یقین تے کامیابی

قاسم علی شاہ

کامیابی لئی یقین کامل چاہیدا اے تے یقین کامل دا ہونا اللہ تعالیٰ دے انعاماں وچوں اک انعام اے۔ سارے موسم اکو جئے نہیں ہوندے تے نہ ای سارے دن اکو جئے ہوندے نیں۔ رات مگروں دن آندا اے تے دن مگروں رات۔ رات جنی وی لمی کیوں نہ ہو جاوے بالآخر سویر ہو جاندی اے۔ حیاتی وچ چنگے بھیرے دن آندے رہندے نیں۔ حیاتی دا سرکل کدی خوشی کدی غمی اتے مشتمل اے لہٰذا اوہناں نوں زندگی دا حصہ سمجھدے ہوئے ایس پاک ذات توں کدی بدگمان نہیں ہونا چاہیدا تے نہ ای اپنا یقین گھٹ کرنا چاہیدا اے۔ ٹونی رابنز دے مطابق جیویں میز دی ٹنگاں ہوندیاں نیں اوسے طرح یقین دی وی ٹنگاں ہوندیاں نیں۔
یقین ماضی دے واقعیاں توں بندا اے ۔ جے واقعات چنگے ہون تے یقین چنگا ہوندا اے۔ واقعات چنگے نہ ہوں تے یقین وی چنگا نہیں ہوندا۔ اک واقعہ مشہو راے کہ اک مولانا صاحب مسجد وچ خطبہ دے رہے سن کہ جہڑا شخص یقین دے نال بسم اللہ پڑھ کے پانی اتے چلے اوہ پانی وچ نہیں ڈبے گا۔ ایس مسجد وچ اک سادہ لوح پینڈو بیٹھیا ایہہ خطبہ سن رہیا سی۔ کافی عرصہ گزرن مگروں اوہ دیہاتی دوبارہ اوس مسجد وچ گیا تے اتفاق نال مولانا صاحب اوہو گل ارشاد فرما رہے سن کہ یقین دے نال بسم اللہ پڑھن توں بندہ پانی وچ نہیں ڈبدا۔ جدوں پینڈو نے ایہہ گل سنی تے کھڑا ہو گیا تے اکھن لگیا کہ تسیں سچ فرما رہے او۔ مولانا صاحب بہت حیران ہوئے تے پچھن لگے اوہ کیویں۔ اوہنے جواب دتا دو سال پہلاں جدوں تسیں ایہہ گل آکھی سی اوس دن توں اج تک میں دریا دے کول جا کے بسم اللہ پڑھنا واں تے دریا پار کر لینا واں۔ مولانا صاحب نے آکھیا مینوں وی پانی اتے چل کے وکھائو۔ اوہ پینڈو مولانا صاحب نوں دریا اتے لے گیا۔ بسم اللہ پڑھی تے پانی اتے چلنا شروع کر دتا۔ اوہنے مولانا صاحب نوں وی پانی اتے چلن نوں آکھیا۔ مولانا صاحب جیویں ای بسم اللہ پڑھ کے پانی وچ اتے تے ڈب گئے۔ پتہ چلیا کہ مولانا صاحب نے بسم اللہ تے پڑھی سی لیکن اوہدے کول یقین نہیں سی ۔ جہدے کول پختہ یقین ہووے اوہ پار چلا جاندا اے تے یقین دے بغیر والا درمیان وچ ای رہندا اے۔ جہڑا یقین نال قدم چکدا اے منزلاں اوہنوں سلام کردیاں نیں۔
ولیم جیمز آکھدا اے:ساڈی زندگی وچ توقعات دا بہت کردار اے۔ توقعات نال رویے جنم لیندے نیں تے رویاں نال نتیجے بندے نیں۔
