کاں تو ں انٹرویو

اقتدار جاوید

اوہ اپنی جون بدلن تے قادر ہو گیا سی۔ جدوں چاہندا جون بدل لیندا۔ اوہ وکھووکھ جوناں بدلدا تے مزے کردا۔ کدی سپ بن جاندا تے اپنے اوہناں دوستاں نوں پہلے وڈھدا جو اوہناں توں اگے نکل گئے سی۔ دوجی واری تے اوہناں نوں وڈھدا جو اوہدے برابر آن دی بھج نس لگے ہوئے سن۔ اوہناں تے وڈا چک مارن دی پریکٹس کردا۔ اوہدے دوستاں دشمناں نوں کوئی پتہ نہ چلدا کہ ایس ماڈرن دور وچ کیویں اک پوش گھر وچ وی سپ داخل ہو جاندا اے۔ جدوں اوہ وکھووکھ جوناں بدل بدل کے تنگ آ گیا تے اک دن اپنی آخری مہا جون وچ بدل گیا۔ ایہ روپ اک کاں دا سی۔ ایہ اوہدا آخری روپ سی۔ ہن مرن تک کاں ای رہنا سی۔ اسیں ٹھہرے نویں نویں صحافی اوہدے اگے انٹرویو دی درخواست کیتی جو اوہنے پنجابی کاں کاں کرکے منظور کر لئی۔
اک سہانی سویر نوں اوہنوں ملن چلے گئے۔ اوس ویلے کسے خاص سامی ول اڑن ای والا سی۔ سانوں ویکھ کے اوہدا موڈ آف ہو گیا۔ اسیں عرض گزاری کہ اسیں طے شدہ وقت دے مطابق حاضر ہوئے آں۔ تہاڈا خفا ہونا بن دا نہیں۔ کہن لگا جدوں کسے سامی ول جانا ہووے تے سب کجھ موقوف کر دینا واں۔ اسیں کہیا چلو فیر کسے دن آ جاواں گے۔ اوہ کاں کاں کر کے بہہ تے گیا پر واٹس ایپ تے کسے نوں میسج کر دتا۔ یقینا ایہ میسج اوس سامی نوں کیتا ہووے گا۔ پچھیا انٹرویو شروع کرن دی اجازت اے؟ اجازت ملن تے سوال جواب دا آغاز کیتا جو اپنے قارئین لئی پیش خدمت اے۔
سوال: آخر تسیں مہاروپ اختیار کرن ویلے واپس انسانی روپ وچ آنا کیوں گوارا نہ کیتا۔
جواب: ایہدی وجہ میرا ادب نال لگائو اے۔ کیوں جے ہر ادیب دوجے دا جانی دشمن اے ایس لئی اوہناں دے گھراں دے بنیریاں تے بہہ کے میں ضروری سن گن لے سکنا واں۔ دوجا اقبال دے مرشد نے میری مہا جون دے بارے ارشاد فرما دتا سی۔ تسیں ذرا گھٹ پڑھے لکھو او میرا اشارہ مولانا روم ول اے۔ اوہناں نے فرمایا سی بال بازاراں را سوئے سلطاں برد بال زاغاں رابگورستان برد (باز تے کاں وچ بال و پر دی قدر سانجھی اے) پر ایہ بال و پر بازاں نوں بادشاہواں ول لے جاندے نیں تے کاں نوں قبرستان ول لے جاندے نیں۔
سوال: ایس شعر وچ تے اوہ شاہین دی تعریف تے تہانوں ذلیل کر رہے نیں۔
جواب: کیوں جے تہاڈا علم محدود اے ایس لئی بیان کرنا بہوں ضروری اے کہ ایہو تے ساری فلاسفی اے۔ میں بلاتخصیص ہر اک نوں قبرستان تک اپڑا کے آنا واں۔ پر زیادہ تر میرا نشانہ اوہ لوک ہوندے نیں جو مینوں دیسی گھیو نال چوپڑیاں شیواں دین توں انکاری ہو جاندے نیں۔ اوہناں دا قبر تک پچھا کرنا واں۔ ایہو تے مولانا روم کہہ رہے نیں۔
