قومی اسمبلی تے سینیٹ: پختونخوا وچ ایمرجنسی دے حق وچ قرارداداں منظور، گورنر راج تے ہنگامی حالت دی توثیق لئی پارلیمنٹ دا سانجھا اجلاس اج طلب
قرارداد طارق فضل نے پیش کی، چار گھنٹے توں ودھ بحث، ایمرجنسی دا آپشن خوشی نال نہیں ورتیا: اعظم تارڑ۔ حالات دسدے نیں کہ ایمرجنسی توں بغیر کوئی آپشن نہیں سی: خواجہ آصف۔ ایوان وچ کرسیاں لاؤ، وزیراعظم نال ہُن وی گل بات کرن لئی تیار آں: اچکزئی۔ 11 اکتوبر سیاہ ترین دن، جمہوریت اُتے شب خون ماریا گیا: بیرسٹر گوہر۔ اپوزیشن دا احتجاج، نعرے بازی تے واک آؤٹ۔
اسلام آباد قومی اسمبلی تے سینیٹ نے خیبر پختونخوا وچ ایمرجنسی لاون دی منظوری دے دِتی، دونویں ایواناں نے ایمرجنسی لاون دی قرارداد کثرتِ رائے نال منظور کر لئی۔ گورنر راج تے ہنگامی حالت دی توثیق لئی پارلیمنٹ دا مشترکہ اجلاس اج بلایا گیا اے۔
پارلیمنٹ دے مشترکہ اجلاس دا ایجنڈا جاری کر دِتا گیا اے، جس دے مطابق اجلاس سویرے 11 وجے ہووے گا۔ وزیر پارلیمانی امور طارق فضل چودھری ایمرجنسی دا حکمنامہ ایوان وچ پیش کرن گے۔ آئین دے آرٹیکل 232 دی شق 7 دے تحت ایمرجنسی دا حکمنامہ ایوان وچ پیش کیتا جاوے گا۔ طارق فضل چودھری خیبر پختونخوا وچ گورنر راج دا حکمنامہ وی ایوان وچ پیش کرن گے۔ آئین دے آرٹیکل 234 دی شق 3 دے تحت گورنر راج دا حکمنامہ پیش کیتا جاوے گا۔ مشترکہ اجلاس وچ ایمرجنسی تے گورنر راج لاون دی توثیق دی قرارداد اُتے غور کیتا جاوے گا۔
قومی اسمبلی وچ قرارداد اُتے حکومت تے اپوزیشن دے ارکاناں نے چار گھنٹے توں ودھ بحث کیتی۔ ایس موقعے اُتے اپوزیشن نے احتجاج کیتا، نعرے لائے تے اجلاس توں واک آؤٹ کیتا۔ چیئرمین پیپلز پارٹی بلاول بھٹو زرداری نے حکومت نوں مشورہ دِتا کہ اپوزیشن نال مذاکرات دوبارہ شروع کیتے جان، جدکہ گورنر راج دی توثیق لئی پارلیمنٹ دا مشترکہ اجلاس اج طلب کر لیا گیا اے۔
ایمرجنسی آئین دی ضرورت اے: اعظم نذیر تارڑ
سپیکر قومی اسمبلی سردار ایاز صادق دی صدارت وچ اجلاس دوران وقفۂ سوالات معطل کرکے خیبر پختونخوا وچ ایمرجنسی لاون اُتے بحث کیتی گئی۔ ایمرجنسی دی منظوری دی قرارداد وفاقی وزیر پارلیمانی امور طارق فضل چودھری نے پیش کیتی۔
وفاقی وزیر قانون اعظم نذیر تارڑ نے بحث دا آغاز کردیاں آکھیا کہ ایمرجنسی آئین دی ضرورت اے۔ ایہہ کہنا ٹھیک نہیں کہ ایمرجنسی لا کے منتخب حکومت نوں ہٹا دِتا گیا اے۔ کابینہ نے سوچ بچار توں بعد خیبر پختونخوا وچ گورنر راج دا فیصلہ کیتا۔
اُنہاں آکھیا کہ مذاکرات دوران پی ٹی آئی نے عمران خان نوں سہولتاں دین، ملاقات کراؤن تے رہائی دے مطالبے رکھے۔ معافی دا اختیار صرف صدرِ مملکت کول اے، اوہ وی اج تک ایہو جیہے معاملے وچ استعمال نہیں ہویا۔
