قائداعظم 20ویںصدی دے سب توں وڈے لیڈر

غلامی کنا وڈا عذاب تے کنی اذیت ناک چیز اے۔ ایہہ کوئی اوہناں کولوں پچھے جہڑے غلامی دی زندگی گزار رہے نیں۔ فلسطین دی گل ہووے یا کشمیر دی ‘ اوتھے رہن والے لوک اسرائیل تے بھارت دی بربریت دا شکار نیں۔ ورھیاں توں غلامی دی زندگی لنگھا رہے نیں۔ اوہناں دا ہر اک پل خوف’ مصیبت تے وحشت وچ لنگھدا اے۔ دہشت دے مہیب سائے ہر ویلے اوہناں دے سراں اتے منڈلاندے رہندے نیں۔ اسیں جدوں برٹش سامراج دی غلامی وچ سی’ قائداعظم محمد علی جناح دی قیادت وچ تحریک آزادی پاکستان شروع ہوئی جد کہ ہندو سامراج دا ایہہ منصوبہ سی کہ متحدہ ہندوستان نوں بڑٹش سرکار کولوں تے آزاد ی مل جاوے مگر ہندوستان دا ہر گز بٹوارا نہ ہووے لیکن قائداعظم ہندوستان دے مسلماناں لئی اک نویں ریاست دا قیام چاہندے سن جہدے لئی اوہناں دی تحریک تے سرگرمیاں پورے عروج تے سن۔ اگرچہ اوہناں دی صحت بڑی خراب ہو چکی سی۔ کسے وی موومنٹ دی اجازت نہیں دے رہی سی۔ ڈاکٹراں نے وی مشورہ دتاسی کہ اپنی صحت دے پیش نظر اوہ اپنی ورکنگ گھٹ کر دین’ کسی تحریک دا حصہ نہ بنن لیکن قائداعظم نہیں منے۔ ساری مشکلاں تے خرابی صحت دے باوجود اک ای کاز لئی سینہ سپر رہے کہ اوہناں نے آزادی دی ایس جدوجہد نوں منطقی انجام تک پہنچانا اے۔ اوہناں نے ہندوستان دے مسلماناں وچ آزادی دی تڑپ تے اک نویں روح پھونک دتی سی۔ بڈھا سی یا جوان’سارے آزادی دی ایس تحریک دا حصہ بن چکے سن۔ قائداعظم محمد علی جناح خود ایس تحریک نوں لیڈ کر رہے سن۔ ساڈے قائد اگرچہ دبلے پتلے تے نحیف و نزار جسم رکھدے سن لیکن بلا دی قوت ارادی رکھدے سن۔ بولدے انگلش وچ سن لیکن اوہدے باوجود ہندوستان دے مسلمان اوہناں دے شیدائی سن۔ دیوانہ وار اوہناں دے پچھے نسدے سن۔ اوہناں دی آواز دا جدو اینا اثر رکھدا سی کہ کوئی وی اوہناں دے سحر توں باہر نہیں نکل سکدا سی۔ انگلش وچ وی گل کردے تے لوکاں نوں اوہناں دا لہجہ تے انداز سمجھ وچ آ رہیا ہوندا سی۔ قائداعظم محمد علی جناح دے والد محترم پونجا جناح تجارت نال جڑے سن جد کہ والدہ مٹھی بائی جناح اک گھریلو زنانی سن۔ قائداعظم محمد علی جناح نے دو ویاہ کیتے۔ اک زوجہ دانام ایمی بائی جناح جد کہ دوجی زوجہ دانام مریم جناح سی۔اوہناں دی اکلوتی اولاد دینا واڈیا سن۔ شاعر مشرق علامہ محمد اقبال نے وکالت دی تعلیم حاصل کرن مگروں ناصرف اپنی اردو تے فارسی شاعری نوں دوام بخشیا بلکہ ہندوستان دے مسلماناں لئی اک وکھری ریاست دا سفنا وی ویکھن لگے جہدی تعبیر لئی اوہناں نے قائداعظم نوں چنیا۔ ملاقات کیتی تے آمادہ کر لیتا کہ محمد علی جناح ہندوستان دے مسلماناں لئی اک وکھری ریاست دے قیام دی جدوجہد کرن گے۔
