انتخابی اصلاحات کمیٹی سیاسی تے جمہوری صحت لئی اہم اے
پچھلیاں چوناں دے چیلنجز جامع اصلاحات دے متقاضی، سنجیدگی وکھانی پئے گی
تجزیہ: سلمان غنی
مضبوط جمہوری نظام دی بنیاد جمہوری روایات تے خاص طور اُتے شفاف انتخابی عمل نال جڑی ہوندی اے۔ دنیا بھر وچ جتھے مضبوط جمہوری نظام قائم اے، اوہدے پچھے اک وڈی وجہ شفاف انتخابی نظام اے۔ ایس نظام دے نتیجے وچ بنن والیاں حکومتاں ملک تے معاشرے وچ معاشی تے سیاسی استحکام لئی کم کردیاں نیں۔ ایس نال ملک مضبوط تے عوام خوشحال ہوندے نیں۔
پر پاکستان دا وڈا سیاسی المیہ ایہہ رہیا اے کہ ایتھے ہر انتخابی عمل اُتے سوالیہ نشان اٹھدے رہے نیں۔ چوناں دے نتیجے وچ استحکام آؤݨ دی بجائے نواں انتشار، خلفشار تے تناؤ پیدا ہویا۔ ایس وجہ توں نہ حکومتیں عوام لئی بہتر کارکردگی دکھا سکیاں تے نہ ہی ملک تے قوم دے مسئلے گھٹے، بلکہ جمہوریت تے جمہوری اداریاں دی ساکھ وی متاثر ہوندی رہی۔
قومی اسمبلی وچ آئندہ چوناں دی شفافیت یقینی بناؤن لئی انتخابی اصلاحات دی کمیٹی قائم کرن دا فیصلہ ہویا اے۔ پیپلز پارٹی ایس حوالے نال متحرک نظر آئی تے ہݨ کمیٹی دی تشکیل تے انتخابی شفافیت یقینی بناؤن لئی غور و خوض شروع ہو چکیا اے۔ بنیادی سوال ایہہ اے کہ پارلیمنٹ وچ شروع ہون والی ایہہ کوشش نتیجہ خیز ثابت ہووے گی؟ تے کی اپوزیشن، خاص طور اُتے پی ٹی آئی، ایس سنجیدہ عمل دا حصہ بن سکے گی؟
انتخابی اصلاحات کمیٹی دا بنیادی مقصد انتخابی نظام وچ بہتری، پارلیمانی مشاورت تے اتفاق رائے یقینی بنانا اے۔
جے حکومت تے اپوزیشن سنجیدگی اختیار کرن تاں سیاسی تناؤ گھٹاؤن تے جامع قانون سازی دے ذریعے انتخابی عمل نوں آزادانہ تے شفاف بناؤن وچ مدد مل سکدی اے۔ ایہہ کمیٹی اک ایسا فورم فراہم کردی اے جتھے دھاندلی دے الزامات تے انتخابی مسئلیاں سمیت سارے خدشے مذاکرات دی میز اُتے لیائے جا سکدے نیں، تاں جو ایسا نظام بنایا جا سکے جس اُتے ساریاں جماعتاں تے عوام دا اعتماد بحال ہووے۔
کمیٹی دے ارکان دی تعداد 30 رکھی گئی اے، جنہاں وچ قومی اسمبلی دے 20 تے سینیٹ دے 10 ارکان شامل ہون گے۔ وزیراعظم شہباز شریف دی ہدایت اُتے اپوزیشن لئی پنج نشستاں مختص کیتیاں گئیاں نیں، پر اپوزیشن نے اپنی گھٹ تعداد اُتے اعتراض کردیاں برابری دی بنیاد اُتے نمائندگی دا مطالبہ کیتا اے۔ جدکہ پارلیمنٹ وچ ایسی روایت موجود نئیں تے ارکان دی شمولیت تعداد دی بنیاد اُتے ہوندی اے۔
کمیٹی وچ اپوزیشن دی شمولیت دا معاملہ ہن تک طے نئیں ہویا۔ اپوزیشن نے شرکت توں انکار کرن دی بجائے مشاورت لئی وقت منگیا اے۔
پیپلز پارٹی دے چیئرمین بلاول بھٹو زرداری نے اپوزیشن اُتے انتخابی اصلاحات دے عمل وچ فعال کردار ادا کرن لئی زور دتا اے تے امید کیتی جا رہی اے کہ اپوزیشن کمیٹی دا حصہ بنے گی۔ ایس کمیٹی وچ پچھلیاں چوناں دوران دھاندلی دیاں شکایتاں اُتے وی گل بات ہو سکے گی، تاں جو مستقبل دے انتخابی عمل وچ انہاں مسئلیاں دا حل کڈیا جا سکے تے ساریاں جماعتاں لئی قابل قبول نظام تشکیل دتا جا سکے۔
پی ٹی آئی دے حوالے نال اک تکنیکی مشکل درپیش اے، کیونکہ اس نے کمیٹیاں دا بائیکاٹ کر رکھیا اے۔ جے اپوزیشن ایس سنجیدہ عمل وچ شامل نئیں ہوندی تاں کمیٹی دا بنیادی مقصد پورا نئیں ہو سکے گا۔ ایہی وجہ اے کہ پیپلز پارٹی دے چیئرمین دی ہدایت اُتے پارٹی رہنماواں راجہ پرویز اشرف تے نوید قمر نے اپوزیشن لیڈراں محمود اچکزئی تے راجہ ناصر عباس نال ملاقاتاں کرکے انہاں نوں کمیٹی وچ شامل ہون دی اپیل کیتی اے۔ ایس اُتے محمود اچکزئی نے مشاورت توں بعد فیصلہ توں آگاہ کرن دا عندیہ دتا اے۔
ایس کمیٹی دی تشکیل محض تکنیکی معاملہ نئیں، بلکہ پاکستان دی سیاسی تے جمہوری صحت دے حوالے نال وی اہمیت رکھدی اے۔ ایس دا مقصد پارلیمانی مشاورت تے اتفاق رائے نوں فروغ دینا اے، تاں جو حکومت تے اپوزیشن رل کے انتخابی نظام دیاں بے ضابطگیاں دور کر سکن۔
تاہم جے ایہہ کوشش وی صرف رسمی کارروائی ثابت ہوئی تاں عوام دا اعتماد ہور متاثر ہو سکدا اے۔ ماہرین دا کہنا اے کہ ملک وچ شفاف چوناں دا بندوبست نہ ہویا تاں جمہوریت دے مستقبل دی ضمانت نئیں ہو سکے گی۔ انہاں دے مطابق پچھلیاں چوناں دے چیلنجز جامع اصلاحات دے متقاضی نیں تے قانون سازاں نوں ایس حوالے نال سنجیدگی وکھانی پئے گی۔