اعظم نذیر تارڑ نے آکھیا کہ اسیں ماضی توں سبق سکھدے آں۔ وزیراعلیٰ سڑدے صوبے نوں چھڈ کے ملک دا دورہ کردے رہے۔ کابینہ نے تین گھنٹے دی مشاورت توں بعد فیصلہ کیتا کہ صدرِ مملکت نوں اپنے آئینی اختیار استعمال کرن لئی آکھیا جاوے۔ ایہہ فیصلہ خوشی نال نہیں، بلکہ آخری آپشن دے طور اُتے ورتیا گیا اے۔
دہشت گردی ساڈا مسئلہ اے: خواجہ آصف
وزیر دفاع خواجہ آصف نے آکھیا کہ جنرل (ر) فیض حمید تے سابق آرمی چیف جنرل (ر) قمر جاوید باجوہ ایتھے بیٹھدے ہُندے سن۔ سانوں قائل کرن دی کوشش کیتی جاندی سی کہ دہشت گرداں نوں واپس لیان نال فائدہ ہووے گا۔ اپنا مؤقف پیش کردیاں ماضی دے کم وی ویکھ لیا کرو۔
اُنہاں آکھیا کہ جے قول تے فعل وچ تضاد رہے گا تاں حالات ٹھیک نہیں ہون گے۔ شادیواں وچ میراثی وی اوہنی تعریف نہیں کردے جتنی عمران خان بطور وزیراعظم سابق آرمی چیف قمر جاوید باجوہ دی کردے سن۔
خواجہ آصف نے آکھیا کہ تسی چیا سیڈز دی گل کیتی، اسیں تاں چاء پراٹھا کھان والے لوک آں۔ جیل وچ مینوں اک کمبل دِتا گیا، دوجا کمبل منگن اُتے نہیں ملیا۔ شہباز شریف نوں پتا لگیا تاں اُنہاں میرے لئی کمبل بھجوا دِتا۔
اُنہاں آکھیا کہ اسیں نواز شریف تے شہباز شریف دی رہائی نوں کدے مسئلہ نہیں بنایا، پر انہاں نے اک بندے دی رہائی نوں مسئلہ بنا لیا۔ ساڈا مسئلہ صرف دہشت گردی اے۔
خواجہ آصف نے آکھیا کہ اسیں ڈی چوک آ کے قبراں نہیں بنائیاں، نہ ایوان وچ آ کے ماتم کیتا تے نہ قانون نافذ کرن والے اہلکاراں نوں شہید کیتا۔ اقتدار وچ رہندیاں وزیراعلیٰ افغانستان وچ بیٹھے اک بندے توں ہدایتاں لیندا رہیا۔
اُنہاں مزید آکھیا کہ ایہہ ایسی جنگ اے جیہڑی ساریاں نوں اکٹھے ہو کے لڑنی پئے گی۔ خیبر پختونخوا وچ معدنیات تے صحت دے ٹھیکے کنہاں کول نیں؟ حالات دسدے نیں کہ حکومت کول ایمرجنسی توں بغیر کوئی آپشن نہیں سی۔ انہاں آیات دے تھلے کھلو کے جھوٹ نہیں بولنا چاہیدا۔
احسن اقبال دے بانی پی ٹی آئی اُتے الزام
وفاقی وزیر منصوبہ بندی احسن اقبال نے بانی پی ٹی آئی نوں سیاسی قیدی قرار دین دی مخالفت کردیاں اُنہاں اُتے کرپشن تے منی لانڈرنگ دے الزام لائے۔ اُنہاں پی ٹی آئی نوں مشورہ دِتا کہ جیل وچ اپنے قائد کولوں پُچھن کہ دوجیاں نوں کرپشن دے خلاف لیکچر دین والا آپ کنہاں الزاماں دا سامنا کر رہیا اے۔
مذاکرات بارے گل کردیاں احسن اقبال نے آکھیا کہ اپوزیشن ولوں مذاکرات شروع کرن دی گل کیتی گئی، پر ایس معاملے وچ وی دیر کر دِتی گئی۔ اُنہاں منیر نیازی دے شعر دا حوالہ دیندیاں آکھیا کہ اوہ ہر کم وچ دیر کر دیندے نیں، ایتھے وی مذاکرات دی پیشکش کرن وچ دیر ہو گئی۔
احسن اقبال نے الزام لایا کہ بانی پی ٹی آئی نے صرف غبن ہی نہیں کیتا، بلکہ منی لانڈرنگ وی کیتی۔
