اک عظیم رہنما۔۔۔ قائداعظم محمد علی جناح

صدام ساگر

بانی پاکستان قائداعظم محمد علی جناح عالم اسلام دے اک عظیم رہنما’ مدبر’ سیاستدان تے ہر دل عزیز شخصیت سن جہناں نے اپنی بے پناہ ذہانت’ قابلیت تے اعلیٰ بصیرت نال برصغیر دے مسلماناں لئی اک وکھری ریاست دے تصور نوں حقیقت دا روپ دتا۔ اوہناں دا خاندانی نام ”محمد علی” رکھیا گیا۔ مگر اوہناں نوں ”قائداعظم” دا پہلی واری لقب مولانا مظہرالدین جیسی باوقار شخصیت نے دتا تے ایہہ گل پاکستان دے اک مستند انسائیکلو پیڈیا ”پاکستانیکا” از سید قاسم محمود ایہدے چھیویں ایڈیشن دے صفحے نمبر 889 تے لکھدے نیں کہ ”دسمبر1937 وچ مولانا نے محمد علی جناحتے لیاقت علی خاں نوں دہلی وچ استقبالیہ دتا تے اپنے ادارے توں سپاسنامہ پیش کیتا۔ اوس سپاسنامے وچ جناح صاحب
نوں ”قائداعظم” ”صدائے ملک و ملت” ”رہنمائے اور قائلد ملت” جیسے خطابات نال نوازیا گیا۔ اوہدے مگروں مولانا نے جناح دے لقب ”قائداعظم” دی باقاعدہ تشہیر شروع کردتی۔”انج 1937وچ مولانا مظہرالدین نے محمد علی جناح نوں ”قائداعظم” دا لقب دتا جہڑا 1888 نوں شیرکوٹ ضلع بجنور وچ پیدا ہوئے۔ ایس رعایت توں ”مولانا شیرکوٹی” کہلاندے سن لیکن مگروں دسمبر 1938وچ آل انڈیا مسلم لیگ دے سالانہ اجلاس وچ میاں فیروزالدین نے ”قائداعظم زندہ باد” دا نعرہ لایا۔ اوہدے مگروں محمد علی جناح تے مقبول نام ”قائداعظم” ای ہو گیا۔ ایسے انسائیکلو پیڈیا دے صفحے نمبر 720 دے مطابق ”میاں فیروزالدین ای اوہ شخصیت اے جہناں نے سب توں پہلاں قائداعظم زندہ باد دا نعرہ لوایا” ایس طرحاں قائداعظم دے لقب دے سلسلے وچ مذکورہ انسائیکلو پیڈیا دے علاوہ تحریک پاکستان’ قیام پاکستان تے قائداعظم دی شخصیت دے متعلق لکھی گئی ساری کتاباں وچ مولانامظہرالدین تے میاں فیروز الدین دا نام ای نمایاں طور تے پڑھن نوں ملدا اے۔ برصغیر دے مسلماناں نوں ‘ پاکستان دے حصول دی جدوجہد دے دوران ایہناں صفتاں دا حامل میر کارواں میسر آیا جہنے سانوں حصول پاکستان دی منزل تک پہنچایا۔ ایس میر کارواں نوں دنیا محمد علی جناح دے نام توں جاندی اے تے اسیں فرط عقیدت نال جہنوں قائداعظم کہیا تے ایہہ لقب اوہدی سچی قیادت دے تاج وچ اک تابناک ہیرے وانگوں علامہ اقبال دے ایس شعر دے مصداق جگمگایا:
نگہ بلند، سخن دلنواز، جاں پُرسوز
یہی ہے رختِ سفر میرِ کارواں کے لئے
قائداعظم اپنی علم و دانش تے فہم و فرانست نال مالا مال روشن خیال تے عوام الناس وچ نہ صرف مقبول سن بلکہ اوہ اک سچے تے کھرے لیڈر ہون دے نال نال اک اعلیٰ ظرف تے اصول پسند انسان سن۔ اوہ وکالت دے پیشے نال جدوں جڑے تے اوہناں نے اپنی اصول پسندی اتے کوئی سمجھوتا نہیں کیتا بلکہ اپنے بنائے ہوئے اصولاں اتے قائم رہے تے حد توں تجاوز نہیں کیتا۔ اوہ صرف جائز معاوضہ لیندے تے رشوت نوں اک ناسور سمجھدے سن۔ شاعر مشرق علامہ محمد اقبال نے قائداعظم دے متعلق کہیا سی کہ ”محمد علی جناح نوں نہ تے خریدیا جا سکدا اے تے نہ ای ایہہ شخص خیانت کر سکدا اے”۔قائد دی رہنمائی نے ساڈے اندر خودشناسی دا جوہر بیدار کیتا اوہناں دے کردار دے جلال’ عزم دے جمال تے گفتار دی صداقت نے سانوں ”ایمان’ اتحاد اور تنظیم” دے معانی سمجھائے تے اوہناں دا نام ساڈے ملی تشخص دی علامت بن گیا۔حقیقت ایہہ اے کہ برصغیر دی ملت اسلامیہ دے عزم’ ارادے’ بے خوفی تے جذبہ ایمانی نے اک پیکر خاکی دی شکل اختیار کر لیتی سی تے محمد علی جناح نام پایا سی۔ قرارداد پاکستان دے تریخی جلسے وچ پڑھی جان والی میاں بشیر احدم دی معروف نظم توں دو شاعر ملاحظہ کرو:
