عاشق رسولۖ غازی علم الدین شہید

عاشق رسولۖ غازی علم الدین شہید 4دسمبر 1908 بروز جمعرات بمطابق 8ذیقعد 1326ھ کوچہ چابک سواراں محلہ سرفروشاں (سریاں والا بازار) اندرون رنگ محل لاہور وچ شیخ میاں طالع مند دے گھر پیدا ہوئے۔ اوہناں شروع دی تعلیم ”تکیہ سادھواں” کی مسجد دے بازار نوہریاں اندرون اکبری منڈی بابا کالو دے مکتب توں حاصل کیتی۔ اوس ویلے ہندوستان وچ انگریزاں دی حکمرانی سی۔ ہندو اپنی چالاکی تے ہوشیاری پاروں حکمراناں دے کول سن ایس لئی اوہناں نے مسلماناں دے پیغمبرۖ دی شان دے خلاف زہر اگلنا شروع کیتا۔ ”شدھی” تے ”شنگھٹن” تحریراں شروع کر رکھیاں سن جہناں نوں کچلن لئی مسلماناں نے وی مذہبی تنظیماں بنا کے تحریک شروع کر رکھی سی۔
لہور دے اک 21سالہ نوجوان غازی علم الدین شہید نے اپنی جان دا نذرانہ دے کے ہندوواں’ انگریزاں تے سکھاں بلکہ سارے غیر مسلماں اتے واضح کر دتا کہ مسلمان رسول عربیۖ دی حرمت تے ناموس اتے کٹ مرن نوں اپنی سعادت سمجھدا اے۔دیال سنگھ کالج لہور دے اک
پروفیسر نے کتاب لکھی جہدا نام ”رنگیلا رسولۖ” سی۔ اوس کتاب نوں راجپال نامی ہندو پبلشر (جہدی دکان دا نام ”راجپال اینڈ سنز” سی جو کہ 3ہسپتال روڈ نئی انارکلی نزد لائن پریس سی’ نے شائع کیتا سی۔ اوس کتاب دے شائع ہون مگروں مسلماناں عالم دے مذہبی جذبات مجروح ہوئے تے اوہناں نے جلسے’ جلوس شروع کردِتے۔ راجپال دے خلاف مقدمہ درج ہویا جہنوں اوس ویلے دے سیشن جج نے چار مہینے دی سزا سنائی۔ اوہنے ہائیکورٹ وچ اپیل کردتی۔ ہائیکورٹ نے اوہنوں بری کردتا۔ ایہدے توں مسلماناں دے جذبات ہور مشتعل ہوئے۔ علم الدین شہید تے اوہدا بھرا محمد دین کم توں فارغ ہو کے گھر آ رہے سن۔ رستے وچ جدوںدہلی دروازے پہنچے تے اوتھے کول ای گرائونڈ وچ ایس سلسلے وچ مسلماناں دا جلسہ ہو رہیا سی۔ سید عطااللہ شاہ بخاری جلسے نال خطاب فرما رہے سن۔ اک دم اوہناں دے کناں وچ آواز آئی ”ہے کوئی جاں باز جہڑا ام المومنین خدیجہ دی ناموس دی حفاظت کرے” آپ (غازی) نے کہیا ”لبیک یا ام المومنین! لبیک’ لنڈا بازار توں چار آنے دی جھری خریدی’ دوستاں وچ بیٹھ کے قرعہ اندازی کیتی کہ موذی نوں کون قتل کرے گا’ قرعہ غازی علم دین شہید دے نام نکلیا۔
4اپریل 1929ء ہفتہ والے دیہاڑ چھری ہتھ وچ پھڑی تے سدھے اوس ملعون دی دکان تے پہنچے۔ ناموس رسالتۖ دا ملزم اپنی پریس وچ کم کر رہیا سی۔ پلس دا پہرہ لگ چکیا سی لیکن اتفاق نال اوس دن پہرے دار نہیں سن۔ غازی علم الدین شہید شیر وانگوں گرجے’ للکاریا تے چھرا راجپال موذی دے ڈھڈ وچ گھونپ دتا۔ اوتھوں فارغ ہو کے اک سٹال اتے لگے نکلے نال اپنے ہتھ صاف کیتے۔ دل وچ خیال آیا کہ موذی شاید کدھرے بچ نہ گیا ہووے۔ واپس اوہدی دکان (پریس) اتے چلے گئے۔ ویکھیا تے اوہ واقعی داخل جہنم ہو چکیا سی۔