گورنر راج دا فیصلہ خوشی نال نہیں کیتا گیا: فاروق ستار
ایم کیو ایم پاکستان دے رہنما فاروق ستار نے آکھیا کہ تسی گورنر راج دا جیہڑا فیصلہ کیتا اے، اوہ خوشی نال نہیں کیتا گیا۔ بیرسٹر گوہر دی تقریر توں محسوس ہویا کہ تسی غلط پاسے کھلوے او۔
فاروق ستار نے آکھیا کہ تہاڈے کول ایہہ ثابت کرن لئی دلیل نہیں کہ فیصلہ غلط اے۔ ہُن جے ذمہ داری چُکی اے تاں دہشت گردی دا خاتمہ کرنا پئے گا۔
اُنہاں آکھیا کہ ملک دی تاریخ دا سب توں وڈا سٹریٹ کرائم کراچی وچ ہو رہیا اے۔ ساڈے بچے ٹینکراں تے گٹراں دی نذر ہو رہے نیں۔ خدا لئی خیبر پختونخوا دے نال کراچی تے سندھ ول وی دھیان دیو۔
بلاول بھٹو دی مذاکرات دوبارہ شروع کرن دی تجویز
خیبر پختونخوا وچ ایمرجنسی لاون بارے قرارداد اُتے بحث وچ حصہ لیندیاں پیپلز پارٹی دے چیئرمین بلاول بھٹو زرداری نے حکومت نوں اپوزیشن نال دوبارہ مذاکرات کرن دی تجویز دِتی۔
اُنہاں آکھیا کہ میں پی ٹی آئی نوں دعوت دیندا آں کہ گل بات دا عمل شروع کرے۔ جے تسی خیبر پختونخوا دے حالات بہتر ہون دا ثبوت دے دیو تاں میں خود وزیراعظم نوں گزارش کراں گا کہ ہُن اوتھے ایمرجنسی دی لوڑ نہیں۔
بلاول نے آکھیا کہ آئین وچ ایس قدم دی اجازت موجود اے، پر میں ایس معاملے اُتے بڑے بوجھل دل نال گل کر رہیا آں۔ اُنہاں آئین دا آرٹیکل 232 پڑھ کے سنایا تے آکھیا کہ آئین صدرِ مملکت نوں انہاں حالات وچ ایہہ قدم چکن دی اجازت دیندا اے۔
اُنہاں آکھیا کہ حکومت نے ایہہ قدم چکن توں پہلاں پوری کوشش کیتی کہ ایہہ نوبت نہ آوے۔ اپوزیشن دی ذمہ دار قیادت جان دی اے کہ خیبر پختونخوا وچ پی ٹی آئی دی حکومت نے آپ ہی اک سیاسی خودکش حملہ کیتا اے۔ اوہ ہُن وفاقی حکومت تے صدر اُتے الزام لا سکدی اے، پر اصل ذمہ دار دا اوہنوں پتا اے۔
بلاول بھٹو نے آکھیا کہ جے صدرِ مملکت ایس سمری اُتے دستخط نہ کردے تاں اُنہاں نوں ایہہ وی دَسنا چاہیدا سی کہ ایہہ قدم کیوں نہ چکیا جاوے۔
اُنہاں آکھیا کہ جدوں ایہہ معاملہ ساڈے سامنے آیا تاں اسیں فیصلہ کیتا کہ ایمرجنسی لاون توں پہلاں پی ٹی آئی نوں پورا موقع دِتا جاوے۔ اسیں ایہہ قدم نہیں چکنا چاہندے ساں۔ رات دیر تک پی ٹی آئی رہنماواں نال مذاکرات ہُندے رہے تے اطلاعات سن کہ مذاکرات کامیاب ہو رہے نیں۔
بلاول نے آکھیا کہ قومی تے صوبائی سطح اُتے دہشت گردی دا مقابلہ کرن لئی اپوزیشن تیار سی۔ ہر سیاسی جماعت لئی سیاسی گنجائش محدود ہوندی اے، تے ایس دے ذمہ دار اسیں سارے آں۔
اُنہاں آکھیا کہ افغانستان نال جنگ ورگی صورتحال اے تے خیبر پختونخوا دے وزیراعلیٰ نے جلسے وچ کھلو کے لوکاں توں حلف لیا کہ اوہ دہشت گردی دا مقابلہ نہیں کرن گے۔ ایہہ سیاسی خودکشی سی، اپنی ہی حکومت اُتے خودکش حملہ سی۔
