آئی ایم ایف دیاں شرائط اُتے ٹیکس اصلاحات، توانائی، نجکاری سمیت 174 قانونی ترامیم دا فیصلہ

فنڈ نوں دَس دِتا گیا، ترامیم دی منظوری پارلیمنٹ دا اختیار، مشن نال سوموار توں مذاکرات، چوتھے جائزے وچ 15 سٹرکچرل بینچ مارکس شامل، خودمختار دولت فنڈ، شوگر سیکٹر ڈی ریگولیشن، اسلامی بینکاری تے صوبائی وعدیاں اُتے عملدرآمد دا جائزہ لیا جاوے گا: سیکرٹری خزانہ

اسلام آباد (مدثر علی رانا) آئی ایم ایف نال 7 ارب ڈالر دے ایکسٹینڈڈ فنڈ فیسلٹی پروگرام دے تحت جائزہ مذاکرات دے آغاز دے موقع اُتے حکومت نے پارلیمنٹ کولوں مختلف شعبیاں وچ مجموعی طور اُتے 174 قانونی ترامیم منظور کراؤن دی تیاری کر لئی اے۔ ایہ ترامیم ٹیکس اصلاحات، توانائی، نجکاری، خودمختار دولت فنڈ، شوگر سیکٹر ڈی ریگولیشن پالیسی، اسلامی بینکاری تے مالیاتی استحکام سمیت مختلف شعبیاں نال متعلق نیں۔ ایہ انکشاف سیکرٹری خزانہ امداد اللہ بوسال نے چیئرمین نوید قمر دی زیرِ صدارت قومی اسمبلی دی قائمہ کمیٹی خزانہ دے اجلاس وچ بریفنگ دوران کیتا۔ اجلاس وچ جاری آئی ایم ایف پروگرام تے اس نال جڑیاں شرائط اُتے تفصیلی غور کیتا گیا۔

سیکرٹری خزانہ نے دَسیا کہ آئی ایم ایف مجموعی طور اُتے 174 قانونی ترامیم پارلیمنٹ کولوں منظور کرانا چاہندا اے، حکومت نے آئی ایم ایف نوں واضح کیتا اے کہ قانون سازی تے ترامیم دی منظوری پارلیمنٹ دا آئینی اختیار اے۔ آئی ایم ایف مشن پاکستان وچ موجود اے تے باضابطہ جائزہ مذاکرات سوموار توں شروع ہون گے۔ مذاکرات وچ خودمختار دولت فنڈ وی اہم موضوع ہووے گا، جس دے گورننس میکانزم تے حفاظتی اقدامات دی منظوری آئی ایم ایف پروگرام دے اہم سٹرکچرل بینچ مارکس وچ شامل اے۔

شوگر سیکٹر دی ڈی ریگولیشن پالیسی تے ترسیلاتِ زر وی اقتصادی جائزہ مذاکرات دا حصہ نیں۔ تین صوبیاں نے شوگر پالیسی نال اتفاق کیتا اے، جدوں کہ اک صوبے نوں بعض تحفظات نیں۔

کمیٹی ارکان نوں دَسیا گیا کہ صوبائی وعدیاں تے نیشنل فسکل پیکٹ اُتے عملدرآمد وی آئی ایم ایف پروگرام دے اہم اجزا وچ شامل اے۔ وزارت خزانہ دے مطابق چوتھے جائزے دے تحت 15 سٹرکچرل بینچ مارکس موجود نیں۔ اسلامی بینکاری نال متعلق اک معاملے اُتے کم جاری اے، ٹیکس پالیسی آفس دے امور وی زیرِ بحث آون گے۔

موجودہ ای ایف ایف پروگرام 25 ستمبر 2024 نوں منظور ہویا، جس دا مجموعی حجم 7 ارب ڈالر اے تے تقریباً 4.5 ارب ڈالر دی رقم جاری کیتی جا چکی اے۔ پروگرام دا مقصد ادائیگیاں دے توازن دیاں ضروریات پوری کرنا تے معاشی تے مالیاتی استحکام وچ معاونت کرنا اے۔ بدلے وچ حکومت نوں محصولات وچ اضافہ، قرضیاں دی پائیداری، مالیاتی استحکام، ٹیکس اصلاحات، توانائی دے شعبے وچ اصلاحات، سرکاری اداریاں دی گورننس تے تجارتی لبرلائزیشن سمیت مختلف شعبیاں وچ اصلاحات کرنیاں نیں۔

منظور شدہ بجٹ توں اضافی اخراجات پارلیمنٹ دے سامنے لیاؤنے، ٹیکس ایمنسٹی سکیمیں تے ترجیحی ٹیکس سہولتاں اُتے پابندی، توانائی اصلاحات تے صوبیاں نال نیشنل فسکل پیکٹ اُتے عملدرآمد وی پروگرام دیاں شرائط وچ شامل اے۔

قائمہ کمیٹی نے پرائمری سرپلس دے اہداف، حکومتی ضمانتاں تے صوبیاں دی مالی پوزیشن دا جائزہ لیا۔ ارکان نے سوال چکیا کہ صوبائی بجٹ سرپلس تے اخراجات دیاں ترجیحات نوں مجموعی قومی مالیاتی فریم ورک نال کس طرح ہم آہنگ کیتا جا ریا اے۔ حکام نے انسانی وسائل دی ترقی، سماجی تحفظ تے صحت تے تعلیم لئی کم از کم اخراجات نال متعلق وعدیاں اُتے بریفنگ دِتی۔

