اک تھپڑ دی قیمت نسلاں چکاندیا ںنیں
عورتاں تے ہر ویلے وکھووکھ قسماں دے تشدد دے جنے واقعات سامنے آندے نیں اوہناں توں ڈھیر ودھ بدنامی’ شرمندگی’ کسے نہ کسے دی ناراضگی یاں دبائو پاروں چھپے رہ جاندے نیں۔ عورتاں تے تشدد صرف مارکٹ’ ریپ’ پسند دا ویاہ’ شک یاں غیرت دے ناں تے قتل دا ناں نہیں سگوں ایہدی تعریف بڑی وسیع اے۔ ایس دائرے وچ جنسی امتیاز دی بنیا دتے حمل ضائع کرن یاں کروان توں لے کے نکیاں بچیاں دے جبری ویاہ’ جنسی ہراسانی’ راہ چلدے توہین آمیز فقرے بازی یاں جسم نوں چھونا’ خاموش تعاقب’ سائبر ہراسانی تے بلیک میلنگ’ عورتاں دی ختنہ یاں رسم و رواج یاں سزا دے ناں تے اوہناں دے اعضا وگاڑنا’ جسمانی غلامی یاں جسم فروشی لئی انسانی سمگلنگ سنے کئی قنونی تے اخلاقی جرائم تے زیادتیاں صنفی تشدد دی تعریف وچ شامل اے۔ اقوام متحدہ دی جنرل اسمبلی نے 1993ء وچ ایس مسئلے تے تفصیلی بحث دے بعد جو تعریف مرتب کیتی اوہدے مطابق صنفی تشدد دی کوئی وی شکل جہدا نتیجہ جسمانی’ جنسی’ نفسیاتی نقصان دی شکل وچ نکلے تے جبر’ یکطرفہ دباء تے نجی تے اجتماعی زندگی دے طے شدہ بنیادی انسانی آزادیاں تے حقوق نوں محدود یاں پابند کرن دا کارن بنے صنفی تشدد کہلاندا اے۔ تشدد دی ایہناں ساریاں قسماں دا اثر زندگی دے ہر مرحلے تے محسوس ہوندا اے تے انسانی صلاحیتاں دی فطری نشوونما دی راہ وچ اک رکاوٹ بن دا اے۔ مثلاً لڑکیاں نوں جے ابتدائی تعلیم حاصل کرن توں روکیا جاوے تے ایس اک بنیادی حق نوں محدود یاں پابند کرن دے نتیجے وچ اوس کڑی تے اعلیٰ تعلیم تے اوس تعلیم دے مادی تے سماجی و عائلی ثمرات تک رسائی دے بوہے اپنے آپ بند ہوندے چلے جاندے نیں جیویں کسے اک بنیادی حق دی محرومی متعدد حقوق دی محرومی دا کارن بن جاندی اے۔
جے صنفی تشدد دی کسے وی شکل دا نشانہ کوئی وی کدھرے وی کسے وی ویلے بن سکدا اے پر اوہدا زیادہ تر ہدف نوعمر’ گھریلو’ بڈھے یاں ذہنی و جسمانی معذور یاں پناہ گزین یاں متبادل جنسی رجحانات دی حامل عورتاں بن دیاں نیں۔ صنفی تشدد اک مساوی تے ترقی یافتہ سماج دی تشکیل وچ حائل بنیادی رکاوٹاں وچوں اے ایس لئی ہر بندہ تے ریاست نوں ایس بارے اپنے فرائض تے ایس رجحان دی حوصلہ شکنی لئی آگاہ تے متحرک ہون دی ضرورت اے۔ اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل انتونیوگوتریز دے مطابق ایس دنیا وچ ہر گیارھویں منٹ وچ کوئی نہ کوئی کڑی یاں عورت اپنے کسے جانن والے یاں رشتے دار دے ہتھوں قتل ہوندی اے۔ ڈبلیو ایچ او نے 2018ء تک دے عرصے وچ 161 ملکاں وچ لئے گئے تفصیلی جائزے دی روشنی وچ نتیجہ کڈھیا کہ پندراں توں پنجاہ ورھے دی عمر دے دائرے وچ آن والی ہر تن وچوں اک عورت زندگی دے کسے نہ کسے مرحلے تے اپنے ساتھی یاں شوہر دے ہتھوں جسمانی یاں جنسی تشدد دے تجربے توں گھٹ توں گھٹ اک واری ضرور گزردی اے۔ ایس بارے ترقی یافتہ تے ترقی پذیر ملک یاں سماج دی کوئی تمیز نہیں۔
