من دا منکا پھیر

گل ول گوہ کرئیے،سوچئے چِتھئے تہہ تک جائیے،تے گل ایہ ای سامنے آوندی اے کہ نماز دے ”نیت، قیام،رکوع، رکاتاں” تے سب رکن مسِیت تک نیں، پرنماز دی اصل شکل تے مقصد مسِیتوں باہر سماج اندر اے۔دراصل سماج مسِیت والی نماز دی تجربہ گاہ اے۔سماج وچ اتر کے اندازہ ہوسکدا اے کہ کون کِنے پانی وچ اے،کہدی نماز کِنی خالص تے اللہ پاک دے نیڑے قبولیت دا نتیجہ لین والی اے۔اج کل ساڈیاں بہتیاں نمازاں اِنج ای نیں کہ ہرکسے دی نماز اوہدی اپنی ذات تک ای اے۔اوہدی نماز دا نتیجتا دوسرے کسے نوں کوئی فیدا نہیں۔اوہ جیکر 80سالاں توں وی نماز پڑھ رہیا اے تے اوہدی نماز نہ اوہنوں بدل سکی نہ اوہدی وجہ توں کسے ہور وچ تبدیلی لیاہ سکی۔کِیہ گل اسیں اِنج ای سکیاں مکیاں ای نمازاں پڑھی آونیاں نیں۔اپنیاں نمازاں اندر اسیں اوہ گوہ خلوص کیوں نہیں لیاہ رہے جہدے نال ساڈی نماز ساڈی ذات تے سماج وچ اگھڑویں تبدیلی لے کے آوے۔نِرا مسِیت دیاں صفاں گھسون دا کِیہ فیدا جے اپنے اندر دی سختی تے ڈھیٹھی نوں نہیں گھسونا۔اوس دوائی دا کِیہ فیدا جیہڑی دن وچ پنج واری پھکن نال وی بھورا آرام نہ آوے۔
اصلی گل ایہ اے کہ اسیں نماز دی اصل توں دور آں،کِدھرے کوئی تے کمی رہ گئی اے،جس وجہ توں نماز دے فیدے ساڈے سامنے نہیں آرہے۔نماز مسیتے پھیرے مارن دا ناں نہیں،نماز اک اجیہا عمل اے جہدے نال پورے معاشرے دا نظام تے تقاضے جڑے ہوئے نیں۔ نماز جیکر کِسے انسان دے وجود دی اٹھک بیٹھک تک ای ہندی تے پھیر خورے رب پاک ایس دے قائم کرن اتے اینا زور نہ ای دیندے۔ ایہدے نال بھکھیاں دی بھکھ،بیماراں دی بیماری، غرض منداں دی غرض دا حل جڑیا ہویا اے۔ پر ایتھے تے کسے دی نماز دا کسے نوں کوئی فیدا نہیں۔ کسے نمازی نوں کسے دوسرے انسان نال کوئی غرض نہیں۔ ہر کوئی صرف اپنے لئی اپنی ذات دی حد تک نمازی اے۔ لوڑ تے ایس عمل دی اے کہ پنجے پہر رب پاک اگے جھکن نال جیہڑا فضل، رحمت تے نرمی اوتھوں عنائیت ہووے، اوس نوں سبھناں انساناں وچ اپنے مِلن ورتن دے ذریعے شرینی دی طرحاں ونڈ دتا جاوے،تاں جے دوجھے لوک وی ایس عطا، فضل، رحمت تے نرمی نوں حاصل کرن لئی نماز ول بھج وگن۔ پر اساں نمازیاں نے تے نمازاں پڑھ کے وی اپنے کرتوت ٹھیک نہ کرکے الٹا دوجھے لوکاں دے دِلاں وچ ایہ بھر دِتا اے کہ نِریاں نمازاں پڑھن تے رکاتاں کِھچن نال کیہ ہندا اے۔ نماز نہ وی پڑھئیے تے کِیہ ہندا اے، نماز پڑھ کے وی مرنا تے نماز نہ پڑھ کے وی مرنا ای اے۔ اصل وچ لوکاں دے دِلاں دماغاں چوں ایہ جہالت مکاون دی وی لوڑ اے۔ بے نمازی سوچدے نیں جِنہاں نمازاں پڑھ پڑھ کے صفاں مصلے توڑ دتے نیں،اوہناں کِیہ کر لیا اے،اوہناں دے روز روز دے چجن چالے تے اوہو ای نیں۔
