سعید حکیم محمد سعید

حکیم محمد سعید خداترس’ دین دار تے سچے مسلمان سن۔ ایہو وجہ اے کہ اوہ انسان دوستی’ علم و حکمت تے دوجیاں لئی جین تے یقین رکھدے سن۔ اوہ ذاتی مفادات تے اجتماعی قومی تے سماجی مفادات نوں ہر صورت ترجیح دیندے سن۔ حکیم صاحب ساری حیاتی اپنے وسائل’ اپنیاں توانائیاں تے اپنیاں صلاحیتاں قومی کردار دی تعمیر تے صرف کردے رہے۔ ایہ اوہ عظیم کم سی جہدے لئی اللہ تعالیٰ ولوں پیغمبر مبعوث ہوندے رہے۔ حکیم صاحب نے رحمت اللعالمینۖ ہوراں دے اسوئہ حسنہ تے ٹُرن دا عہد کیتا سی تے اوہ شہادت دی منزل تے اپڑن تک اپنا عہد نبھاندے رہے۔ حسن سلوک تے چنگے ورتارے دا ایہ عالم سی کہ جو اک واری اوہناں نال وابستہ ہویا’ اوہناں دا ای ہو کے رہ گیا۔ حکیم محمد سعید حق و انصاف دی سچی تے روشن مثال سن۔ حکیم صاحب اک بہترین تے نبض شناس معالج سن۔ اوہ ہمیشہ باوضو تے روزے دی حالت وچ مریضاں نوں ویکھدے سن اوہناں نوں ایس گل دا پکا یقین سی کہ شفا منجانب اللہ اے۔ اوہناں نے اپنی حیاتی وچ لکھاں مریضاں نوں بلامعاوضہ ویکھیا اوہ پاکستان دے چاروں وڈے شہر کراچی’ لہور’ راولپنڈی تے پشاور وچ باقاعدگی نال سویرے سویرے مطب کردے سن۔
طب مشرقی جو اک بڑی مدت توں تحقیق تے نویں نویں تجربیاں توں محروم ہو چکی سی اوہنوں جدید خطوط تے نشوونما دین وچ اوہناں نے زبردست کردار ادا کیتا۔ حکماء دی تنظیم سازی کیتی تے اوہناں نوں ضابطیاں تے اصولاں دا پابند بنایا۔ دواسازی وچ جدید ٹیکنالوجی ورتی تے اک اعلیٰ معیار قائم کیتا۔ اوہناں نے اپنی انتھک محنت تے لگن نال طب یونانی نوں عروج تے پہنچایا۔ انسانی صحت دے حوالے نال اوہناں دی سوچ انقلابی سی کہ طب’ ایلوپیتھی تے ہیومیوپیتھی دے وچکار اک اتحاد ثلاثہ راہیں اک دوجے دے تجربیاں توں فائدہ چکن تے اک دوجے نوں سمجھن دی سنجیدہ کوشش کیتی جاوے تاں جے انسانیت نوں ودھ توں ودھ فائدہ اپڑ سکے تے غریباں نوں اک زیادہ موثر تے سستا علاج مل سکے۔ اوہناں ”ہمدرد” نوں نہ صرف پاکستان وچ سگوں بیرون ملک وی متعارف کروایا۔ حکیم محمد سعید حق و انصاف دی سچی تے روشن مثال سن۔ حکیم صاحب اک بہترین تے نبض شناس معالج سن۔ نونہالاں نال محبت حکیم صاحب دی زندگی دا اک اہم حصہ سی تے اوہ ایہ چنگی طرح سمجھدے سن کہ نونہال ای پاکستان دے مستقبل دے معمار نیں ایسے لئی اوہناں دی ایس محبت دا اظہار اوہناں نے 1953ء وچ رسالہ ”ہمدرد نونہال” کڈھ کے کیتا جو اج تک اوہناں دی صاحبزادی محترمہ سعدیہ راشد دی نگرانی مسلسل چھپ رہیا اے۔
حکیم صاحب نونہالاں دی اخلاقی تعلیم و تربیت لئی ہمیشہ فکرمند رہے تے اوہ 1964ء توں اکتوبر 1998ء وچ جام شہادت نوش کرن تک جاگو جگائو دا کالم بلاناغہ لکھدے رہے۔ اوہناں نے نونہالاں نوں مطالعے دی عادت پان لئی ”نونہال ادب” دے ناں توں اک شعبہ قائم کیتا۔ جنہے تقریباً 450 توں ودھ کتاباں چھاپیاں۔ ایہناں کتاباں وچ مزے دار کہانیاں وی نیں’ سفرنامے وی تے دینی’ تریخی’ سائنسی’ معلوماتی کتاباں نیں۔ اوہ ایہ سمجھدے سن کہ علم دے اجالے دے ب ناں انسان انھا اے۔ شہادت توں پہلاں اوہناں دی خواہش سی کہ اوہ نونہالاں تے نوجواناں لئی جو وی کتاب لکھن اوہ اپنے استاداں دے ناں منسوب کرن۔ اوہناں نے نونہالاں دی تربیت لئی 1985ء بزم ہمدرد نونہال دی بنیاد رکھی جو بعد وچ 1995ء وچ ہمدرد نونہال اسمبی دے ناں توں اج تک جاری اے دے راہیں نونہالاں وچ جذبہ حب الوطنی نال مزین کرکے خدمت انسانی تے تعمیروطن ول راغب کیتا۔ اوہناں نے نوجواناں دی فکری تے اخلاقی تربیت لئی ”آواز اخلاق” دے ناں توں اک تنظیم قائم کیتی تے اوہناں دی ذہنی آبیاری لئی ”آواز اخلاق” دے عنوان توں اک رسالہ وی جاری کیتا۔ اوہناں نوں پکا یقین سی کہ نوجواناں دی صحیح نظریاتی تے فکری رہنمائی تے اعلیٰ درجے دی سیرت سازی راہیں معاشرے دے وگاڑ تے قابو پایا تے اک صحت مند انقلاب لیاندا جا سکدا اے۔ مُکدی گل ایہہ وے کہ حکیم محمد سعید اپنی ذات وچ اک انجمن سن۔ اوہناں دی تعلیم’ صحت تے طب دے میدان وچ ان گنت خدمات تے اوہناں نوں مدتاں تک یاد رکھیا جاوے گا۔٭