راجپال دے قتل دی خبر ملک وچ جنگل وانگوں پھیل گئی۔ مسلماناں نے اوس عظیم مجاہد نوں پرجوش خراج عقیدت پیش کرن تے اوہدے خلاف درج شدہ مقدمہ دی پیروی لئی مسلمان وکلا اتے مشتمل غازی علم الدین ڈیفنس کمپنی بنائی جہدے وچ میاں عبدالعزیز مالواڑہ بیرسٹر ایم سلیم (جہڑے پاکستان پنجاب دے سب توں پہلے مسلمان ایڈووکیٹ جنرل سن”) مولوی غلام محی الدین خان قصوری (دادا جان موجودہ چیف جسٹس پنجاب ہائیکورٹ جناب راشد عزیز خان سن) ڈاکٹر تصدق حسین خالد’ بیرسٹر خواجہ فیروز الدین بیرسٹر میاں فرخ حسین’سر شیخ عبدالقادر تے میاں عزیز الدین سن۔ اوس کمیٹی دے سربراہ ڈاکٹر علامہ محمد اقبال شاعر مشرق سن۔ مقدمہ دی سماعت مسٹر ٹیپ مین انگریزسیشن جج دی عدالت وچ شروع ہوئی۔ غازی سرکار نے اقبال جرم کیتا۔
22مئی 1929ء نوں سزائے موت دا حکم سیشن کورٹ نے سنا دتا۔ غازی علم الدین شہید دے والد گرامی نے مسلمان وکیلاں دے ذریعہ اوس فیصلے دے خلاف پنجاب ہائیکورٹ لاہور وچ اپیل دائر کیتی۔ ہائیکورٹ دے مشہور وکیل بیرسٹر ایم اے جناح (جہڑے اوس ویلے) قائداعظم محمد علی جناح نہیں بنے سن’ نے غازی سرکار دی وکالت کیتی تے اوہناں دی معاونت بیرسٹر فرخ نے کیتی۔ ہائیکورٹ نے وی سیشن جج لہور دا فیصلہ بحال رکھدے ہوئے سزائے موت کنفرم کر دتی تے مورخہ 17جولائی 1929ء نوں فیصلہ سنا دتا گیا۔ لہور ہائیکورٹ دے فیصلے مگروں اوہناں نوں سنٹرل جیل کوٹ لکھپت لہور توں سنٹرل جیل (تعمیر شدہ 1904ئ) میانوالی منتقل کر دتا گیا۔ میاں طالع مند نے لہور ہائیکورٹ دے فیصلہ دے خلاف کونسل لندن وچ اپیل کیتی جہڑی خارج ہو گئی تے آخرکار 31اکتوبر 1929ء نوں میانوالی جیل وچ تختہ دار اتے لٹکا دتا گیا تے ایس طرحاں اپنے 21سال دی جوانی دی عمر وچ ناموس رسالتۖ اتے قربان ہو کے شہادت دا عظیم رتبہ حاصل کیتا۔ انگریزاں نے زبردستی میانوالی جیل دے احاطے وچ دفن کردتا جتھے آپ سرکار 14دن دفن رہے۔ مسلمانانِ لہور نے انگریز سرکار توں احتجاج کیتا کہ غازی علم الدین شہید نوں اوہناں دی وصیت دے مطابق میانی صاحب قبرستان وچ دفن کیتا جاوے تے اوس وصیت نوں عملی جامہ پہنان لئی سید عطاء اللہ شاہ بخاری دی قیادت وچ ڈاکٹر علامہ محمد اقبال۔ حکیم احمد حسن’ بشیر احمد رفیق’ ملک لعل دین قیصر’ شیخ غلام مصطفی حیرت’ مولانا محمد بخش مسلم بی’ اے میاں نیاز احمد ایم اے گورنر موڈی نال ملاقات کیتی۔ گورنر نے کہیا کہ سانوں مسلماناں کولوں خطرہ اے۔ امن و امان دی ضمانت علامہ محمد اقبال نے دتی انج 14دن مگروں لاش میانوالی جیل توں کڈ کے لہور لیائی گئی۔ ہر پاسے خشبو پھیل گئی تے چہرہ مبارک تروتازہ سی۔
غازی علم الدین شہید دے جنازے وچ لکھاں افرادنے رلت کیتی تے اوہناں نوں قبرستان میانی صاحب وچ سپردخاک کردتا گیا جتھے اوہناں دا خوبصورت مزار آباد اے۔ مسجد وزیر خان دے خطیب سید دیدار علی شاہ نے نماز جنازہ پڑھائی۔ علامہ اقبال نے میت نوں قبر وچ اتاریا۔ ایس موقع تے علامہ اقبال نے کہیا سی کہ
”اسیں گلاں کردے رہے تے بازی لے گیا ترکھاناں دا منڈا” ہن ہر سال 31-30 اکتوبر نوں اوہناں دا دو روزہ عرس مبارک منایا جاندا اے۔ اندرون تے بیرون ملکاں توں زائرین حاضری دیندے نیں تے رونق نوں دوبالا کردے نیں۔