پاکستان زرعی آمدن تے جائیداد اُتے ٹیکس لائے، حکومتی اداریاں وچ اصلاحات کرے: آئی ایم ایف
ٹیکس وصولیاں جی ڈی پی دے 15 فیصد تک لیاؤ: ماہیر بینجی، بجلی دے شعبے دی ڈی ریگولیشن کرو: نوید قمر، تجارتی قوانین آسان بنائے جان: برطانوی ہائی کمیشن دا نمائندہ، عوام دا معیارِ زندگی بہتر بنایا جائے: اقوامِ متحدہ دا نمائندہ، کانفرنس
اسلام آباد (مدثر علی رانا) عالمی مالیاتی فنڈ (آئی ایم ایف) نے پاکستان اُتے زور دتا اے کہ صوبائی ٹیکس وصولیاں ودھائیاں جان، توانائی دے شعبے تے حکومتی اداریاں وچ بنیادی اصلاحات کیتیاں جان۔ ادارے دا کہنا اے کہ ملک نوں معاشی استحکام توں اگے ودھ کے پائیدار ترقی دی راہ اختیار کرنی ہووے گی۔ ایس لئی ٹیکس نظام، توانائی، تعلیم، حکومتی اداریاں تے کاروباری ماحول وچ بنیادی تبدیلیاں ضروری نیں، جدکہ نجی شعبے نوں مواقع دین تے برآمدات ودھاؤن دی وی لوڑ اے۔
ایس ڈی پی آئی دے زیرِ اہتمام ’’ترقی لئی سب توں اہم اصلاحات‘‘ دے موضوع اُتے سالانہ کانفرنس نوں خطاب کردیاں آئی ایم ایف دے نمائندے ماہیر بینجی نے آکھیا کہ پاکستان مشکل فیصلے کر کے معاشی استحکام حاصل کرن وچ کامیاب ہویا اے، تاہم ایس نوں برقرار رکھن لئی مستقل تے مؤثر اصلاحات ضروری نیں۔
اُنہاں نے پنج اہم ترجیحات وچ معاشی استحکام برقرار رکھنا، وسائل دا بہتر استعمال، کاروباری اخراجات گھٹانا، ترقی دوست ٹیکس نظام متعارف کروانا تے حکومتی اداریاں دی کارکردگی بہتر بنانا شامل کیتا۔
ماہیر بینجی نے آکھیا کہ مضبوط ریاست چلاؤن تے عوام نوں بنیادی سہولتاں فراہم کرن لئی ٹیکس وصولیاں مجموعی قومی پیداوار (جی ڈی پی) دے گھٹ توں گھٹ 15 فیصد تک ہونیاں چاہیدیاں نیں، جدکہ پاکستان ایس ہدف توں کافی پچھے اے۔ صوبیاں نوں اپنی آمدن ودھاؤن لئی خدمات اُتے جنرل سیلز ٹیکس وچ یکسانیت پیدا کرن، زرعی آمدن تے جائیداد اُتے مؤثر ٹیکس لاون دی لوڑ اے۔
اُنہاں نے صحت، تعلیم، بنیادی ڈھانچے تے سماجی تحفظ لئی ودھ وسائل مختص کرن، ٹیکس نظام آسان تے منصفانہ بناؤن، بجلی دیاں تقسیم کار کمپنیاں وچ نجی شعبے دی شمولیت ودھاؤن تے ترسیلی نظام جدید بناؤن اُتے وی زور دتا۔
سابق وفاقی وزیر سید نوید قمر نے بجلی دے شعبے دی صورتحال اُتے تنقید کردیاں آکھیا کہ عوام مہنگی تے ناقص بجلی توں تنگ آ کے شمسی توانائی سمیت متبادل ذرائع اختیار کر رہے نیں۔ حکومت فرسودہ نظام ٹھیک کرن دی بجائے ایس دا مالی بوجھ دوجے صارفین اُتے منتقل کر رہی اے۔
اُنہاں نے بجلی دے شعبے وچ فوری ڈی ریگولیشن تے مسابقتی ماحول پیدا کرن دا مطالبہ کردیاں آکھیا کہ نویاں کمپنیاں نوں مارکیٹ وچ آون دے مواقع فراہم کیتے جان۔
اُنہاں خبردار کیتا کہ ستمبر 2027ء وچ آئی ایم ایف پروگرام ختم ہون توں بعد پاکستان دوبارہ معاشی عدم استحکام دا شکار ہو سکدا اے۔ حکومت نوں موجودہ پروگرام دے دوران ای پائیدار ترقی دی حکمتِ عملی تیار کرنی چاہیدی اے، کیوں جو آئندہ انتخابات دے نیڑے اخراجات ودھن تے مالی نظم و ضبط متاثر ہون دا خدشہ اے۔
اُنہاں تعلیمی نظام وچ وی اصلاحات اُتے زور دیندے ہوئے آکھیا کہ داخلے ودھاؤن دی بجائے طلبہ دیاں عملی مہارتاں، تعلیم دے معیار تے روزگار دیاں ضروریات اُتے توجہ دتی جائے۔
