خرابی نال مفاہمت تے مسئلے

تحریر حمید اللہ بھٹی

بجٹ اک انج دی دستاویز اے جنہوں سُنن دا سب نوں اشتیاق رہندا اے ایہہ سالانہ میزانیہ اے جیہڑا موجودہ معاشی حالت دسن دے نال مستقبل وچ بہتری دے متوقع اقدامات دا عکاس ہوندا اے پر بجٹ دے ذریعے عام طور اُتے حکومتاں جھوٹے اعداد و شمار پیش کر کے سرخرو ہون دی کوشش کردیاں نیں تے سہولتاں دین دی بجائے عوام دی جیباں توں کجھ نکلوان دی سعی کردیاں نیں فیر وی سرکاری ملازمین نوں بجٹ توں وڈی توقعات ہوندیاں نیں پر بجٹ کہانی نال سرکاری ملازمین تے اک پاسے کسان، مزدور تے صنعتکار گھٹ ای مطمئن ہوندے نیں۔ اکثر احتجاج تے مظاہرے ہوندے نیں تے موجودہ بجٹ اُتے ہجے عوامی مظاہرے شروع نہیں ہوئے پر بجٹ سیشن دے دوران ایواناں وچ نعرے ، سیٹیاں، چیخاں تے ڈیسک وجان دا آغاز ہو چکیا اے ملکی تاریخ ایواناں نوں مچھلی منڈی بنان دی انج دی نظیر گھٹ ای ملدی اے قومی اسمبلی وچ لڑائی، مار کٹائی، گالی گلوچ تے ایواناں وچ کتبے لہران دا خوب مقابلہ ہویا تلخ کلامی تے شور شرابے نال بجٹ اُتے بحث کرن دی بجائے اسپیکر ڈائس دے ساہمنے احتجاج اُتے زور دتا گیا دیگر ملکاں دی پارلیمان وچ وی تنقید ہوندی اے تے نوبت جھگڑے و مار کُٹ تیکر وی اپڑ جاندی اے پر ساڈے منتخب اراکین دا غصہ تے نفرت جنون دی شکل اختیار کرن لگیا اے جس دا سدباب ہونا چاہیدا اے کیوں جے غصے و نفرت دے جنون نال بجٹ دی خوبیاں و خامیاں نظر انداز ہو رہیاں نیں اپوزیشن لیڈر دی تقریر دے دوران شروع ہون والا شور شرابہ سڑک چھاپ غنڈیاں نوں وی مات دے گیا جس نال کسے نوں چنگا پیغام نہیں ملیا بلکہ اراکین نوں اخلاقی اقدار توں آشنا کرن دے اقدامات دی لوڑ محسوس ہون لگی اے۔
تعمیری تنقید جمہوریت دا حسن اے پر قومی اسمبلی وچ انج دا ماحول ناپید اے چوتھے روز وی تے شہباز شریف نے بطور اپوزیشن لیڈر سوا دو گھنٹے تیکر تقریر کیتی جیہڑی مکمل خاموشی نال سن لئی گئی پر پہلے ایہہ نوبت کیوں آئی کہ اپوزیشن لیڈر تن دن تیکر تقریر ای نہ کر سکے کیہ اپوزیشن دی گل سننا وی حکومت نوں ناگوار اے جمہوریت تے رواداری تے برداشت دا درس دیندی اے پر اسمبلیاں وچ وی کیوں جمہوری ماحول نہیں بن رہیا سوچن والی گل اے خرابی بسیار دے بعد حکومت تے اپوزیشن وچ مفاہمت دا اک فارمولا طے پایا اے جس دے تحت دونواں پاسے توں اجلاس دے دوران کسے طرح دی ہلڑی بازی یا ہنگامہ آرائی نہیں ہوئے گی پر ذہن وچ رکھن والی گل ایہہ وے کہ قیادت دی نظراں وچ نمبر بنان دے خواہاں گھٹ ای کسے فارمولے دی پاسداری کردے نیں ایس لئی دونواں پاسے مزید احتیاط کرن دی لوڑ اے نہیں تے عام بندے نوں چنگا پیغام نہیں مل رہیا وقتی طور اُتے اپوزیشن دی عدم موجودگی وچ کیتی جان والی قانون سازی اُتے حکومت نظر ثانی کرن اُتے آمادہ ہو گئی تے جواب وچ اپوزیشن نے ڈپٹی اسپیکر دے خلاف پیش تحریک عدم اعتماد واپس لے لئی اے پر خدشات بدستور موجود نیں اسپیکر اسد قیصر ایہہ تے کہندے نیں کہ ایوان وچ جو ہویا اوہ جمہوریت لئی نیک شگن نہیں تے ایہہ کہ صرف اخلاقی طاقت اے کسے نوں چُک کے باہر نہیں سٹ سکدا پر بطور اسپیکر اظہار خیال دی اجازت دیندے ویلے ایہناں نوں جانے انصاف کرنا کیوں یاد نہیں رہندا جے حکومتی تے اپوزیشن اراکین نال انصاف کرن تے صورتحال اینی خراب نہ ہوئے۔