بلاول بھٹو نے سیاسی مفاہمت لئی اک کمیٹی قائم کرن دی تجویز دِتی تے آکھیا کہ جے سو فیصد نتیجے نہ وی نکلن، تاں وی کجھ نہ کجھ بہتری ضرور آوے گی۔ وفاقی حکومت نوں ہُن وی کوئی درمیانی راستہ اختیار کرکے اپوزیشن نال گل بات کرنی چاہیدی اے۔
اُنہاں آکھیا کہ ایمرجنسی ہمیشہ لئی جاری نہیں رکھی جا سکدی۔ جے اسیں خیبر توں خضدار تک دہشت گردی دا مقابلہ کرنا اے تاں پورے ملک دے لوکاں نوں رل کے لڑنا پئے گا۔ ایہہ صرف پولیس تے فوج دی ذمہ داری نہیں، بلکہ ایہہ ملک اپوزیشن تے پی ٹی آئی دا وی اے۔
محمود اچکزئی: وزیراعظم نال گل بات لئی تیار آں
اپوزیشن لیڈر محمود اچکزئی نے آکھیا کہ جیہڑے لوک امن لیاؤن دی گل کردے نیں، اوہناں نے 32 سال حکومت کیتی۔ جنرل ایوب 10 سال، ضیاء الحق 11 سال تے پرویز مشرف 11 سال اقتدار وچ رہے۔ اُنہاں دے مطابق، ایس توں بعد پاکستان دہشت گرداں دا اڈا بن گیا تے دہشت گرداں نوں ایتھے تربیت دِتی جاندی رہی۔
اُنہاں آکھیا کہ وزیرستان وچ تسی معدنیات اُتے قبضہ کر رہے او، تسی لوکاں نوں مار رہے او تے لوک تہاڈے اُتے حملے کر رہے نیں۔ سیدھی گل کرو۔
محمود اچکزئی نے آکھیا کہ ایوان وچ دو کرسیاں لا دِیو، میں وزیراعظم دے نال بیٹھن لئی تیار آں۔ اُنہاں حکومت اُتے تنقید کردیاں آکھیا کہ تہاڈی حکومت غیر آئینی تے غیر قانونی اے۔ تہاڈا وزیراعظم کسے ہور نوں جواب دہ اے تے اوہ کسے ہور نوں جواب دہ اے۔
اُنہاں آکھیا کہ پی ٹی آئی دا مطالبہ سی کہ اپنے لیڈر نال ملاقات کراؤن دی اجازت دِتی جاوے۔ کسے وی قیدی نال ملاقات نہ کراؤن بہت وڈا مجرمانہ فعل اے۔ بانی پی ٹی آئی نال ملاقات دے معاملے اُتے تہاڈی گل اٹک گئی سی۔
محمود اچکزئی نے وعدہ کیتا کہ بانی پی ٹی آئی نال ملاقات دوران جیہڑی وی گل ہووے گی، اوہ کسے نوں نہیں دَسّن گے۔
بیرسٹر گوہر: 11 اکتوبر سیاہ ترین دن سی
پی ٹی آئی دے چیئرمین بیرسٹر گوہر نے آکھیا کہ 11 اکتوبر سیاہ ترین دن سی۔ اک منتخب حکومت نوں گھر بھیج دِتا گیا۔ جنہاں 12 ضلعیاں وچ ایمرجنسی لائی گئی اے، اوتھوں دے لوک ساڈے نال نیں۔
اُنہاں آکھیا کہ تسی اک حکومت نوں گھر بھیج دِتا، اسیں تہاڈے سارے نوٹیفکیشن مسترد کردے آں۔ تسی جمہوریت اُتے شب خون ماریا اے تے پورے پاکستان نوں غیرفعال کر دِتا اے۔
بیرسٹر گوہر نے آکھیا کہ پی ٹی آئی دے چیئرمین دا مؤقف اے کہ پاکستان وچ کسے وی تھاں دہشت گردی نہیں ہونی چاہیدی تے دہشت گرداں نوں کسے وی تھاں لُکن دی جگہ نہیں ملنی چاہیدی۔
اُنہاں آکھیا کہ بانی پی ٹی آئی عمران خان نے ایون فیلڈ نہیں، بلکہ شوکت خانم ہسپتال تے نمل یونیورسٹی بنائی، لوکاں نوں آزادی دِتی۔ اسیں ایس لئی اپنا حق منگ رہے ساں۔ تسی سانوں آکھیا سی کہ لانگ مارچ آیا تاں تہاڈا بندوبست کراں گے، پر تسی پورے پاکستان دا بندوبست کر دِتا۔