پاکستان وچ ایشیائی ترقیاتی بینک دی کنٹری ڈائریکٹر ڈاکٹر ایما شیاوکین فین نے آکھیا کہ 1990ء دی دہائی توں پاکستان بار بار معاشی ترقی تے بحران دے چکر وچوں گزر رہیا اے، تاہم فی کس آمدن، غربت وچ کمی تے عوام دے معیارِ زندگی وچ خاطر خواہ بہتری نہیں آئی۔
اُنہاں آکھیا کہ حکومت دا کم کاروبار کرنا نہیں، بلکہ ایسا ماحول فراہم کرنا اے جتھے نجی شعبہ سرمایہ کاری تے معاشی ترقی وچ اپنا کردار ادا کر سکے۔
برطانوی ہائی کمیشن دے محکمہ برائے بین الاقوامی ترقی دے ڈویلپمنٹ ڈائریکٹر سیم والڈاک نے آکھیا کہ پاکستان دی معاشی ترقی تقریباً 3.8 فیصد دی حد اُتے آ کے رک جاندی اے، کیوں جو درآمدات برآمدات توں ودھ ہون دی وجہ نال زرمبادلہ دی کمی پیدا ہوندی اے تے ملک نوں دوبارہ آئی ایم ایف کول جانا پیندا اے۔
اُنہاں برآمدات ودھاؤن لئی تجارتی قوانین آسان بناؤن، کاروباری سہولتاں فراہم کرن، ہنرمند افرادی قوت تیار کرن تے برآمد کنندگان نوں زرمبادلہ تک بہتر رسائی دین دی ضرورت اُتے زور دتا۔
اقوامِ متحدہ دی قائم مقام ریذیڈنٹ کوآرڈینیٹر تے یونیسیف دی نمائندہ پرنیل آئرن سائیڈ نے آکھیا کہ اصلاحات دی کامیابی دا اندازہ اعلانیاں تے مختص بجٹ نال نہیں، بلکہ عوام دیاں زندگیواں وچ آون والی حقیقی بہتری نال لایا جانا چاہیدا اے۔
اُنہاں معیاری تعلیمی ادارے، صحت دیاں سہولتاں تے روزگار دے مواقع فراہم کرن اُتے زور دتا۔
مقررین نے اتفاق کیتا کہ پاکستان نوں پائیدار ترقی لئی مضبوط اداریاں، بہتر حکمرانی، نجی سرمایہ کاری، معیاری تعلیم تے برآمدات وچ اضافے اُتے توجہ دینی ہووے گی۔
ٹیکس وصولیاں جی ڈی پی دے 15 فیصد تک لیاؤ: ماہیر بینجی، بجلی دے شعبے دی ڈی ریگولیشن کرو: نوید قمر، تجارتی قوانین آسان بنائے جان: برطانوی ہائی کمیشن دا نمائندہ، عوام دا معیارِ زندگی بہتر بنایا جائے: اقوامِ متحدہ دا نمائندہ، کانفرنس
اسلام آباد (مدثر علی رانا) عالمی مالیاتی فنڈ (آئی ایم ایف) نے پاکستان اُتے زور دتا اے کہ صوبائی ٹیکس وصولیاں ودھائیاں جان، توانائی دے شعبے تے حکومتی اداریاں وچ بنیادی اصلاحات کیتیاں جان۔ ادارے دا کہنا اے کہ ملک نوں معاشی استحکام توں اگے ودھ کے پائیدار ترقی دی راہ اختیار کرنی ہووے گی۔ ایس لئی ٹیکس نظام، توانائی، تعلیم، حکومتی اداریاں تے کاروباری ماحول وچ بنیادی تبدیلیاں ضروری نیں، جدکہ نجی شعبے نوں مواقع دین تے برآمدات ودھاؤن دی وی لوڑ اے۔
ایس ڈی پی آئی دے زیرِ اہتمام ’’ترقی لئی سب توں اہم اصلاحات‘‘ دے موضوع اُتے سالانہ کانفرنس نوں خطاب کردیاں آئی ایم ایف دے نمائندے ماہیر بینجی نے آکھیا کہ پاکستان مشکل فیصلے کر کے معاشی استحکام حاصل کرن وچ کامیاب ہویا اے، تاہم ایس نوں برقرار رکھن لئی مستقل تے مؤثر اصلاحات ضروری نیں۔
اُنہاں نے پنج اہم ترجیحات وچ معاشی استحکام برقرار رکھنا، وسائل دا بہتر استعمال، کاروباری اخراجات گھٹانا، ترقی دوست ٹیکس نظام متعارف کروانا تے حکومتی اداریاں دی کارکردگی بہتر بنانا شامل کیتا۔