ملت کا پاسباں ہے محمد علی جناح
ملت ہے جسم، جاں ہے محمد علی جناح
ملت ہوئی ہے زندہ پھر اسکی پکار سے
تقدیر کی اذاں ہے محمد علی جناح
قائداعظم محمد علی جناح جتھے ہندوستان دے ظلم و ستم تے غلامی دی زنجیر توں سانوں آزادی دا حق دوایا جہنوں اسلام دے نام تے حاصل کیتا گیا اوسے طرحاں پاکستان اسلامی اصول تے قنون دے تحت وجود وچ آیا۔ قائداعظم نے جہڑی وحدت ملی دا سفنا ویکھیا اوہنوں مسلم لیگ دے جھنڈے تھلے متحد کر کے اسلامی تصورات دے مطابق اوہناں نوں تربیت دے کے اپنے سفنے دی روشن تعبیر نوں زندہ تے بیدار کردے ہوئے حقیقت دے روپ وچ پاکستان پیش کردتا۔ ایس دوران اوہناں نے ایس عہد نوں سامنے رکھیا کہ اسیں مسلمان واں’ ساڈا کلمہ اک’ رسولۖ اک’ قرآن اک’ خدا اک تے فیر کیویں اسیں مسلمان اپنی ریاست دے استحکام تے مذہب دی اشاعت تے ملت دی خوشحالی تے سربلندی لئی کیوں نہ کوشاں ہوئیے۔ ایس کم لئی اوہناں نے اک مکمل اسلامی نظریاتی مملکت بنان لئی 1940 وچ آپ نے حکومت برطانیہ نوں متنبہ کیتا کہ مسلمان اک وکھری قوم نیں۔اوہناں دا رہن سہن تے تہذیب و تمدن سب کجھ ہندوستان توں وکھرا اے ایس لئی اوہناں نوں اک وکھری ریاست چاہیدی اے۔ ایس سلسلے وچ 23مارچ 1940 نوں لہور وچ مسلم لیگ دے سالانہ اجلاس وچ قرارداد لہور نوں منظور کیتا گیا۔ ایس اجلاس وچ قائداعظم نے اپنے تریخی خطاب وی کیتا۔ 8مارچ 1944 نوں مسلم یونیورسٹی علی گڑھ وچ خطاب کردیاں اوہناں نے فرمایا ”پاکستان اوسے دن وجود وچ آ گیا سی جدوں ہندوستان وچ پہلا ہندو مسلمان سی۔ ایہہ اوس زمانے دی گل اے جدوں ایتھے مسلماناں دی حکومت وی قائم نہیں ہوئی سی۔ مسلماناں دی قومیت دی بنیاد کلمہ توحید اے’ وطن نہیں تے ہندوستان دا جدوں پہلا بندا مسلمان ہویا تے اوہ پہلی قوم دا فرد نہیں رہیا۔ اوہ ایس جداگانہ قوم دا فرد ہو گیا۔ ہندوستان وچ اک نویں قوم وجود وچ آ گئی”۔ حقیقت ایہہ اے کہ قائداعظم دے معیار دی کامیابی دنیا وچ بہت گھٹ رہنماواں نوں میسر ہوئی اے۔ اوہناں دی مخالفت تے دو بہت وڈی طاقتاں کمربستہ سن یعنی انڈین نیشنل کانگریس تے برطانوی حکومت۔ فیر جہڑے ویلے اوہناں نے حصول پاکستان لئی مسلماناں دی قیادت دا فیصلہ کیتا اوس ویلے بظاہر برصغیر دے مسلمان منتشر تے کمزور نظر آرہے سن ۔ قائداعظم دی قیادت سانوں دسدی اے کہ انساناں دی زدنگی وچ عزم و ہمت تے صداقت دی کنی اہمیت اے۔
اج ایہوقوم جدوں 25دسمبر دا دیہاڑ آندا اے تے بڑے جوش و جذبہ نال بانی پاکستان قائادعظم دا یوم ولادت تے منا لیندی اے مگر کیہ کدی اسیں اوہناں دے اصولاں تے اوہناں دے افکار اتے عمل پیرا ہون دی کوشش کیتی۔ (نہیں)میرے خیال وچ ساڈے کول موجودہ حالات وچ قائداعظم دی شخصیت تے افکار اتے عمل کرن لئی بہت کجھ موجود اے جہدے اتے عمل کرن لئی ساڈے سیاستداناں نوں اپنے اپنے مفادات دی دیوار نوں سٹنا ہووے گا۔ اخیر وچ قائداعظمدے حضور ابصار عبدالعلی دی نظم توں کجھ شعر پیش کرن دے نال اجازت چاہواں گا۔
جس کو چلیں اُٹھا کے وہ سر دے گیا ہمیں
زنجیر کاٹنے کا ہنر دے گیا ہمیں
ہم دیکھتے نہیں تو ہمارا قصور ہے
وہ دیکھنے کو اپنی نظر دے گیا ہمیں
بابائے قوم، ملت محبوبۖ کی انا
اللہ کا دیا ہوا گھر دے گیا ہمیں
پھر آج ہم کو چاہئے سورج وہی کہ جو
صدیوں طویل شب کی سحر دے گیا ہمیں
٭٭٭٭٭