قائداعظم وی علامہ اقبال دی گلاں توں خاصے متاثر ہوئے۔ سوچ لیتاکہ اوہ آزادی دی تحریک دا ناصرف آغاز کرن گے بلکہ اپنی ایس تحریک نوں پورے ہندوستان وچ پھیلا دین گے۔ فیر ایہو ہویا ہندوستان وچ رہن والے مسلم وڈی تعداد وچ دیوانہ وار قائداعظم نوں سنن لئی جلسہ گاہواں وچ آندے۔ اپنے لیڈر داپرجوش خطاب سندے تے آزادی لئی پرجوش ہو جاندے۔ ویکھدے ای ویکھدے آزادی دی ایہہ تحریک ہندوستان دے طول و عرض وچ پھیل گئی۔ کروڑاں مسلماناں نوں ایہہ گل سمجھ وچ آن لگی کہ کسے دا محکوم بن کے جینا کنا کٹھن تے اوکھا اے۔
جیویں جیویں تحریک زور پھڑدی گئی ہندوستان دے مسلماناں دا جذبہ آزادی وی توانا ہوندا گیا۔ محمد علی جناح 20ویں صدی دے شروع دے دو عشریاں وچ آل انڈیا کانگریس دے اہم رہنما دے طور تے ابھرے۔ اپنی سیاست دے ابتدائی دور وچ اوہناں نے ہندو مسلم اتحاد لئی بھرواں کم کیتا۔ 1916 وچ آل انڈیا مسلم لیگ تے آل انڈیا کانگریس وچ ہون والے میثاق لکھنو نوں مرتب کرن وچ وی قائد نے اہم کردار ادا کیتا۔ محمد علی جناح آل انڈیا کانگریس دے اہم رہنماواں وچوں سن۔ بڑے ذہین و فطین سن۔ غیر مسلم وی اوہناں دی ذہانت دے قائل تے اوہناں دی قابلیت تے صلاحیتاں دے دلدادہ سن۔ قائد نے چودہ نکات وی پیش کیتے جہناں دا مقصد ہندوستان دے مسلماناں دے سیاسی حقوق دا تحفظ سی۔ محمد علی جناح 1920 وچ آل انڈیا کانگریس دی رکنیت تے اپنے عہدے توں مستعفی ہو گئے جہدی وجہ آل انڈیا کانگریس دے موہن داس گاندھی دی قیادت وچ ستیا گرا مہم چلان دا فیصلہ سی۔
1940 تک قائداعظم محمد علی جناح نوں ایہہ یقین ہو چلیا سی کہ ہندوستان دے مسلماناں نوں اک وکھرے وطن دے حصول لئی سخت جدوجہد کرنی چاہیدی اے۔ اوسے سال مسلم لیگ نے جناح دی قیادت وچ قرارداد پاکستان منظور کیتی جہدا مقصد نویں مملکت دے قیام دا مطالبہ سی۔ دُوجی جنگ عظیم دے دوران آل انڈیا مسلم لیگ نے مضبوطی پھڑ لیتی جد کہ اوہناں ادوار وچ کانگریس دے کئی رہنما جیل کٹ رہے سن۔ دُوجی جنگ عظیم ختم ہون مگروں مختصر عرصے وچ ہندوستان وچ انتخابات دا پربندھ ہویا جہدے وچ جناح دی جماعت نے مسلماناں لئی مختص نشستاں وچوں وڈی تعداد جت لیتی۔ ایس جت نے آل انڈیا مسلم لیگ دے وجود اتے مہر تصدیق ثبت کردتی کہ قائداعظم محمد علی جناح ای ہندوستان دے مسلماناں دے واحد رہنما نیں جہناں نوں ہندوستان دی سیاست توں مائنس نہیں کیتا جا سکدا۔
قائداعظم دی ولولہ انگیز قیادت نے پاکستان دی قیام نوں عمل وچ لیان لئی اہم تے کلیدی کردار ادا کیتا۔ مذاکرات دی ٹیبل اتے اوہ برٹش سرکار تے گاندھی جی کولوں ایہہ منوان وچ کامیاب ہو گئے کہ مسلماناں دی اک نویں ریاست دا قیام ہن ناگزیر اے۔ فریقین وچ طے پایا کہ مسلماناں دے اکثریت والے علاقے پاکستان وچ شامل کردتے جان۔ 14اگست 1947 نوں جدوں دنیا دے نقشے اتے پاکستان دے نام توں اک نویں ریاست وجود وچ آئی تے آزادی دے ایس جلن والے دیوے نے ہندوستان دے کروڑاں مسلماناں نوں آسودگی تے نویں خوشیاں بخشیاں۔