حادثے تے غیر ذمہ داریاں

ملک وچ ریل دا لمبا سفر ایس وجہ نال عوام دا پسندیدہ اے کہ ایہہ آرام دہ ہون دے نال گھٹ خرچ اے

تحریر حمید اللہ بھٹی

قیام پاکستان توں ای مختلف قسم دے حادثے ساڈی تاریخ دا حصہ نیں پر افسوسناک امر ایہہ وے کہ اج تیکر کسے حادثے دی وجوہات دا تعین کرن دی کوشش ای نہیں ہوئی ایسے وجہ نال کسے ذمہ دار نوں سزا نہیں مل سکی ایہہ غیر ذمہ داری تے لاپرواہی دی انتہا اے تے تلخ سچ ایہہ وے کہ ایسے غیر ذمہ داری دی بنا اُتے حادثے ساڈی تاریخ دا حصہ بن گئے نیں تے قیمتی جاناں ضائع ہو رہیاں نیں جے کسے اک حادثے دی غیر جانبدارانہ انکوائری کرائی جاندی تے ذمہ داراں نوں کیفر کردار تیکر اپڑایا جاندا تے اج موجودہ صورتحال نہ ہوندی تے فرائض توں غفلت دا سلسلہ موقوف ہو چکیا ہوندا پر افسوس نال کہنا پیندا اے کہ ہر ادارے وچ غیر سنجیدگی تے غیر ذمہ داری رائج اے ایسے بنا اُتے ریلوے، پی آئی اے، پوسٹ آفس، پی ٹی وی، ریڈیو، پاکستان اسٹیل ملز سنے اکثر وفاقی ادارے تباہ تے خسارے وچ جا رہے نیں فیر وی ذمہ داران اپنے طرزِ عمل وچ تبدیلی لیان نوں تیار نہیں۔
گھوٹکی وچ ڈہر کی دے نیڑے کراچی جان والی ملت ایکسپریس دی کجھ بوگیاں خستہ لائن ہون دی وجہ نال دوجے ٹریک اُتے جا ڈگیاں تے دوجے ٹریک اُتے آن والی سرسید ایکسپریس ایہناں بوگیاں نال جا ٹکرائی دونواں ٹریناں دی اٹھ بوگیاں اک دوجے وچ دھنس جان نال اموات وچ وادھا ہویا۔ ایس حادثے وچ 50 توں ودھ مسافر جاں بحق تے سو توں ودھ زخمی ہوئے نیں۔ ایہہ گل سو فیصد درست اے کہ حادثے دا زیادہ موجب خستہ حال ٹریک اے جس نوں جلدی بہتر بنانا بوہت ضروری اے۔ ایس توں علاوہ ملت ایکسپریس دے ڈرائیور نے گڈی چلان توں پہلاں بوگی نمبر 10 دے ہُک دی خرابی دی نشاندہی کردے ہوئے درست کرن دا مطالبہ وی کیتا پر محکمہ ریلوے انج دے مطالبات نوں درخوراعتنا نہیں سمجھدا بلکہ سب دی کوشش ہوندی اے کہ ٹرین نوں روانہ کرو ہن محکمے دی کوشش اے کہ حادثے دی ذمہ داری ڈرائیور اُتے پا کے معاملے نوں رفع دفع کر دتا جائے پر ڈرائیورز دا موقف اے کہ تحقیقات وچ ثابت ہو جائے گا کہ اسیں سوئے ہوئے نہیں سی بلکہ حادثے دی وجوہات ہور نیں پر مٹی پائو سرے توں ذمہ داران دا تعین نہیں ہو رہیا جدوں ذمہ دار دا تعین ای نہیں ہو رہیا تے کسے نوں سزا خاک ملنی اے۔
پاکستان ای نہیں پوری دنیا وچ حادثات دے دوران جانی و مالی نقصان ہوندا اے پر دنیا وچ حادثات دی صفائی شفاف انکوائری ہوندی اے تے فیر جیہڑا ذمہ دار ہوندا اے ایہنوں اپنے کیتے دی سزا وی ملدی اے دنیا وچ اکثر حادثات دے بعد وزرا مستعفی ہو جاندے نیں حالانکہ ایہناں دا عملی طور اُتے حادثے وچ کوئی کردار نہیں ہوندا پر پاکستان دا دنیا توں وکھرا ای طریقہ کار اے وزراء دے مستعفی ہون دی کوئی تے مثال ای نہیں تے جتھے فردوس عاشق اعوان جہے اطلاعات دے صوبائی معاون خصوصی ہون اوتھے سچ لبھنا ناممکن ہوندا اے جدوں فردوس عاشق اعوان فرمان کہ اللہ دا شکر اے ایس ورہے دا پہلا حادثہ اے تے کسے ہور نوں کیہ الزام دتا جا سکدا اے جنہاں دی ذہنی سطح اینی پست ہوئے اوتھے انسانی جان دی قدر و قیمت دا اندازہ لانا مشکل نہیں ڈہرکی دے نیڑے قیامت خیز مناظر دے باوجود وزیر ریلوے ہیلی کاپٹر وچ تشریف لیاندے نیں تے چشمہ لا کے معائنہ کردے نیں جویں کوئی حادثہ نہ ہویا ہوئے بلکہ تماشا ہو رہیا ہوئے حالانکہ جے کجھ کرنا نہیں تے کسے دا مزاق اُڑان دی بجائے حفاظتی نظام وچ نقائص دی نشاندہی تے حادثے دی تحقیقات دا حکم ای صادر کر دیندے تے بہتر سی۔
