امریکی امداد توں بغیر 10 ارب ڈالر دیاں بیرونی ادائیگیاں دے انتظامات مکمل کر لئیے: وزیر خزانہ
یورو بانڈز دے ذریعے 3 ارب ڈالر حاصل، سعودی عرب، چین تے کویت نے 7.3 ارب ڈالر دے قرضیاں دی مدت ودھا دتی، کرنٹ اکاؤنٹ خسارہ جی ڈی پی دا اک فیصد، زرمبادلہ دے ذخائر 21.5 ارب ڈالر ہون دی توقع: اورنگزیب، قائمہ کمیٹی نوں بریفنگ
اسلام آباد امریکہ توں 10 ارب ڈالر دی مالی معاونت دی درخواست ہن تک منظور نہ ہون دے باوجود پاکستان نے بیرونی ادائیگیاں لئی انتظامات مکمل کر لئیے نیں۔
وزیر خزانہ سینیٹر محمد اورنگزیب نے آکھیا کہ پاکستان نے یورو بانڈز فروخت کرکے 3 ارب ڈالر حاصل کر لئیے نیں، جدکہ سعودی عرب نے مختصر مدت لئی 3 ارب ڈالر دا قرض رول اوور کر دتا اے۔ آئی ایم ایف بورڈ دی منظوری توں بعد دسمبر وچ 1.2 ارب ڈالر ملن دی توقع اے۔ چین، سعودی عرب تے کویت توں مجموعی طور اُتے 7.3 ارب ڈالر دے قرضیاں دا رول اوور وی یقینی بنایا جا چکیا اے۔
سینیٹ دی قائمہ کمیٹی خزانہ دے اجلاس وچ بریفنگ دیندیاں وزیر خزانہ محمد اورنگزیب نے دسیا کہ سعودی عرب نال 3 ارب ڈالر دے قرضے دا رول اوور ہو چکیا اے تے ایس دی واپسی مناسب مدت لئی مؤخر کر دتی گئی اے۔ ایس حوالے نال سعودی وزیر خزانہ نال انہاں دی چنگی ملاقات ہوئی اے۔
انہاں آکھیا کہ سعودی عرب نال پاکستان دے دیرینہ تعلقات نیں، ایس لئی پریشان ہون دی لوڑ نہیں۔ فی الحال سعودی عرب توں ہور مالی معاونت دی ضرورت نہیں، کیوں جو پاکستان کول تین مہینیاں دیاں درآمدات لئی زرمبادلہ موجود اے۔
وزیر خزانہ نے آکھیا کہ امریکہ توں 10 ارب ڈالر دی سہولت ملے یا نہ ملے، بیرونی ادائیگیاں دے معاملے وچ پاکستان دی پوزیشن ہن بہتر اے۔ پاکستان نوں ہر سال تقریباً ڈیڑھ ارب ڈالر دے یورو بانڈز دی ادائیگی کرنی پیندی اے۔
حکومت دی کوشش اے کہ یورو بانڈز دی ادائیگی لئی کسے وی انتظامیہ نوں مشکلات دا سامنا نہ کرنا پئے۔
انہاں دسیا کہ آئی ایم ایف بورڈ دا اجلاس دسمبر وچ متوقع اے، تاہم ہن تک تاریخ دی تصدیق نہیں ہوئی۔ مہنگے تے تھوڑے عرصے والے قرضیاں دی جگہ 5 توں 10 سال دی مدت والے طویل مدتی قرضے حاصل کیتے جا رہے نیں۔ مہنگے مختصر مدتی قرضے واپس کرکے قرضیاں دی مدت ودھائی جا رہی اے۔
پاکستان دا وڈا مسئلہ قرضیاں دی واپسی تے انہاں دے رول اوور دا خطرہ رہیا اے، کیوں جو ہر تین مہینیاں بعد بینکاں توں قرضیاں دی ری فنانسنگ کرنی پیندی سی۔
وزیر خزانہ دے مطابق مالیاتی نظم و ضبط دی وجہ توں پاکستان دے معاشی اشارییاں وچ نمایاں بہتری آئی اے۔ مالیاتی خسارہ ساڑھے 12 فیصد توں گھٹ کے 2.5 فیصد اُتے آ گیا، جدکہ گزشتہ مالی سال کرنٹ اکاؤنٹ خسارہ جی ڈی پی دا صرف 0.1 فیصد رہیا۔
رواں مالی سال کرنٹ اکاؤنٹ خسارہ صفر توں اک فیصد دے درمیان رہن دی توقع اے۔
