں اُتے حملیاں لئی ہور جدید تے طاقتور میزائل ورت رہیا اے۔ ایران دے جوابی حملیاں وچ دو امریکی بحری جہازاں تے 8 ٹینکراں نوں نشانہ بناؤن دے اعلان توں بعد اطلاعات آئیاں کہ آبنائے ہرمز دے آس پاس کئی ہمسایہ ملکاں دے نیڑے سمندری پانی وچ بحری جہازاں نوں نقصان پہنچیا اے۔
دبئی دے نیڑے لنگر انداز آئل پروڈکٹس ٹینکر ’’ہرکیولیز سٹار‘‘ اُتے سوار بحری کارکن ہلاک ہو گیا، جدوں کہ عملے دا اک ہور رکن لاپتا ہو گیا۔
سمندری سلامتی دے ذرائع مطابق ممکن اے کہ جہاز نوں ڈرون نال نشانہ بنایا گیا ہووے۔ برطانوی بحری سلامتی دے ادارے یو کے ایم ٹی او نے دَسیا کہ علاقے وچ موجود اک بحری جہاز اک پاسے جھکیا ہویا سی تے ممکنہ طور اُتے کسے پروجیکٹائل دی زد وچ آؤن نال اوہدے اندر پانی داخل ہو رہیا سی۔ رائٹرز فوری طور اُتے تصدیق نہ کر سکیا کہ ایہ اوہی جہاز سی۔
عراق دے بندرگاہی حکاما دے دو ذرائع نے دَسیا کہ ’’نیو اینڈروس‘‘ ناں دا ٹینکر، جیہڑا 20 لاکھ بیرل فیول آئل لے کے جا رہیا سی، عراقی سمندری حدود وچ ڈرون دی زد وچ آؤن توں بعد اگ دی لپیٹ وچ آ گیا۔ جہاز دے 22 رکنی عملے وچ کسے جانی نقصان دی اطلاع نہیں ملی۔
یو کے ایم ٹی او نے آکھیا کہ انہاں نوں شمالی خلیج تے خلیجِ عمان وچ، یعنی آبنائے ہرمز دے دونویں پاسیاں، کئی تجارتی بحری جہازاں نوں ناکارہ بناؤن والی فائرنگ دا نشانہ بنن دیاں اطلاعات موصول ہوئیاں نیں، تاہم فوری جانی نقصان یا ماحولیاتی اثرات دی تصدیق نہیں ہو سکی۔
ایران نے کویتی تے بحرینی بندرگاہاں اُتے موجود آئل ٹینکراں نوں وی دھمکی دتی اے۔ بحری سلامتی دے ذریعے مطابق عرب امارات دی خور فکان بندرگاہ وچ مائع قدرتی گیس نوں نقصان پہنچیا اے۔
پاسدارانِ انقلاب نے بدھ نوں ایہ وی آکھیا کہ اوہنے مشرقی اردن وچ الازرق دے نیڑے امریکی افواج دے ورتوں والے اڈے اُتے بیلسٹک میزائل داغدیاں امریکی ایف 35 تے ایف 15 طیاریاں دے ہینگرز نوں نشانہ بنایا اے۔ تاہم اردن نے آکھیا کہ اوہدے فضائی دفاعی نظام نے ایران ولوں داغے گئے 20 وچوں 18 میزائل روک لۓ، دو میزائل غیر آباد علاقیاں وچ ڈگ پئے تے کوئی نقصان نہیں ہویا۔ اک امریکی عہدیدار نے آکھیا کہ اردن وچ ایرانی حملے غیر مؤثر رہے تے سارے امریکی فوجی محفوظ نیں۔
شمالی اردن دے علاقے الشجرہ وچ بنائی گئی تے رائٹرز ولوں تصدیق شدہ ویڈیو وچ رات نوں آسمان روشن کردیاں چمکاں دکھائی دتیاں گئیاں۔
پاسدارانِ انقلاب دے ترجمان حسین محبی نے آکھیا کہ جنگ دے خاتمے لئی امریکہ نوں تہران دے جوہری تے میزائل پروگراماں وچ مداخلت بند کرنی پئے گی۔ اسرائیل دا لبنان توں انخلا تے یمن دی ناکہ بندی دا خاتمہ وی ایران دیاں شرطاں وچ شامل نیں۔
اُنہاں نے منجمد ایرانی اثاثیاں وچوں 24 ارب ڈالر دی رقم جاری کرن دا مطالبہ وی کیتا۔ ممنوعہ سمندری علاقے وچ توسیع بارے انہاں آکھیا کہ جیہڑا وی بحری جہاز ایس حدود وچ داخل ہووے گا، اوہنوں بعد وچ آبنائے ہرمز استعمال کرن دی اجازت نہیں ہووے گی، تے قانونی تے انشورنس خدمات وی فراہم نہیں کیتیاں جان گیاں۔
اُدھر آبنائے ہرمز تقریباً بند اے۔ اگرچہ امریکہ دا دعویٰ اے کہ اوہ کئی ٹینکراں نوں آبنائے ہرمز توں گزارن وچ کامیاب رہیا، تاہم آزادانہ طور اُتے نگرانی کرن والے اداریاں دا کہنا اے کہ ایس راستے توں کنی مقدار وچ تیل باہر نکل رہیا اے، ایس دا اندازہ لانا مسلسل مشکل ہوندا جا رہیا اے۔
ابتدائی اعداد و شمار مطابق گزشتہ 24 گھنٹیاں دوران صرف 6 بحری جہاز اپنے ٹرانسپونڈر آن کرکے آبنائے ہرمز توں گزر سکے، جدوں کہ گزشتہ 10 دناں دی اوسط تقریباً 12 جہاز روزانہ سی۔
سعودی عرب تے ایران دے حمایت یافتہ حوثی گروپ وچ ودھدی لڑائی نے وی توانائی دیاں عالمی منڈیاں لئی غیر یقینی صورتحال وچ اضافہ کر دتا اے۔
حوثی یمن دے زیادہ تر گنجان آباد علاقیاں اُتے قابض نیں، جدوں کہ سعودی حمایت یافتہ یمنی حکومت، جیہڑی ملک دے جنوبی حصے وچ قائم اے، نے حوثیاں دے قبضے والے علاقیاں خلاف کئی پاسیاں توں حملہ شروع کر رکھیا اے۔
حوثیاں نے بحیرۂ احمر وچ سعودی بحری جہازاں نوں نشانہ بناؤن دی دھمکی وی دتی اے۔ منگل نوں سعودی شہراں اُتے حوثیاں دے حملیاں دے جواب وچ سعودی عرب نے یمن وچ حملے کیتے۔ حوثیاں دا کہنا اے کہ سعودی فضائی حملیاں وچ درجنوں افراد ہلاک ہوئے، تاہم سعودی عرب نے انہاں ہلاکتاں دی تصدیق نہیں کیتی۔
