جنگ روکّن لئی سفارتی رابطے تیز: امریکہ ایس ہفتے ایران اُتے حملہ کر سکدا اے: یورپی حکام، پاکستان دا ثالثی وچ سرگرم کردار، شرطاں من لئیاں جان تاں دو دناں وچ آبنائے ہرمز کھل جاوے گی: ایرانی وزیر خارجہ
ٹرمپ دی ایران اُتے دوبارہ حملے دی دھمکی نال خلیجی ملکاں وچ نویں جنگ دے خدشے، لڑائی دا نواں دور پہلے نالوں ودھ تباہ کن ہووے گا، کوئی نتیجہ حاصل نہیں ہووے گا: مصری وزیر خارجہ، ایران نوں اپنی سلامتی دے دفاع لئی بیجنگ دی حمایت حاصل اے: چینی وزیر خارجہ، نویں فوجی کارروائی دی منصوبہ بندی تشویشناک: روس، عالمی منڈی وچ تیل 6 فیصد سستا
منامہ (رائٹرز) امریکی صدر ٹرمپ دی ایران اُتے دوبارہ حملے دی دھمکی نے خلیجی ملکاں وچ اک نویں جنگ دے خدشے ودھا دِتے نیں۔ عرب ملکاں نوں ڈر اے کہ واشنگٹن وچ کیتا گیا جنگ دا فیصلہ انہاں نوں ایرانی جوابی کارروائیاں دا نشانہ بنا سکدا اے، جدکہ خطے وچ قائم امریکی فوجی اڈے انہاں دی حفاظت دی بجائے انہاں لئی خطرہ بن سکدے نیں۔
پچھلی جنگ دوران امریکی فوجی اڈیاں تے خلیجی توانائی تنصیبات اُتے ایرانی میزائل حملیاں نے واشنگٹن دے کئی دہائیاں پرانے دفاعی نظام دیاں کمزوریاں نوں بے نقاب کر دِتا سی۔ بحرین وچ ہون والی سالانہ منامہ ڈائیلاگ کانفرنس وچ وزیرآں، پالیسی سازاں تے سکیورٹی حکام دی گفتگو دا مرکز وی ایہو خدشہ رہیا کہ نویں جنگ دی صورت وچ امریکی فوجی موجودگی خلیجی ملکاں نوں ہور خطریاں وچ پا سکدی اے۔
ٹرمپ نے امریکی وسط مدتی انتخابات توں بعد ایران خلاف اک ہور فوجی کارروائی دا اشارہ دِتا اے۔ چار یورپی حکام دے مطابق امریکہ نے خطے وچ اینے فوجی وسائل تے سازوسامان اکٹھا کر لیا اے کہ اوہ تھوڑے نوٹس اُتے ایران اُتے حملہ کر سکدا اے، ممکنہ طور اُتے ایہ کارروائی ایس ہفتے وی ہو سکدی اے۔
اک یورپی عہدیدار نے خلیجی رہنماؤں دے حوالے نال آکھیا کہ جنگ نیڑے نظر آ رہی اے، پر کوئی وی ایہ نہیں چاہندا۔
مصر دے وزیر خارجہ بدر عبدالعاطی نے وی خبردار کیتا کہ جنگ دا نواں دور پہلے نالوں ودھ تباہ کن ہووے گا تے ایس توں کوئی نتیجہ حاصل نہیں ہووے گا۔
رائٹرز دے مطابق امریکی حملے دا ممکنہ نشانہ ایران دیاں جوہری تنصیبات تے تحقیقی مراکز ہو سکدے نیں، تاہم ایس نال ایران دی جوہری صلاحیت مکمل طور اُتے ختم ہون دی بجائے صرف کمزور ہو سکے گی۔ دوجے پاسے تہران نے ممکنہ حملے دے جواب وچ امریکی فوجی اڈیاں، توانائی تنصیبات، سمندر دے تھلے مواصلاتی کیبلز تے شہری انفراسٹرکچر نوں نشانہ بناؤن دے منصوبے تیار کر رکھے نیں۔
بحرین، جتھے امریکی پنجویں بحری بیڑے دا صدر دفتر اے، پہلے ہی حملیاں دے اثرات ویکھ چکیا اے۔ امریکی اڈے دے نیڑے رہائشی علاقیاں دے نال واقع گودام نوں نقصان پہنچیا، جدکہ ایران ول نصب ریڈار ڈش دا اک تہائی حصہ تباہ ہو چکیا اے۔
خلیجی ملکاں نوں خدشہ اے کہ نویں جنگ دا فیصلہ کرن وچ انہاں دا اختیار محدود اے، پر ایس دی قیمت انہاں نوں ادا کرنی پئے گی۔ سعودی عرب، ترکیے تے پاکستان ایران نال سفارتی رابطیاں دے ذریعے جنگ روکّن دی کوشش کر رہے نیں، جدکہ قطر نے وی تہران تے دوحہ وچ مذاکرات کیتے نیں۔
متحدہ عرب امارات دے اعلیٰ عہدیدار انور قرقاش نے آکھیا کہ اوہ سفارتی پیش رفت دے خواہش مند نیں، تاہم بدترین صورتحال لئی وی تیار نیں۔