انہاں آکھیا کہ معاشی ترقی دے نال درآمدات وچ اضافے نال کرنٹ اکاؤنٹ متاثر ہوندا اے، جدکہ تیل دیاں قیمتاں وچ اضافے دی وجہ توں درآمدی بل اُتے دباؤ آیا اے۔
پاکستان دے زرمبادلہ دے ذخائر تاریخ دی بلند ترین سطح 21.5 ارب ڈالر تک پہنچن دی توقع اے۔ معاشی استحکام برقرار رکھنا حکومت دی بنیادی ترجیح اے، کیوں جو ایس نوں گوانا آسان اے، جدکہ دوبارہ حاصل کرن لئی چار توں پنج سال لگ جاندے نیں۔
وزیر خزانہ نے آکھیا کہ جے مالی گنجائش موجود ہووے تاں امداد تے بحالی لئی اپنے وسائل استعمال کرنے چاہیدے نیں۔ ملک وچ نقدی دی قلت یا امن و امان دی کوئی غیر معمولی صورتحال پیدا نہیں ہوئی۔
پاکستان دی خودمختار کریڈٹ ریٹنگ بی مائنس توں بہتر ہو کے بی ہو گئی اے۔ رواں مالی سال دے اختتام یا اگلے مالی سال دے آغاز تک ایس نوں بی پلس تک لے جان دی توقع اے۔
پاکستان دا ہدف بی پلس توں اگے ودھ کے ڈبل بی کریڈٹ ریٹنگ کیٹیگری وچ داخل ہونا اے، جدکہ ماضی وچ ملک دی بہترین خودمختار کریڈٹ ریٹنگ بی پلس رہی اے۔
انہاں دسیا کہ گزشتہ سال بیرونی قرضیاں دی ادائیگی اُتے ساڑھے چار ارب ڈالر خرچ ہوئے، جدکہ رواں مالی سال ایہ ادائیگیاں تقریباً 4 ارب ڈالر رہن دا امکان اے۔ اگلے مالی سال بیرونی قرضیاں دیاں ادائیگیاں گھٹ کے ساڑھے 3 ارب ڈالر رہن دی توقع اے۔
بیرونی قرضیاں اُتے انحصار گھٹانا حکومت دی معاشی حکمت عملی دا اہم حصہ اے۔ درآمدات وچ اضافے نال کرنٹ اکاؤنٹ تے ادائیگیاں دے توازن اُتے دباؤ آ سکدا اے، ایس لئی پاکستان دوبارہ عالمی قرض دہندگان کول جان توں بچن لئی محتاط پالیسی اپنا رہیا اے۔
وزیر خزانہ نے آکھیا کہ عالمی معیشت وچ استحکام دے باوجود وڈیاں معیشتاں دا مستقبل تشویشناک نظر آ رہیا اے تے یورپی ممالک وی معاشی مشکلات دا سامنا کر رہے نیں۔ خلیجی ممالک نال پاکستان دے تعلقات تے تعاون اہمیت دے حامل نیں۔
ملکی قرضہ 58.8 ٹریلین روپے رہ گیا
سیکرٹری خزانہ امداد اللہ بوسال نے خزانہ کمیٹی نوں دسیا کہ اگست 2026 تک ملکی قرضہ گھٹ کے 58.8 ٹریلین روپے رہ گیا، جو جون 2026 دے مقابلے وچ 684 ارب روپے گھٹ اے۔ ایس عرصے دوران پاکستان دا بیرونی قرضہ 98.2 ارب ڈالر ریکارڈ کیتا گیا۔
انہاں آکھیا کہ ملکی مالی ضروریات قابلِ انتظام نیں تے قرضیاں دی میعاد وچ اضافہ کیتا جا رہیا اے۔
سیکرٹری خزانہ دے مطابق پاکستان دیاں مجموعی مالی ضروریات جی ڈی پی دے تقریباً 20 فیصد دے برابر نیں۔ مالیاتی نظم و ضبط دی وجہ توں بھاری قرضیاں دے باوجود مالی ضروریات مستحکم نیں۔
وفاقی مالیاتی خسارے نوں پورا کرن لئی 6.86 ٹریلین روپے دا اضافی قرض لیا گیا، جس دی 86 فیصد فنانسنگ ملکی قرضیاں دے ذریعے کیتی گئی۔
انہاں دسیا کہ ملکی قرضیاں دے اصل زر دی ادائیگی 17 ٹریلین روپے اے، جدکہ بیرونی قرضیاں دے اصل زر دی ادائیگی 17.5 ارب ڈالر تے سود تقریباً 4 ارب ڈالر اے۔