وزیر خزانہ ہجے تیکر سینٹ یا قومی اسمبلی دے ممبر نہیں بلکہ بجٹ پیش کرن دے بعد ایہناں نوں کسے ایوان دا رُکن بنان دا مرحلے دا ساہمنا کرنا ہوئے گا جس دے حوالے نال قیاس آرائیاں جاری نیں ماہرین دا کہنا اے کہ ایوان دی رکنیت حاصل کرن دے دوران ایہناں نوں اپوزیشن ولوں کئی رکاوٹاں دا ساہمنا کرنا پئے گا جس دے دوران عبدالحفیظ شیخ دی کہانی اک وار فیر دہرائی جا سکدی اے بجٹ کہانی وچ شوکت ترین نے اجناس دے حوالے نال گل کردے ہوئے کہیا کہ ملک خوراک وچ خود کفیل نہیں رہیا پر بہتری کنج لیانی اے بجٹ توں انج دا کوئی اشارہ نہیں ملدا بجٹ وچ بلکہ ارباں روپئے کپاس تے گندم دی درآمد لئی مختص کیتا گیا اے ترسیلات زر وچ وادھا کسے حکومت دی کامیابی نہیں بلکہ ملک وچ روزگار دے موقعے گھٹ ہون دی نشاندہی اے ایسے لئی شہری بیرون ملک جا کے روزگار حاصل کرن اُتے مجبور نیں حکومتی کامیابی تے ایہہ ہوندی کہ ملک وچ روزگار دے موقعے ودھان دے نال گردشی قرضے ختم کیتے جاندے۔ نویں بجٹ وچ ترقیاتی کماں لئی نو سو ارب رکھے گئے نیں پر ایس ورہے دے اختتام تیکر محض دو سو ارب خرچ ہوئے نیں ہن سوچن والی گل ایہہ وے کہ اگلے ورہے دے دوران نو سو ارب کتھے تے کنج خرچ ہون گے؟
ملک وچ رہائشی ضروریات پوری کرن لئی حکومت نے مکانات دی تعمیر اُتے زور دے رکھیا اے جس نال زرعی رقبہ ختم ہوندا جا رہیا اے حکومت جے ہائوسنگ کالونیاں دے حوالے نال طریقہ کار بنا لوے تے اجازت دیندے ویلے بے آباد زمیناں نوں ترجیح دین دی پالیسی اپنالوے تے خوراک دے حوالے نال ودھن والی مشکلات گھٹ ہو سکدیاں نیں، اقوام متحدہ نے کرونا دے بعد خشک سالی نوں اگلی تباہ کن وبا قرار دیندے متنبہ کیتا اے کہ پانی دی کمی تے خشک سالی کرونا وائرس دے مقابلے وچ زیادہ وڈے پیمانے اُتے تباہی پھیلان لئی تیار اے۔ اقوام متحدہ دی نمائندہ خصوصی مامی میزوتوری نے افریقہ، وسطی تے جنوبی امریکہ،وسطی ایشیا،جنوبی یورپ،میسیکو تے امریکہ وچ زیادہ تیزی نال موسمی تغیرات دا خدشہ ظاہر کیتا اے پر اسیں احتیاطی تدبیراں اختیار کرن دی بجائے زرعی زمین اُتے ہائوسنگ کالونیاں بنان نوں کامیابی سمجھ لیا اے حالانکہ پاکستان گلوبل وارمنگ توں متاثر ہون والے پہلے 10 ملکاں وچ شامل اے ایس لئی ہنگامی بنیاداں اُتے پین تے زمیناں نوں سیراب کرن دے منصوبے بنان دی لوڑ اے بجٹ وچ وفاقی تے پنجاب حکومت نے سرکاری ملازماں دی تنخواہواں تے پنشن وچ 10 فیصد تجویز کیتا اے پر مہنگائی دے تناظر وچ ایہہ وادھا نہ ہون دے برابر اے سندھ نے ایس حوالے نال حقیقت پسندی دا مظاہرہ کیتا اے تے تنخواہواں تے پنشن وچ دگنا وادھا کرن دے نال گھٹ توں گھٹ اجرت 25 ہزار کر دتی اے پر عین ممکن اے وفاق نوں صوبے دی ایہہ جرات وی ناگوار گزرے۔
اصل وچ حکومت تے اپوزیشن دا خرابیاں ویکھن دا پیمانہ وکھرا اے پر اک نکتے اُتے دونویں متفق نیں کہ اک دوجے لئی مشکلات ودھانی تے زچ کرنا اے ایہو سوچ خرابی وچ وادھے دا باعث اے جدوں تیکر دونواں پاسے حقیقت پسندانہ سوچ نمو نہیں پاندی اودوں تیکر نہ تے اسمبلیاں دا ماحول درست ہو سکدا اے نہ ای معاشی مضبوطی دی منزل حاصل ہو سکدی اے پر زمینی حقائق دی بجائے حکومت تصورات دی دنیا وچ گم اے حالانکہ تصوراتی کوششاں نال مسائل حل نہیں ہوندے جدوں تیکر عملی طور اُتے تحریک نہ ہوئے موجودہ حکومت دی خوش قسمتی اے کہ عمران خان توں لے کے کئی وزرا خاصے خوش گفتار نیں ایہہ بولن اُتے آندے نیں تے ہر موضوع اُتے بے تکان بولدے نیں پر ایس حکومت دے کول کوئی معاشی ماہر نہیں اسد عمر فیل ہون اُتے کڈے جا چکے۔ حفیظ شیخ نوں سینٹ الیکشن وچ ناکامی اُتے ہٹا دتا گیا ہن شوکت ترین نوں مہارت وکھان دی ذمہ داری دتی گئی اے پر ایہہ شوکت ترین اوہ ای نیں جیہڑے مسلم لیگ ق دے دور وچ وی معیشت بحال کرن دی نوید سناندے رہے پی پی دور وچ وی ایہو ذمہ داری نبھائی ہن تحریک انصاف نے وی ایہناں نال امیداں وابستہ کر رکھیاں نیں پر سوچن والی گل ایہہ وے کہ جیہڑا بندا کئی حکومتاں وچ رہ کے خرابیاں دور نہیں کر سکیا ہن موجودہ حکومت دے باقی دو ورہے وچ کیہ تیر مار لوے گا؟

اپنا تبصرہ گھلو