ماہیر بینجی نے آکھیا کہ مضبوط ریاست چلاؤن تے عوام نوں بنیادی سہولتاں فراہم کرن لئی ٹیکس وصولیاں مجموعی قومی پیداوار (جی ڈی پی) دے گھٹ توں گھٹ 15 فیصد تک ہونیاں چاہیدیاں نیں، جدکہ پاکستان ایس ہدف توں کافی پچھے اے۔ صوبیاں نوں اپنی آمدن ودھاؤن لئی خدمات اُتے جنرل سیلز ٹیکس وچ یکسانیت پیدا کرن، زرعی آمدن تے جائیداد اُتے مؤثر ٹیکس لاون دی لوڑ اے۔
اُنہاں نے صحت، تعلیم، بنیادی ڈھانچے تے سماجی تحفظ لئی ودھ وسائل مختص کرن، ٹیکس نظام آسان تے منصفانہ بناؤن، بجلی دیاں تقسیم کار کمپنیاں وچ نجی شعبے دی شمولیت ودھاؤن تے ترسیلی نظام جدید بناؤن اُتے وی زور دتا۔
سابق وفاقی وزیر سید نوید قمر نے بجلی دے شعبے دی صورتحال اُتے تنقید کردیاں آکھیا کہ عوام مہنگی تے ناقص بجلی توں تنگ آ کے شمسی توانائی سمیت متبادل ذرائع اختیار کر رہے نیں۔ حکومت فرسودہ نظام ٹھیک کرن دی بجائے ایس دا مالی بوجھ دوجے صارفین اُتے منتقل کر رہی اے۔
اُنہاں نے بجلی دے شعبے وچ فوری ڈی ریگولیشن تے مسابقتی ماحول پیدا کرن دا مطالبہ کردیاں آکھیا کہ نویاں کمپنیاں نوں مارکیٹ وچ آون دے مواقع فراہم کیتے جان۔
اُنہاں خبردار کیتا کہ ستمبر 2027ء وچ آئی ایم ایف پروگرام ختم ہون توں بعد پاکستان دوبارہ معاشی عدم استحکام دا شکار ہو سکدا اے۔ حکومت نوں موجودہ پروگرام دے دوران ای پائیدار ترقی دی حکمتِ عملی تیار کرنی چاہیدی اے، کیوں جو آئندہ انتخابات دے نیڑے اخراجات ودھن تے مالی نظم و ضبط متاثر ہون دا خدشہ اے۔
اُنہاں تعلیمی نظام وچ وی اصلاحات اُتے زور دیندے ہوئے آکھیا کہ داخلے ودھاؤن دی بجائے طلبہ دیاں عملی مہارتاں، تعلیم دے معیار تے روزگار دیاں ضروریات اُتے توجہ دتی جائے۔
پاکستان وچ ایشیائی ترقیاتی بینک دی کنٹری ڈائریکٹر ڈاکٹر ایما شیاوکین فین نے آکھیا کہ 1990ء دی دہائی توں پاکستان بار بار معاشی ترقی تے بحران دے چکر وچوں گزر رہیا اے، تاہم فی کس آمدن، غربت وچ کمی تے عوام دے معیارِ زندگی وچ خاطر خواہ بہتری نہیں آئی۔
اُنہاں آکھیا کہ حکومت دا کم کاروبار کرنا نہیں، بلکہ ایسا ماحول فراہم کرنا اے جتھے نجی شعبہ سرمایہ کاری تے معاشی ترقی وچ اپنا کردار ادا کر سکے۔
برطانوی ہائی کمیشن دے محکمہ برائے بین الاقوامی ترقی دے ڈویلپمنٹ ڈائریکٹر سیم والڈاک نے آکھیا کہ پاکستان دی معاشی ترقی تقریباً 3.8 فیصد دی حد اُتے آ کے رک جاندی اے، کیوں جو درآمدات برآمدات توں ودھ ہون دی وجہ نال زرمبادلہ دی کمی پیدا ہوندی اے تے ملک نوں دوبارہ آئی ایم ایف کول جانا پیندا اے۔
اُنہاں برآمدات ودھاؤن لئی تجارتی قوانین آسان بناؤن، کاروباری سہولتاں فراہم کرن، ہنرمند افرادی قوت تیار کرن تے برآمد کنندگان نوں زرمبادلہ تک بہتر رسائی دین دی ضرورت اُتے زور دتا۔
اقوامِ متحدہ دی قائم مقام ریذیڈنٹ کوآرڈینیٹر تے یونیسیف دی نمائندہ پرنیل آئرن سائیڈ نے آکھیا کہ اصلاحات دی کامیابی دا اندازہ اعلانیاں تے مختص بجٹ نال نہیں، بلکہ عوام دیاں زندگیواں وچ آون والی حقیقی بہتری نال لایا جانا چاہیدا اے۔
اُنہاں معیاری تعلیمی ادارے، صحت دیاں سہولتاں تے روزگار دے مواقع فراہم کرن اُتے زور دتا۔
مقررین نے اتفاق کیتا کہ پاکستان نوں پائیدار ترقی لئی مضبوط اداریاں، بہتر حکمرانی، نجی سرمایہ کاری، معیاری تعلیم تے برآمدات وچ اضافے اُتے توجہ دینی ہووے گی۔
