اپنی سوچ نوں ہی حرف آخر سمجھنا

اسد مفتی

خبر آئی اے کہ ڈچ حکومت نے ہالینڈ وچ رہندے تقریباً دس لکھ مسلماناں دیاں سرگرمیاں دی چھان بین تے اوہناں تے نظر رکھن دا فیصلہ کیتا اے۔ حکومت دی چھان بین داخاص ہدف مسجداں تے مذہبی اداریاں لئی عطیات تے رقم دی فراہمی’ مسجداں دے امام دا ماضی تے اوہناں دے مذہبی تے فکری خیالات پرکھنا ہووے گا۔
ہالینڈ (جہدا سرکاری ناں نیدرلینڈ اے) یورپ دا اک بڑا ترقی یافتہ تے بڑا خوشحال ملک اے جہدے وچ مسلماناں دی آبادی دس لکھ دے نیڑے اے تے ایہدے وچ ہر ورھے تقریباً 20 ہزار دا وادھا ہو رہیا اے۔ ہالینڈ دے سارے اہم شہراں مثلاً ایمسٹرڈیم’ روٹرڈیم تے دی ہیگ وغیرہ توں علاوہ وی بہت سارے دوجے شہراں وچ مسجداں نیں’ جہناں وچ پاکستانی’ بھارتی’ مراکشی’ ترک’ یوگوسلاویہ تے دوجیاں کئی مسلم اقلیتاں نماز پڑھدیاں نیں۔ 11ستمبر 2001ء دے تریخی سانحے مگروں جتھے یورپ دے دوجے ملکاں وچ مسلماناں نوں شک دی نگاہ نال ویکھیا جاندا اے۔ اوتھے ہالینڈ دے کجھ حلقے وی اپنے سیکولرازم نوں کنڈ پچھے کر کے مسلماناں دے کردار توں چوکنے ہو گئے نیں ایہدے تے ستم ایہ کہ ہالینڈ وچ انتخابات دے نتیجے وچ سجی باہی دی (مکس) پارٹی نے حکومت تشکیل دتی اے۔ میڈیا دیاں اطلاعواں موجب ہالینڈ وچ پہلی واری کجھ مسجداں دے آئمہ کرام دے خلاف ڈچ حکومت نے تحقیقات دا حکم دے دتا اے۔ اوہناں تے الزامات نیں کہ کجھ امام صاحبان اپنیاں تقریراں راہیں ہالینڈ وچ رہن والے مسلماناں نوں تشدد لئی اکسا رہے نیں تے ڈچ حکومت نوں اسلام دشمن قرار دے رہے نیں ایہناں حضرات دیاں اکثر تقریراں جذباتی ہوندیاں نیں جہدی وجہ نال خاص کر گھٹ پڑھے لکھے تے سادہ مزاج مسلم نوجواناں دے گمراہ ہون دا خطرہ رہندا اے۔ ایس توں علاوہ ایہناں اماماں دیاں تقریراں سن کے ڈچ حکومت تے مقامی مسلماناں دے وچکار اک طرح دی خلیج پیدا ہو رہی اے۔
میرے حساب نال جے ڈچ حکومت دے ایہہ اعتراضات کسے وی حد تک صحیح ہون تے جے ایہ سچ اے تے مسجداں دے محترم آئمہ کرام نوں چاہیدا اے کہ اوہ جذباتی نہ بنن تے احتیاط توں کم لین۔ فلسطینیاں تے اسرائیل یاں امریکہ دے ظلماں دے پس منظر وچ اوہ اپنیاں پالیسیاں نہ بنان کہ ہر ملک دے سیاسی’ سماجی تے معاشرتی حالات وکھرے ہوندے نیں تے کوئی وی حکومت اپنے ملک دے امن و امان دے مسئلے تے گڑ بڑ دی متحمل نہیں ہو سکدی۔ اوہ ہر قیمت تے امن و امان چاہندی اے۔ اوہ نہیں چاہندی کہ وکھووکھ مذاہب تے فرقیاں نال تعلق رکھن والے اوہدے باشندے اک دوجے نال گتھم گتھا ہون۔ سابق صدر امریکہ دی عالمی سطح تے پیدا کردہ احمقانہ تے ناموافق فضا دے باوجود یورپی ملکاں دیاں حکومتاں اج وی بڑی حد تک مسلم دشمن نہیں۔ فرانس وچ سٹھ لکھ تے جرمنی وچ 55 لکھ مسلمان آباد نیں تے اوتھوں دیاں حکومتاں دا سلوک اوہناں دے مجموعی لحاظ نال چنگا اے پر جے حکومت وقت دے خلاف عبادت گاہواں تے مسجداں وچ تقریراں ہون تے اوہنوں کوئی وی حکومت برداشت نہیں کر سکدی۔ ساڈے مذہبی قائدین تے ایہ ذمہ داری بن دی اے کہ اوہ عام مسلماناں لئی مسئلے پیدا کرن توں گریز کرن تے اپنیاں تقریراں’ واعظ تے لیکچراں وچ اعتدال دا دامن ہتھوں نہ چھڈن۔ ڈچ قنوناں تے عمل کرن تے قنون لاگو کرن والیاں ایجنسیاں تے اداریاں دی معاونت کرن۔
یورپ دیاں حکومتاں وچ ایہ اک طے شدہ مسئلہ اے کہ عبادت گاہواں صرف عبادت لئی ہوندیاں نیں۔ سیاست لئی نہیں ہوندیاں’ ہالینڈ وچ رہن والے مسلماناں وچ اک قابل لحاظ گنتی پاکستانی’ بھارتی تے دوجے مسلماناں دی وی اے ایہناں وچ بہت سارے لوک سمجھدے نیں کہ مذہب دے اصول دی حفاظت تشدد نال ای ہو سکدی اے۔ ایہ خیال سرے توں ای غلط اے دوجے لوک جس طرح سوچدے نیں ایہدے وچ وی سچائی ہو سکدی اے۔ مینوں یقین اے کہ ہالینڈ وچ رہندے پاکستانی’ ترک تے مراکشی و عرب انتہاپسنداں دا ساتھ نہ دے کے تے وسیع النظری توں کم لے کے ڈچ حکومت دے نال نال مسلماناں لئی وی مسئلے پیدا نہیں کرن گے۔ سانوں بنیاد پرستی نوں اکا ختم کرنا ہووے گا تے درگزر’ رواداری دے اصولاں تے مبنی معاشرے نوں مضبوط توں مضبوط ترین بنانا ہووے گا۔٭