ملک وچ ریل دا لمبا سفر ایس وجہ نال عوام دا پسندیدہ اے کہ ایہہ آرام دہ ہون دے نال گھٹ خرچ اے پر ہونا تے ایہہ چاہیدا اے کہ ٹرین نوں روانہ کرن توں پہلاں انجن، بوگیاں دی بریکاں، چیک کیتیاں جان پانی و بجلی دے نظام دے نال اک دوجے نال جوڑن لئی ہُک وغیرہ دی جانچ کیتی جائے اگ بجھان دے آلات دی موجودگی تے درستگی نوں یقینی بنایا جائے افسوس کہ نقائص دی نشاندہی تے ایہناں نوں دور کرن اُتے توجہ نہیں دتی جاندی جس دی وجہ نال رستے وچ ٹریناں دا خراب ہونا معمول بن کے رہ گیا اے تے اج حالت ایتھے تیکر اپڑ چکی اے کہ ٹرین اُتے سفر کرنا لوک عذاب نوں دعوت دین دے مترادف سمجھدے نیں ایہو عوامی سوچ خسارے دی وڈی وجہ اے ایس وچ کوئی شائبہ نہیں کہ پاکستان وچ ٹرین حادثات دی تن وڈی وجوہات نیں ، اول ایہہ کہ ریلوے لائن آزکار رفتہ اے جیہڑی ٹریناں دی تیز رفتاری دی متحمل نہیں، دوجا، انجناں تے بوگیاں دی حالت وی تسلی بخش نہیں جیہڑی ذرا جہی رفتار ودھن نال ای غیر متوازن ہو جاندیاں نیں۔ تیجا، عملہ تربیت یافتہ نہیں بلکہ سست اے تے ایہہ غیر تربیت یافتہ عملہ ہنگامی حالات وچ فیصلہ کرن دی قوت توں عاری اے تے بروقت سگنل دین وچ سستی دا مظاہرہ کردا اے حکومت نے جے فوری توجہ نہ دتی تے خرابی مزید ودھ جائے گی تے جیہڑا عوامی بداعتمادی وچ وادھے دا باعث بن سکدی اے۔
افسوس کہ ریلوے دا وسیع نظام اج وی سو سالہ پرانے طریقہ کار دے مطابق چلایا جا رہیا اے حالانکہ دنیا وچ انج نہیں ریل دا نظام بہتر بنان لئی سی پیک دے تحت کجھ نویں منصوبے شروع ہوئے نیں پر ایہہ محدود نوعیت دے نیں جنہاں توں مکمل بہتری نہیں آ سکدی لوڑ ایس امر دی اے کہ لوکاں نوں گلاں نال بہلان دی بجائے نقائص دور کرن ول توجہ دتی جائے اودوں خسارے وچ جان والے ریل دے نظام اُتے عوامی اعتماد بحال ہو سکدا اے۔ موجودہ حکومت دے تن سالہ دور وچ اٹھ وڈے حادثے ہوئے نیں پر حکومت نے وجوہات تلاش کرن دی بجائے بس اینا نوٹس لیا اے کہ شیخ رشید نوں ہٹا کے اعظم سواتی نوں وزارت دے دتی اے ایہہ مجرمانہ غفلت اے صاف پتہ چلدا اے کہ ایہہ تبدیلی وی سیاسی مجبوری دی مرہون منت اے نہیں تے اٹھ دی بجائے زیادہ حادثے وی ہو جاندے تے حکومت نوں پرواہ نہ ہوندی۔
ریلوے دی تاریخ اُتے طائرانہ نگاہ پائیے تے ایہہ حادثے نال بھری وکھائی دیندی اے جنہاں وچ ہزاراں، بچے، بڈھے، جوان تے خواتین بے موت مارے گئے پر ذمہ داران ٹس توں مس نہیں ہوئے بلکہ حادثے دے بعد مرن تے زخمی ہون والیاں دی مالی مدد کرنا ای ذمہ داری سمجھ لئی گئی اے۔ 1953 وچ ہون والے ٹرین حادثے وچ دو سو بندے جاں بحق ہوئے 1969 وچ لیاقت پور حادثے وچ اسی بندے مارے گئے 13 جولائی 2005 وچ گھوٹکی دے نیڑے تن ٹریناں آپس وچ ٹکرا گئیاں جس دے دور سوا سو توں ودھ بندے مرے جد کہ زخمی و اپاہج ہون والیاں دی تعداد تن سو توں ودھ گئی پچھلے تن ورھے دے دوران مسلسل ٹرین حادثے ہو رہے نیں پر کوئی وی ذمہ داری لین نوں تیار نہیں ستم ظریفی تے ایہہ وے کہ حادثیاں دا ذمہ دار وی سابق حکمراناں نوں ٹھہرایا جا رہیا اے ایہہ غیر ذمہ داری تے لاپرواہی دی انتہا تے مجرمانہ غفلت اے ذمہ دار دا تعین نہ کرنا تے سزا دین دی بجائے مرن والیاں دے لواحقین نوں کجھ لکھ تھمانا انصاف نہیں۔

اپنا تبصرہ گھلو