ریٹیلرز دی ٹیکس رجسٹریشن سکیم دے جائزے دوران ارکان نے ابتدائی طور اُتے گھٹ تعداد وچ رجسٹریشن اُتے سوال چکدیاں سکیم دی کارکردگی دا قابلِ پیمائش جائزہ، رجسٹرڈ ریٹیلرز دی تعداد، حاصل محصولات، ٹیکس تعمیل دے نتائج تے سکیم دے ڈیزائن وچ ممکنہ تبدیلیاں نال متعلق تفصیلی اعداد و شمار طلب کیتے۔ ایس سلسلے وچ ایف بی آر دے کردار اُتے بحث ہوئی تے ہور بریفنگ طلب کیتی گئی۔

بجلی تقسیم کار کمپنیاں دی نجکاری دی تجویز دے جائزے دوران حکام نے دَسیا کہ تین ڈسکوز دی نجکاری دا عمل پیشرفت دے مرحلے وچ اے۔ بین الاقوامی سرمایہ کاراں نے دلچسپی ظاہر کیتی اے تے بعض فریق پری کوالیفائی وی ہو چکے نیں۔ ارکان نے مجوزہ لین دین دی نوعیت تے شرائط بارے ہور وضاحت طلب کیتی کہ آیا ایہ مکمل نجکاری ہووے گی، انتظامی کنٹرول دی منتقلی ہووے گی یا کنسیشن ماڈل اختیار کیتا جاوے گا۔

نوید قمر نے سوال چکیا کہ جے منافع بخش ڈسکوز نجی شعبے دے حوالے کر دِتیاں گئیاں تاں باقی کمپنیاں دا کی ہووے گا۔ حکام نے دَسیا کہ متعلقہ کمپنیواں دی ویلیوایشن کیتی جا چکی اے۔

قائمہ کمیٹی نے پاکستان انٹرنیشنل ایئرلائنز دی تنظیم نو تے مجوزہ لین دین اُتے وی غور کیتا۔ ارکان نے مجوزہ ڈیل دے حوالے نال ویلیوایشن، واجبات، حاصل رقم تے حکومت کول باقی حصیاں دی مکمل مالی تفصیلات طلب کیتیاں تے زور دِتا کہ پی آئی اے نال متعلق تمام مالی معلومات پیشہ ورانہ، شفاف تے آسان فہم انداز وچ پیش کیتیاں جان۔

کمیٹی نوں دَسیا گیا کہ سرکاری ملکیتی اداریاں دی گورننس، متعلقہ وزارتاں تے وزارت خزانہ دے درمیان رپورٹنگ دا نظام زیرِ غور اے۔ حکام دے مطابق رپورٹنگ لائنز واضح کر دِتیاں گئیاں نیں، جدوں کہ مجوزہ ترامیم دا مقصد سرکاری اداریاں دے بورڈز نوں مضبوط بنانا، گورننس بہتر کرنا تے خودمختار دولت فنڈ دے تحت سرمایہ کاری دا نظم و ضبط بہتر بنانا اے۔

ارکان نے اوہناں قانونی اداریاں دی واضح فہرست طلب کیتی جنہاں نوں ایس او ای ایکٹ نال ہم آہنگ کرن دی لوڑ اے۔ زیرِ غور قانون سازی دیاں مکمل تفصیلات وی منگیاں گئیاں۔ توانائی دے شعبے وچ اصلاحات وی جائزہ مذاکرات دا اہم حصہ ہون گیاں۔

کمیٹی ارکان نے صنعتی کیپٹو پاور صارفین دی قومی گرڈ اُتے منتقلی دے تفصیلی اعداد و شمار طلب کیتے کہ ایس نال گیس تے پٹرولیم مصنوعات دی کھپت، بجلی دی طلب تے گردشی قرضے اُتے کی اثرات پئے نیں۔ کمیٹی نے زور دِتا کہ توانائی اصلاحات دی کامیابی صرف پالیسی یا انتظامی اقدامات نال نہیں بلکہ حقیقی آپریشنل، مالی تے معاشی نتائج نال جانچی جانی چاہیدی اے۔

سیکرٹری خزانہ نے آئی ایم ایف پروگرام اُتے بریفنگ دوران دَسیا کہ توانائی نال متعلق گردشی قرضے دے اہداف وچ وڈی کامیابی نہیں ملی، تعلیمی اخراجات دے اہداف حاصل کرن وچ ناکامی ہوئی، ٹیکس وصولی ودھائی جاوے گی، سپلیمنٹری گرانٹ اُتے پابندی عائد کر دِتی گئی اے تے گردشی قرض نوں مخصوص حد وچ رکھیا جا ریا اے۔

سرکاری شعبے وچ کفایت شعاری دے اقدامات نال متعلق حکام نے دَسیا کہ سرکاری گاڑیاں لئی ایندھن وچ عارضی 50 فیصد کمی کیتی گئی اے، مخصوص آپریشنل ضروریات مستثنیٰ نیں۔ مالی سال 2026-27 لئی نان ای آر ای بجٹ وچ وی 5 فیصد کمی کیتی گئی اے، جس دی مالیت تقریباً 16.1 ارب روپے اے۔

کمیٹی ارکان نے سوال کیتا کہ انہاں اقدامات نال حقیقی طور اُتے کنی بچت ہوئی اے تے آیا کفایت شعاری دے اقدامات نال قومی خزانے نوں قابلِ ذکر مالی فائدہ حاصل ہویا اے۔ مالیاتی نظم و ضبط دے اقدامات نوں قابلِ پیمائش بچت، اخراجات دی کارکردگی تے واضح مالی نتائج نال منسلک کرن اُتے زور دِتا گیا۔

کمیٹی نے چیئرمین سکیورٹیز اینڈ ایکسچینج کمیشن دی عدم شرکت اُتے برہمی دا اظہار کردیاں دوناں ایجنڈا آئٹمز اُتے غور مؤخر کر دِتا۔