ایم پی او دے تحت گرفتاریاں: وفاقی آئینی عدالت نے پشاور ہائیکورٹ نوں مقدمات دی سماعت توں روک دتا
آرٹیکل 245 دے تحت فوجی کارروائیاں والے علاقیاں وچ ہائیکورٹ مداخلت نہیں کر سکدی: ایڈووکیٹ جنرل کے پی
ایڈووکیٹ جنرل کے پی دا مؤقف، اوتھے تاں روزانہ آرٹیکل 199 دے کئی کیس آندے نیں، کی ہائیکورٹ اوہ مقدمے نہیں سنے گی؟ جسٹس عامر، ایڈووکیٹ جنرل ولوں چُکے گئے قانونی نکات سنجیدہ غور و خوض دے متقاضی نیں، 7 دناں وچ رپورٹ پیش کیتی جائے: چیف جسٹس امین الدین دا تحریری حکم، سارے فریقین تے اٹارنی جنرل نوں نوٹس جاری۔
اسلام آباد (کورٹ رپورٹر) وفاقی آئینی عدالت نے وڈا حکم جاری کردیاں پشاور ہائیکورٹ نوں تا حکمِ ثانی ایم پی او دے تحت گرفتاری دے مقدمات دی سماعت توں روک دتا اے۔ عدالت نے سارے فریقین سمیت اٹارنی جنرل نوں نوٹس جاری کردتے نیں، جدکہ ایڈووکیٹ جنرل خیبر پختونخوا نوں 7 دناں وچ تفصیلی رپورٹ پیش کرن دی ہدایت کیتی اے۔
چیف جسٹس امین الدین خان دی سربراہی وچ دو رکنی بینچ نے سماعت کیتی۔ ایڈووکیٹ جنرل خیبر پختونخوا نے مؤقف اختیار کیتا کہ آئین دے آرٹیکل 245 دے تحت فوجی کارروائیاں والے علاقیاں وچ ہائیکورٹ مداخلت نہیں کر سکدی تے ہائیکورٹ آرٹیکل 199 دے اختیار استعمال نہیں کر سکدی۔
جسٹس عامر فاروق نے ریمارکس دتے کہ ہائیکورٹ وچ تاں روزانہ آرٹیکل 199 دے کئی مقدمے آندے نیں، کی ہائیکورٹ روزانہ دی بنیاد اُتے آون والے مقدمیاں دی سماعت نہیں کرے گی؟
فریقین دے وکیل شاہ فیصل الیاس نے عدالتی حکم اُتے اعتراض کردیاں مؤقف اختیار کیتا کہ عدالت حکمِ امتناعی جاری کرن توں پہلے ساڈی گل وی سُن لے۔ صوبائی حکومت دے تینوں اعتراضات برقرار نہیں رکھے جا سکدے۔
چیف جسٹس امین الدین خان نے آکھیا کہ ساڈا حکم پڑھ کے اپنے اعتراضات دائر کر دیو۔
بعد ازاں چیف جسٹس امین الدین خان نے پشاور ہائیکورٹ دے مختلف ڈویژن بینچاں دے فیصلےآں دے خلاف دائر اپیلاں اُتے چار صفحات اُتے مشتمل تحریری حکم نامہ جاری کر دتا۔
عدالت نے ایڈووکیٹ جنرل خیبر پختونخوا نوں 7 دناں وچ تفصیلی رپورٹ پیش کرن دی ہدایت کردیاں آکھیا کہ رپورٹ وچ اُنہاں علاقیاں دی نشاندہی کیتی جائے جتھے ہُن سول انتظامیہ دی معاونت لئی مسلح افواج دی موجودگی دی ضرورت باقی نہیں رہی۔
تحریری حکم نامے دے مطابق عدالت ایڈووکیٹ جنرل دی رپورٹ دا جائزہ لین توں بعد آئین دے آرٹیکل 245 دی شق (4) دے تحت کارروائیاں معطل رکھن دے حکم وچ ترمیم اُتے غور کرے گی۔
عدالت نے قرار دتا کہ ایڈووکیٹ جنرل خیبر پختونخوا ولوں چُکے گئے قانونی نکات اہم تے سنجیدہ غور و خوض دے متقاضی نیں، جدکہ پشاور ہائیکورٹ دے آفتاب عالم کیس دے فیصلے دا جائزہ لینا وی ضروری اے۔
حکم نامے دے مطابق خیبر پختونخوا وچ آئین دے آرٹیکل 232 تے 234 دے تحت صدرِ مملکت نے 11 اکتوبر 2026ء نوں پروکلیمیشن جاری کیتی سی، جس توں بعد وفاقی حکومت نے گورنر دے ذریعے صوبے دا کنٹرول سنبھال لیا سی۔
وفاقی حکومت نے اوسے روز آئین دے آرٹیکل 245 دے تحت پاک فوج نوں سول انتظامیہ دی معاونت لئی طلب کیتا سی۔
حکم نامے دے مطابق امن و امان دی بحالی لئی ایم پی او آرڈیننس 1960ء دی دفعہ 3 دے تحت کئی افراد نوں نظر بند کیتا گیا سی، تاہم پشاور ہائیکورٹ نے آفتاب عالم کیس دا حوالہ دیندیاں ابتدائی سماعت اُتے ہی نظر بند افراد نوں رہا کر دتا سی۔
وفاقی آئینی عدالت نے قرار دتا کہ آئین دے آرٹیکل 245 دی تشریح تے ایس دے تحت ہائیکورٹ دے اختیارِ سماعت اُتے پابندی دی نوعیت اہم آئینی سوال نیں، جنہاں دا تفصیلی جائزہ لینا تے باضابطہ فیصلہ کرنا ضروری اے۔
تحریری حکم وچ آکھیا گیا اے کہ آرٹیکل 245 دی شق (3) محض روایتی پابندی نہیں، بلکہ ایہ ہنگامی تے عارضی صورتحال نال متعلق اے۔ ایس دے تحت ہائیکورٹ دے اختیارِ سماعت اُتے پابندی صرف اوہدوں تک برقرار رہندی اے جدوں تک مسلح افواج سول انتظامیہ دی معاونت لئی موجود ہوندیاں نیں۔
واضح رہے کہ سہیل آفریدی تے ہور افراد دیاں تھری ایم پی او دے تحت گرفتاریوں دا معاملہ پشاور ہائیکورٹ وچ زیرِ التوا اے۔ ہائیکورٹ نے اپنے احکامات وچ تھری ایم پی او دے تحت گرفتاریوں توں روکیا ہویا سی۔ عبوری حکم دے خلاف خیبر پختونخوا حکومت نے وفاقی آئینی عدالت نال رجوع کیتا سی۔