ملکی قرضیاں دی اوسط میعاد جون 2024 دے 2.7 سال توں ودھ کے جون 2026 وچ 3.8 سال ہو گئی اے۔ مالی سال 2028 تک ایس نوں 4.2 سال تک ودھاؤن دا ہدف مقرر کیتا گیا اے۔
سیکرٹری خزانہ نے دسیا کہ مالی سال 2027 لئی مجموعی بیرونی قرضیاں دیاں ادائیگیاں 21.5 ارب ڈالر نیں، جنہاں وچ 17.5 ارب ڈالر اصل زر تے 4 ارب ڈالر سود دی ادائیگی شامل اے۔
انہاں مطابق دوطرفہ قرضیاں دے رول اوور نال 7.3 ارب ڈالر دیاں ادائیگیاں دا بوجھ گھٹایا گیا اے۔
جے ایہ رول اوور نہ ہوندا تاں بیرونی ادائیگیاں تقریباً 14 ارب ڈالر بندیاں۔ ایس طرح کمرشل قرضیاں دی ری فنانسنگ دے تحت 3.2 ارب ڈالر دیاں ادائیگیاں گھٹائیاں گئیاں، جس توں بعد رول اوور تے ری فنانسنگ دی بدولت خالص بیرونی ادائیگیاں تقریباً 11 ارب ڈالر رہ گئیاں۔
سیکرٹری خزانہ دے مطابق مالی سال 2027 دے پہلے چار مہینیاں وچ تقریباً 5 ارب ڈالر دیاں بیرونی ادائیگیاں کیتیاں جا چکیاں نیں، جدکہ باقی عرصے وچ تقریباً 6 ارب ڈالر دیاں ادائیگیاں کرنیاں ہون گیاں۔
انہاں دسیا کہ قرضیاں دی دانشمندانہ ری فنانسنگ دے ذریعے گھٹ لاگت اُتے مالی ضروریات پوری کرن دی حکمت عملی تیار کیتی گئی اے۔
سیکرٹری خزانہ نے مزید دسیا کہ قرضے حاصل کرن وچ شریعت دے مطابق مالیاتی ذرائع دا حصہ ودھاؤن تے سرمایہ کاراں دا دائرہ کار وسیع کرن دا فیصلہ کیتا گیا اے۔ مجموعی سرکاری قرضیاں وچ بیرونی قرضیاں دا تناسب 40 فیصد دی حد توں گھٹ رکھن دا ہدف وی مقرر کیتا گیا اے۔
ساورن ویلتھ فنڈ ترمیمی بل 2026 اُتے غور
سینیٹر سلیم مانڈوی والا دی زیرِ صدارت قائمہ کمیٹی خزانہ دے اجلاس وچ پاکستان ساورن ویلتھ فنڈ ترمیمی بل 2026 اُتے غور کیتا گیا۔
وزارت خزانہ دے حکام نے اجلاس نوں دسیا کہ پاکستان ساورن ویلتھ فنڈ دا قانون 2023 وچ منظور کیتا گیا سی، تاہم حکومت ہن ایس وچ ترامیم کر رہی اے۔
مجوزہ ترامیم دے تحت فنڈ صرف مقامی کمپنیوں وچ سرمایہ کاری کرے گا تے غیر ملکی کمپنیوں وچ سرمایہ کاری نہیں کیتی جائے گی۔
حکام مطابق فنڈ کول غیر ملکی کمپنیوں وچ سرمایہ کاری دی صلاحیت موجود نہیں۔ مجوزہ ترامیم دے تحت کمپنیوں توں حاصل ہون والے ڈیویڈنڈ حکومت نوں منتقل ہون گے، جدکہ فنڈ وچ پیشہ ور ماہرین دے اختیارات ودھاؤن تے بیوروکریسی دے اختیارات گھٹاؤن دی تجویز وی شامل اے۔
سینیٹر سلیم مانڈوی والا نے سوال کیتا کہ کی ایہ ترامیم آئی ایم ایف دی ہدایت اُتے کیتیاں جا رہیاں نیں؟
وزارت خزانہ دے حکام نے دسیا کہ موجودہ قانون دے تحت فنڈ دا دائرہ کار بہت وسیع سی، جس نوں ہن محدود کیتا جا رہیا اے۔
حکام مطابق ساورن ویلتھ فنڈ وزیراعظم دی سربراہی وچ قائم کیتا گیا اے تے ایس دا بورڈ مختلف کمپنیوں تے اداریاں نوں کنٹرول کرے گا۔
سینیٹر سلیم مانڈوی والا نے آکھیا کہ حکومت تین سال پہلے منظور کیتے گئے قانون دے بالکل اُلٹ ترامیم کر رہی اے۔