جیویں اک مثال مشہور اے کہ دس دوست اک ہوٹل وچ کھانا کھان گئے۔ کھانے دی میز اتے اوہناں نوں خیال آیا کہ آن والے سال وچ جہڑی ساڈی توقعات نیں اوہنوں نوں لکھنا چاہیدا اے۔ ساریاں نے اپنی توقعات اپنے اپنے کاغذ اتے لکھیاں تے اوہناں نوں ہوٹل دے منیجر نوں دیندے ہوئے اکھیا کہ اسیں اک سال مگروں دوبارہ ایتھے آواں گے تسیں ساڈے کاغذات محفوظ کر لوو۔ جدوں اوہ سب دوست اک سال مگروں دوبارہ اوسے تریخ اتے اکٹھے ہوئے تے دس دی بجائے نو سن۔ اوہناں نے منیجر نوں بلایا کاغذات لیتے تے اپنی اپنی توقعات نوں پڑھیا۔ اوہناں ساریاں نے جو توقعات لکھیاں سن اوہناں وچ اکثر پوری ہو چکیاں سن۔ اک شخص جہڑا نہیں ایا سی اوہناں نے اوہدے کاغذ نوں پڑھیا تے اوہدے وچ لکھیا سی کہ میرے خاندان وچ زیادہ تر لوکاں دا جوانی وچ ای انتقال ہو جاندا اے ایس لئی مینوں لگدا اے کہ میں اگلے سال تک زندہ نہیں رہواں گا۔ جدوں اوہناں نے اوہدے بارے پتہ کیتا تے حقیقت وچ اوہدا انتقال ہو چکیا سی۔ ایسے طرح انسان جیسا یقین بناندا اے ویسے حالات پیدا ہو جاندے نیں۔ ایسے طرح یقین دے متعلق اک فائر واک ایکٹیوٹی وی کرائی جاندی اے۔ اک واری ایہہ تجربہ حاملہ زنانیاں اتے کیتا گیا۔ جہڑی زنانیاں اپنے پختہ یقین دی وجہ نال ایس تجربے توں کامیاب گزریاں اوہناں توں پیدا ہون والے بچے زندگی وچ بوہتے کامیاب ہوئے۔
اک واری قائداعظم دے بھراں نے اوہناں نوں خط لکھیا جہدے وچ اوہناں نے آکھیا:بھائی یاد کرو اوہ ویلا جدوں تسیں چھوٹے سو تے ساڈی ماں آکھیا کردیاں سن کہ میرا یقین اے کہ میرا پتر وڈا ہو کے بے تاج بادشاہ بنے گا۔ ویکھو بھائی ساڈی ماں دی جہڑی توقع سی اوہنے تہانوں کنا وڈا انسان بنا دتا۔ ماں دی سوچ تے یقین وی بچے اتے کافی اثرانداز ہوندا اے۔ اج دی ماں اپنے بالاں وچ بے یقینی پیدا کر رہی اے۔ بچیاں نوں عجیب عجیب ناماں نال پکاریا جاندا اے حالانکہ نام دے نال یقین دا بڑا گہرا تعلق اے۔ جہڑا نام بار بار بولیا جاوے اوس نام دا معنی شخصیت اتے اثرانداز ہوندا اے۔ ایسے ناماں توں منع فرمایا گیا اے جہڑے عزت نفس نوں گھٹ کرن۔ حضرت جنیدبغدادی دے کول اک شخص گیا تے اکھیا آپ اللہ اللہ اکھدے او ایہہ آپ تے کیویں اثرانداز ہو سکدا اے۔ اوہناں نے جواب دتا تسیں کھوتے دے پتر او۔ جیویں ای اوس شخص نے ایہہ سنیا اوہدا چہرہ لال ہو گیا۔ آپ نے اوہنوں فرمایا میں اجے تینوں صرف کھوتے دا پتر آکھیا اے تے تیری ایہہ حالت ہو گئی اے جدوں میں اللہ تعالیٰ دا نام لوواں گا تے کیہ میری حالت نہیں بدلے گی۔
والدین دے نال استاداں نوں چاہیدا اے کہ نصابی مضمون پڑھان دے نال نال طلبا وچ یقین وی پیدا کرو۔جے طلبا وچ ایہہ یقین پیدا ہو جاوے کہ اسیں کامیاب ہو سکنے آں تے انقلاب آ سکدا اے۔ 1960 وچ امریکہ دے شہر سان فرانسسکو دے اک سکول وچ تن نویں ٹیچرز رکھے گئے۔ اک ٹیچر نوں آکھیا گیا کہ تہانوں جہڑی کلاس دتی جا رہی اے اوہ اوس سکول دے سب توں ودھ نالائق بچیاں اتے مشٹمل اے۔ اوہنوں ٹھیک کرن لئی تہانوں چیلنج دا سامنا کرنا پووے گا۔ دوجے نوں آکھیا گیا کہ تہانوں اوسط درجے دے بچیاں دی کلاس دتی جا رہیا ے۔ تہانوں تھوڑا منظم کرنا پووے گا۔ تیجے نوں آکھیا گیا کہ تہانوں سکول دے سب توں ودھ لائق بچیاں دی کلاس دتی جا رہی اے۔ اوہناں نوں ہور بہتر بنان لئی تہاڈی توجہ دی لوڑ ہووے گی۔ اک سال مگروں جدوں اوہناں تناں ٹیچراں دے نتیجے آئے اوہناں وچ پہلی کلاس دا سب توں برا نتیجہ آیا۔ دوجی دا اوسط درجے دا جدکہ تیجی دا نہایت شاندار رہیا۔ جہڑے ٹیچر نوں آکھیا گیا سی کہ تہاڈی کلاس بہت نالائق اے اصل وچ اوہ لائق بچے سن لیکن نالائق آکھن دی وجہ نال اوس ٹیچر دے ذہن وچ ایہہ یقین بیٹھ گیا کہ ایہہ نالائق نیں۔ اوہ ٹیچر جدوں وی کلاس نوں پڑھاندا تے طالبعلماں نوں نالائق آکھدا’ عجیب و غریب القاباں نال نوازدا تے طرح طرح دی گلاں کردا جہدی وجہ نال نتیجہ وی اوسے طرح دا آیا۔ دوجے ٹیچر دی کلاس اوسط درجہ دی سی اوہنے ایس طرح ای کلاس نوں پڑھایا جہدی وجہ نال اوہدا نتیجہ وی اوسط درجے دا رہیا جد کہ تیجے ٹیچر نوں جہڑی کلاس دتی گئی اوہ نالائق بچیاں اتے مشتمل سی لیکن ٹیچر نوں آکھیا گیا کہ ایہہ لائق بچے نیں۔ اوہ ٹیچر جدوں کلاس وچ جاندا اوہناں دی تعریف کردا’ اوہناں نوں موٹیویٹ کردا تے اوہناں نوں محنت نال پڑھاندا جہدی وجہ نال اوس کلاس دا نتیجہ وی شاندار رہیا۔1960 دے ایس تجربے نے ایہہ فلسفہ دتا کہ جے ٹیچر پڑھان دے نال نال طلبا دے متعلق مثبت اپروچ رکھے۔ مثبت الفاظ دا استعمال کرے’ مثبت گلاں کرے تے اوہناں نوں کامیابی دا یقین دواوے تے بچے بوہتے کامیاب ہو سکدے نیں۔
اک تحقیق دے مطابق اوہ لوگ جہڑے جرماں دی دنیا وچ چلے جاندے نیں اوہناں نے بچپن توں جرماں دے متعلق بوہتا سنیا تے ویکھیا ہوندا اے۔ ایسے طرح دے یقین دے لوکاں دی بیٹھک توں اوہناں دے یقین طاقت پھڑنا شروع کر دیندے نیں۔ سوچ تے یقین دے اپس وچ تانے بانے جڑے ہوندے نیں۔ جہڑی چیز نوں لمے عرصہ تک سوچیا تے سنیا اجوے اوہ یقین بن جاندا اے۔ جس طرح پودے نوں پانی تے توجہ دتی جاندی اے اوسے طرح کجھ یقین ایسے ہوندے نیں جہناں نوں لاشعوری طور تے پانی تے توجہ دتی جا رہی ہوندی اے۔ اوہناں توں بنن والے نتیجے بعض اوقات موقفق نہیں ہوندے۔ ساڈے وچوں ہر کسی نوں منفی یقین دے مقابلے وچ مثبت یقین دا رستہ اپنانا چاہیدا اے تے ایہہ طے کر لینا چاہیدا اے کہ کہڑی کہڑی گل اتے یقین کرنا اے تے کہڑی اتے نہیں کیوں جے خواہشات’ رائے تے مشاہدہ یقین نوں جنم دیندے نیں تے اول نمبر ذہین دا نہیں بلکہ پختہ یقین رکھن والے دا ہوندا اے۔ پختہ یقین ہووے تے کامیابی یقینی اے۔