سپیکر ایاز صادق: مذاکرات دا دروازہ بند نہیں ہونا چاہیدا
سپیکر قومی اسمبلی سردار ایاز صادق نے اجلاس دوران بیرسٹر گوہر نوں مخاطب کردیاں آکھیا کہ مذاکرات دوران حکومتی ارکان میرے چیمبر وچ سن، جدکہ اپوزیشن دے ارکان نال والے کمرے وچ موجود سن۔ اوس ویلے امید سی کہ جلد معاہدے اُتے دستخط ہو جان گے تے معاملات بہتری ول ودھن گے۔
اُنہاں آکھیا کہ سب توں پہلاں سینیٹ وچ قائد حزب اختلاف علامہ راجہ ناصر عباس میرے کول آئے تے افسوس ظاہر کردیاں دَسیا کہ اج کوئی معاہدہ نہیں ہو سکیا۔ اُنہاں واضح کیتا کہ مذاکرات دا راستہ بند نہیں ہونا چاہیدا، بلکہ گل بات جاری رہنی چاہیدی اے۔
سپیکر نے دَسیا کہ بعد وچ اپوزیشن دی مذاکراتی کمیٹی دے ارکان اوتھوں چلے گئے، پر بیرسٹر گوہر دوبارہ واپس آئے تے اُنہاں وی مذاکرات جاری رکھن دی گل کیتی۔ حکومتی مذاکراتی ٹیم دا وی ایہی مؤقف سی کہ گل بات دا سلسلہ اگے ودھایا جاوے۔
ایاز صادق نے آکھیا کہ تسی ایس مینڈیٹ نال آئے سو کہ فیصلے آپ کرو گے، پر مشاورت توں بعد تسی ایس دے پابند ہو کے رہ گئے۔ اُنہاں آکھیا کہ ایس معاملے اُتے گھٹ توں گھٹ گل کیتی جاوے، پر ایوان وچ اوہی گل ہونی چاہیدی اے جیہڑی درست ہووے۔
سپیکر نے مذاکرات وچ شامل حکومتی، اتحادی تے اپوزیشن جماعتاں دے ارکاناں دے مثبت، تعمیری تے ذمہ دارانہ کردار دی تعریف کیتی۔ اُنہاں آکھیا کہ سارے ارکاناں نے باہمی احترام، تحمل تے بردباری دا مظاہرہ کردیاں اک دوجے دا مؤقف سنیا تے گل بات نوں مثبت انداز وچ اگے ودھایا، جیہڑی خوش آئند تے قابلِ ستائش گل اے۔
سپیکر نے خواہش ظاہر کیتی کہ مستقبل وچ جدوں وی حکومت تے اپوزیشن دے درمیان مذاکرات شروع ہون، تاں انہاں ہی ارکاناں اُتے مشتمل مذاکراتی ٹیم بنائی جاوے۔
سینیٹ نے وی ایمرجنسی دی قرارداد منظور کر لئی
دوجے پاسے ایوانِ بالا نے وی خیبر پختونخوا وچ ہنگامی حالت نافذ کرن دی قرارداد منظور کر لئی۔
سینیٹ دے اجلاس وچ وفاقی وزیر پارلیمانی امور ڈاکٹر طارق فضل چودھری نے اسلامی جمہوریہ پاکستان دے آئین دے آرٹیکل 232 دی شق 1 دے دوجے جملے دی شرط دے تحت 11 اکتوبر نوں صدرِ مملکت ولوں صوبہ خیبر پختونخوا وچ ہنگامی حالت نافذ کرن دے اعلان بارے قرارداد پیش کیتی۔
چیئرمین سینیٹ سید یوسف رضا گیلانی نے ایوان دی رائے لئی، جس توں بعد قرارداد کثرتِ رائے نال منظور کر لئی گئی۔
علاوہ ازیں صدرِ مملکت نے پارلیمنٹ دا مشترکہ اجلاس اج سویرے 11 وجے طلب کر لیا اے۔ مشترکہ اجلاس وچ خیبر پختونخوا وچ گورنر راج لاون دی منظوری حاصل کیتی جاوے گی۔