ایس رجحان وچ کمی نہ ہون دے کافی کارن نیں۔ جیویں کٹن تے کٹین والے دا یاں ایہناں وچوں کسے اک دا ان پڑھ ہونا’ بچپن وچ بدسلوکی ویکھن یاں بدسلوکی دا نشانہ بنن دا نفسیات تے نقش کوئی ذاتی تجربہ’ پرسنلیٹی’ ڈس آرڈر’ شراب و منشیات دی لت’ تشدد دے کسے وی عمل دی بازپرس یاں جوابدہی توں مبرا رہن دا تجربہ’ جا بے جا مردانگی یاں صنفی احساس برتری جتان یاں دکھان دی خواہش’ مرد نوں بالادست تے عورت نوں کمتر درجہ دین والی سماج سوچ’ عورت دا معاشی دست نگر ہونا یاں ریاستی سطح تے صنفی تشدد دے خلاف نکافی یاں ناقص قنون سازی یاں اوہدے تے نامکمل عملدرآمد وغیرہ وغیرہ۔ صنفی تشدد صرف اک واقعہ نہیں ہوندا سگوں ایس اک واقعے توں کئی پیچیدگیاں پیدا ہوندیاں نیں۔ ایہدے پاروں جو گھٹن’ مایوسی یاں غصہ جنم لیندا اے اوہ انتقام’ خودکشی تے قتل سنے کوئی وی سنگین رخ اختیار کر سکدا اے۔
صنفی تشدد پاروں مسلسل اعصابی تنائو تے ایہدے نتیجے وچ نفسیاتی پیچیدگیاں’ کھان پین تے سون جاگن دے معمولات وچ گڑ بڑ’ مسلسل جسمانی کھچائ’ سریاں جسم دے دوجے حصیاں وچ درد’ بلڈپریشر تے شوگر دے مسئلے پیدا ہو سکدے نیں یاں ودھ سکدے نیں۔ ایہ سارے مل ملا کے بچیاں دی نشوونما’ نفسیات تے مسلسل عدم تحفظ دے احساس دے نال اگلی پیڑھی وچ منتقل ہوندے جاندے نیں۔ بچیاں وچ وی وڈیاں دی دیکھا دیکھی پرتشدد رویہ پروان چڑھدا اے جو اوہناں دی تعلیم’ صحت’ تعلقات تے ذہنی ترقی تے بری طرح اثرانداز ہو سکدا اے۔ اوہناں دی بھکھ متاثر ہوندی اے۔ اوہناں وچ تقریباً رہن دی عادت پیدا ہو سکدی اے تے قریبی رشتیاں تے اوہناں دا اعتبا رتے اعتماد متزلزل ہون لگدا اے۔ انج جیویں صنفی تشدد صرف دو بندیاں دا نجی معاملہ نہیں ہوندا سگوں آل دوالے دے ماحول تے رشتیاں نوں وی دبے پیریں اپنی لھویٹ وچ لے لیندا اے ایس لئی ساڈے وچوں ہر اک نوں پتہ ہونا چاہیدا اے کہ صنفی تشدد دیاں منفی لہراں دور دور تک اپنے اثرات چھڈدیاں نیں یعنی فوری اشتعال یاں وقتی غصہ وی سوگنا اخراج لئے بناں نہیں ٹلدا۔ ہن اسیں طے کرنا اے کہ غصہ تے اشتعال ساڈے تے سوار رہن گے یاں ساڈے مطیع ہون گے۔ اشتعال تے غصہ دوجے جوں سواہ کرن توں پہلاں اپنے آپ نوں بھسم کر دیندا اے۔ ایہ گل جنی چھیتی سمجھ وچ آ جاوے اوناں ای تشدد کرن والے تے تشدد دا شکار ہون والے لئی بہتر اے۔٭