سوال: تسیں ایس شعر دی خودساختہ تشریح کر رہے او یاحضرت! اوہنے مینوں ٹوکیا تے خبردار کیتا کہ اوہنوں حضرت نہ کہیا جاوے۔ جدوں کہیا کہ میرا مطلب نیک بزرگ پرہیزگار والا حضرت نہیں سگوں مدعا ایہہ وے کہ تسیں بڑے حضرت او فیر اوہ خوش ہویا۔ تھوڑی جہی چنج اگے کیتی۔ میں کہیا ایہ کیہ بیہودگی اے؟
سوال: تسیں کہدے کہدے بنیرے تے بہہ چکے او؟
جواب: میں کوٹوریگو دے شاہی محل توں کیوبا دے سگاراں نال بھری دکان تک بحرالکاہل دے دوہاں پاسے ملکاں دیاں سیرگاہواں تک’ پر سچی گل اے جو لطف چھجو دے چوبارے اے اوہ نہ بلخ نہ بخارے اے۔ بے تکلفی دا مظاہرہ کردے ہوئے اوہنے ساڈے ہتھ تے ہتھ رکھیا یعنی پنجہ ماریا تے نال ای ہسیا۔ اسیں معترض ہوئے تے دسن لگا ایہدا مطلب ہوندا اے میرے جھاٹ مارن دا وقت ہو گیا اے۔ اسیں کہیا اجے تے صرف تن سوال ہوئے نیں اسیں اجے ”نظریہ جھاٹ” دے اصولاں تے وی گل کرنی اے۔ تے ایہ وی پچھنا اے کہ آخر تہاڈی کامیابی دا راز کیہ اے؟ ایہ ٹھیک اے تہاڈا حلیہ’ شکل شباہت تے آواز کاواں نال ملدی اے۔ کیہ ایہناں تناں خوبیاں نوں ویکھن والیاں نوں پتہ تے نہیں چل جاندا؟ جے تسیں چیل دا روپ دھاردے تے زیادہ مناسب سی۔
ایہدے تے اوہ کہن لگا ایہو انٹرویو دا آخری سوال اے کہن لگا مینوں پتہ اے تسیں ایہ انٹرویو کالم وچ لانا اے۔ ایس لئی میں مختصر پر جامع گل بات ضروری ہوندی اے۔ پہلے مولانا روم دا شعر سنایا سی ہن میں اپنی پسند دے شعر سنانا چاہنا واں۔ کہن لگا ایہ شعر شاعر نے میری تعریف وچ لکھے نیں۔ اسیں متوجہ ہو گئے کہیا تسیں اسمعیل میرٹھی دا ناں سنیا اے۔ اسیں سر ہلایا تے قدرے ناخوش ہویا۔ اسیں ارشاد ارشاد کیہا تے لہک لہک کے سنان لگا۔ کوے ہیں سب دیکھے بھالے/ چونچ بھی کالی ، پر بھی کالے/لیکن ہے آواز بری سی/کان میں جا لگتی ہے چھری سی/یوں تو ہے کوا حرص کا بندہ/کچھ بھی نہ چھوڑے پاک اور گندہ/کھانے دانے پر ہے گرتا/پیٹ کے کارن گھر گھر پھرتا/تاک رہا ہے کونا کھترا/ کچھ دیکھا تو نیچے اترا۔
اسیں کہیا ایہدے وچ تہاڈی تعریف نہیں تضحیک کیتی گئی اے۔ ذرا وی ٹس توں مس نہ ہویا۔ عجیب مٹی دا بنیا ہویا سی۔ اک تضحیک بھری نظم سنائی تے ثانیاً ایہدے تے اترا وی رہیا سی۔ بولیا ایہناں شاعراں دا کجھ نہ پچھو کہندے کجھ نیں پر ایہدا مفہوم ہور ہوندا اے۔ غالب نوں اج تک کوئی نہیں سمجھ سکیا۔ کیہ تسیں دعویٰ کر سکدے او کہ تسیں اقبال دا پیغام سمجھ لیا اے۔ اوہنے اپنی قوم نوں جگان دی کوشش کیتی سی قوم نہیں جاگی۔ اوہدا کیہ گیا؟ اسیں ایس گوہر افشانی تے قربان ہونا چاہندے سی پر بھائی نوں اپنے اسلوب وچ مسلسل ”کاں کاں” کردا رہیا کہ اک اسلوب حیات ہوندا اے اک اسلوب واہیات۔٭