ڈِھڈ تک کِھلری داڑھی نے
کجے ہوئے نیں دکھ
لوبھ لالچ تے
نفس دی انھی بھُکھ
داڑھی دا وکھالا کرکے لوکاں نوں ”داڑھی دے جال وچ پھسا کے لٹدے نیں” گھٹ تولدے، جھوٹھ بولدے، ددھ وچ پانی بلکہ پانی وچ ددھ پاوندے نیں۔ اسیں بجائے لوکاں نوں نماز ول پھیرن دے اپنیاں کمیاں کوتاہیاں دی وجہ توں الٹا اوہناں نوں نماز توں دور کررہے آں۔ آئو نماز نوں مسِیتوں مصلیوں تے صفاں توں باہر کڈھ کے اپنے صالح تے نرم کومل عملاں تِھیں لوکاں دے دِلاں تے روحاں تک اتار دئیے۔ تاں جے لوک مسِیت ول اپنا دِل دماغ پھیرن تے مسِیتوں باہر وی رہ کے چتے پہر نماز وچ ای رہن تے تقویٰ دا وضو نہ پِھٹن دین۔ جس دن وی ساڈے اندر عملی طور تے تبدیلی آگئی اوہ دن ای ساڈی نماز دی قبولیت دی نشانی ہووے گا۔ ایہ وی گل ”بس گل ای اے” کہ خورے نماز قبول ہوئی کہ نہیں،قبول ہوجائے تے دل آپے ای گواہی دے دیندا اے۔ جِدوں وضو کرکر کے پنجے ویلیدھو دھو کے وی پتھر موم نہیں ہونا تے پھیر قبولیت کاہدی؟۔ سوچئیے تے ساڈی نماز دا نتیجہ تے سارے عمل دا سِٹا سماج دے لوکاں وچ اے۔ جے ایتھوں گواہی ہوگئی تے پھر قبول ای قبول اے۔ پر اسیں تے پوہ ماگھ دے پالے ٹھردے ننگے پِنڈے انساناں نوں ویکھ کے ایہناں نوں قبراں سمجھ کے کولوں لنگھ جانے آں،ایہ سوچنے آں کہ ایہناں نوں کیہڑا پالا لگدا اے، ایہناں تے ککر کورے دا کِیہ اثر،ایہ تے پتھر نیں، تے پتھر نوں کِیہ پالا۔ایہ تے قبراں نیں۔ جے ہونگدے چِیکدے بیماراں، بھُکھے دِیاں وِلکدیاں آندراں، پالے ٹھردے جِسماں جاناں تے بھکھوں نڈھال ”عِزتاں ”دی” مٹھ آٹے توں” وی سستی وِکدی ”عزت” ویکھ کے ساڈی نماز نوں مڑھکا نہیں چھٹدا تے پھر پتہ نہیں نماز کیہ اے، نماز کِنہوں آکھدے نیں۔ پھر اجیہاں پنج نمازاں دے بجائے دس وی پڑھی آئو تے کِیہ فیدا۔ نہ آپ سدھرے نہ سماج سدھار دی اگھ سگھ رکھی، بس اپنیاں ای من منوتیاں تے خاہشاں وچ رجھے انھے ہوئے مسیتے چکراں تے چکر لائی جانے آں۔ تسبیح دے موتیاں اتے خاہشاں تے لوبھ لالچ دا بھار پاون والیا کدی ایہناں موتیاں اتے اپنے گناہ وی گِن گِن ویکھ،رب دی رحمت اتے اکھ رکھ کے گناہواں دے سواد لین والیا ویلِیا تے کھچریا، منکے تے منکا سٹن والیا کدی اندروں وی ”من کا” پھیر۔ کدی دل دا وی بوہا پھیر،کدی عیب شرابوں اکھیاں پٹ،کدی دل دا پتھر اکھوں روڑ،کدی اندروں سجدہ کر،کدی من دا منکا پھیر۔تیری گل بنے گی پھیر،بس من دا منکا پھیر۔٭