رائٹرز دے مطابق خلیجی ملکاں دا بنیادی خدشہ ہن ایہ نہیں کہ امریکہ خطے وچ انہاں دی حفاظت لئی موجود رہے گا یا نہیں، بلکہ ایہ اے کہ جدوں امریکی تحفظ دا بنیادی ڈھانچہ ہی ایرانی حملیاں دا ممکنہ نشانہ بن جاوے تاں امریکی سکیورٹی ضمانتاں دی عملی اہمیت کی رہ جاندی اے؟
تہران (نیوز ایجنسیاں) ایران دے وزیر خارجہ عباس عراقچی دا کہنا اے کہ موجودہ حالات دی نزاکت تے بحران دی سنگینی دے پیش نظر سفارتی رابطیاں تے مشاورت دا عمل پہلے نالوں ودھ تیز ہو گیا اے۔ قطر تے پاکستان ثالث دے طور اُتے انتہائی سرگرم کردار ادا کر رہے نیں۔
انہاں نے ترکمانستان وچ ایرانی سرکاری خبر رساں ایجنسی ارنا نوں دَسیا کہ ایران تے قطر دے درمیان تین روزہ مذاکرات اتوار نوں کسے واضح پیش رفت توں بغیر ختم ہو گئے، جس توں بعد ایرانی وفد پیر دے روز تہران واپس پہنچ گیا۔
ایرانی وزیر خارجہ دے مطابق ایران دیاں شرطاں تسلیم کیتے جان دی صورت وچ ہی آبنائے ہرمز نوں دو دناں وچ دوبارہ کھولیا جا سکدا اے تے مذاکراتی عمل بحال ہو سکدا اے۔
ستمبر وچ ایران نے ست روزہ منصوبہ پیش کیتا سی، جس دے تحت امریکہ ولوں سارے محاذاں اُتے جنگ ختم کرن، ایرانی اثاثے منجمد کرن دا فیصلہ واپس لین، تیل اُتے پابندیاں ہٹاؤن تے ایرانی بندرگاہاں دی امریکی جوابی ناکہ بندی ختم کرن دی صورت وچ آبنائے ہرمز دوبارہ کھولن دی پیشکش کیتی گئی سی۔
دوجے پاسے چین نے وی مذاکرات دی بحالی اُتے زور دِتا اے، جدکہ ایران دے اعلیٰ قومی سلامتی عہدیدار نے روسی صدر پیوٹن نال جنگ دی صورتحال بارے تبادلہ خیال کیتا اے۔
چینی وزیر خارجہ نے آکھیا اے کہ ایران نوں اپنی خودمختاری تے سلامتی دے دفاع لئی چین دی حمایت حاصل اے۔
ایرانی سرکاری میڈیا دے مطابق روسی صدر پیوٹن نے وی ایرانی قومی سلامتی دے عہدیدار محسن رضائی نال ٹیلی فون اُتے گل بات کیتی تے جنگ دی صورتحال بارے تبادلہ خیال کیتا۔
روسی وزارت خارجہ دی ترجمان نے آکھیا اے کہ ایسے اشارے موجود نیں کہ ایران خلاف نویں فوجی کارروائی دی منصوبہ بندی کیتی جا رہی اے تے ایہ انتہائی تشویشناک گل اے۔
ماریا زاخارووا نے آکھیا کہ پچھلے کجھ مہینیاں دے تلخ تجربیاں توں ایہ ظاہر ہویا اے کہ فوجی مہم جوئیاں، جنہاں نال ایران وچ ہلاکتاں تے تباہی پھیل دی اے، ایرانی عوام دے اپنے ملک دی خودمختاری تے آزادی دے دفاع دے عزم نوں نہیں توڑ سکدیاں۔ اج جیہڑے لوک نویں حملیاں دیاں دھمکیاں دے رہے نیں، انہاں نوں ایس بارے دوبارہ سوچنا چاہیدا اے۔
ادھر ایرانی صدر مسعود پزشکیان نے آکھیا اے کہ رہبرِ اعلیٰ مجتبیٰ خامنہ ای نے حکومت نوں جاری امن مذاکرات دے سلسلے وچ کجھ اختیارات سونپ دِتے نیں، تاہم انہاں نے انہاں اختیارات دی نوعیت یا دائرہ کار بارے ہور تفصیلات نہیں دِتیاں۔
ایہناں سفارتی پیش رفت دیاں خبراں توں بعد عالمی تیل منڈی وچ 6 فیصد تک کمی ویکھی گئی۔ برینٹ خام تیل دی قیمت تقریباً 6 فیصد کمی نال 106.65 ڈالر فی بیرل تک آ گئی، جدکہ امریکی ویسٹ ٹیکساس انٹرمیڈیٹ خام تیل 6.1 فیصد ڈِگ کے 97.75 ڈالر فی بیرل اُتے پہنچ گیا۔
وسط مدتی انتخابات توں پہلاں انتخابی جلسے نوں خطاب کردیاں 80 سالہ ٹرمپ نے اپنے حامیواں نوں آکھیا کہ ایران دے معاملے نوں ہن تک ختم نہ کرن دی واحد وجہ ایہ اے کہ میں نرمی برتنا چاہندا آں۔ میں کوشش کرنا چاہندا آں کہ جے ممکن ہووے تاں ایہناں سارے لوکاں دیاں جاناں بچائیاں جا سکن۔ پر کسے نہ کسے مرحلے اُتے سانوں ایران اُتے ہتھوڑا برسانا پئے گا۔
