نواں ورھا نوے خواب

سعد اللہ شاہ

فکر انجام کر انجام سے پہلے پہلے
دن تو تیرا ہے مگر شام سے پہلے پہلے
ہم بھی سوتے تھے کوئی خواب سرہانے رکھ کر
ہاں مگر گردش ایام سے پہلے پہلے
وقت گزر جاندا اے ہر واری نواں ورھا آ جاندا اے۔ ہر دن ای پوری زندگی دا استعارا اے۔ اک اسیں آں کہ اپنے سال شمار کرنے آں تے ناسمجھ اینے کہ گھٹ ہون والا ورھا ساڈی سالگرہ ہوندا اے۔ اک شور پیا اے کہ نواں ورھا آ گیا پر اک پرانا وی تے ہو گیا۔ گل تے تد اے کہ ساڈے وچ کوئی بہتری آوے کہ جہدا آن والا کل گزرے کل توں بہتر ہووے تے اوہ خوش ہووے پر ایدھر تے روز ای ایہو رونا اے کہ روز ایک چیز ٹوٹ جاتی ہے کون اس گھر کی دیکھ بھال کرے۔ ایہ شعر حضرت جون دا اے ۔ ساڈی تنزلی وی ساریاں دے سامنے اے اسیں تے انگریزاں دیاں بنائیاں چیزاں وی برباد کرکے رکھ دتیاں۔ ہاں اوہناں دے قنون بحال رکھے کہ اوہ رعایا نوں غلام بنا کے رکھن لئی سن تے ایس چالاک دشمن نے وی اپنے معنوی بچے باقی رکھے کہ جہناں دے ذہن و دل وچ احساس برتری دا خناس پیدا کر دتا۔ باقاعدہ اک نظام چھڈیا جہدے وچ آقا پیدا ہوندے رہن جو مخلوق نوں کیڑے مکوڑے سمجھن۔ ایہ نویں قنون دی طرح دی گل اے جو منٹو نے اپنے افسانے وچ لکھیا سی۔ نواں ورھا وی اوسے نویں قنون وانگوں اک مغالطہ اے اک وہم اے تے اک دھوکھا اوہ جو ساڈے لئی الوہی قنون نیں ایہدے توں اسیں صرف نظر کرنے آں ساڈے وچ اینی وی صلاحیت نہیں رہی کہ اسیں اپنے آپ نوں غلام محسوس کر سکیے واقعتاً جے اسیں غلام نہیں تے فیر اسیں کس قنون دے تحت رہ رہے آں۔ اوہ قنون تے برصغیر دے لوکاں نوں تے خاص طور تے مسلماناں نوں قابو کرن لئی بنائے گئے سن تے ایہناں وچ ایہ گنجائش وی سی کہ جو مغربی مفکرین کہندے نیں کہ قنون اصل وچ صاحبان حیثیت یاں اشرافیہ دے مفادات دے تحفظ لئی ہوندے نیں تے اوہناں دی مدد لئی وکلاء برادری پیدا کیتی گئی۔ غریب بندہ تے ایہ عیاشی افورڈ ای نہیں کر سکدا۔ اسیں صرف قنوناں تک ای غلام نہیں رہے سانوں اپنی قومی زبان توں محروم رکھن والے وی اوہو نیں جو عرف عام وچ افسر کہلاندے نیں۔ بان صرف زبان نہیں ہوندی پوری معاشرت ہوندی شناخت تے پچھان ہوندی اے آپ انگریزاں نے فارسی نوں دیس نکالا دتا سی کہ انگریزی دا طوق اپنے مفتوح لوکاں دے گلے وچ پایا جاوے:
سیدھی سی بات ہے کہ نہیں ہم اگر غلام
جو چل رہا ہے آج بھی یہ کس کا ہے نظام
ہم تو زبان اردو بھی نافذ نہ کر سکے
منہ میں ہمارے ڈال دی انگریز نے لگام
سانوں تے غلامی نال محبت اے تے فیر ایس غلامی وچ اسیں زگوٹا جن بن جانے آں تے اپنے آقا دے گھلے ہوئے نمائندہ آئی ایم ایف توں پچھنے آں کہ ہن اسیں کس کس نوں کھائیے تے چالاک اجہے کہ لوکاں توں پچھنے آں کہ مشکل وقت آ گیا اے ہن تہانوں قربانی دینی پوے گی تے ایہ بے زبان بکرے کجھ دیر بے بے کردے نیں تے قربانی تے چڑھ جاندے نیں۔ گل ایہہ وے کہ ایس ویلے اپنا اپنا کردار ادا کرنا ضروری اے جو کجھ ہو رہیا اے تے ایہ دسن دی لوڑ نہیں کہ کیہ ہو رہیا اے گھٹو گھٹ ایس پورنوگرافک جنگ وچ کسے دی وی عزت محفوظ نہیں۔ ایہ اک مسلمان یاں مومن دا وطیرہ نہیں ہو سکدا۔ ہر تھاں ساڈی جگ ہنسائی ہو رہی اے ایس گندے مقصد لئی دوہاں پاسے بٹالینز کم کر رہیاں نیں ایس ویلے اک زبردست انقلاب دی ضرورت اے کہ اسیں اک دوجے دا احترام کریئے مخالف نوں وی سپیس دیئے قومی اتفاق لئی اک قوم بننا ہووے گا اک تے ساڈی معیشت دم توڑ چکی اے تے ایہدے تے دہشت گردی نے سر چک لیا اے تے تریجی تھاں ساڈی اخلاقیات دا جنازہ نکل چکیا اے۔ خارجی تے داخلی سطح تے اک غیریقینی صورتحال دا سانوں سامنا اے حکومت توں کم ہو نہیں رہیا تے اپوزیشن اوہناں نوں کم کرن نہیں دینا چاہندی۔ جنرل سید عاصم منیر نے نیول اکیڈمی پاسنگ آئوٹ پریڈ وچ اپنے خیالات دا اظہار کیتا۔ اوہناںنے یادگار شہیداں تے پھل وی چڑھائے تے فاتحہ خوانی کیتی۔ میرے ذہن وچ تے ایہو آ رہیا سی کہ رنگ لائے گا شہیدوں کا لہو۔ اک لمحے لئی ایہ ساڈے سوچن دی گل اے کہ کجھ لوکاں دیاں غلطیاں توں صرف نظر کریئے تے فوج دیاں قربانیاں قابل رشک نیں ایس ویلے جو حافظ صاحب نے فیصلہ کیتا اے کہ فوج اپنے پیشے ول سارا دھیان دیوے گی تے ایہ ساڈے لئی اک خوش کن گل اے ہن لوکاں تے وی اونی ای ذمہ داری اے کہ اوہ آرمی چیف دے جذبے دی قدر کرن ایہ اک ادارے دا فیصلہ اے۔
سیاسی لوکاں نوں چاہیدا اے کہ اوہ دوجیاں دے عیب دسن تے اوہناں وچوں کیڑے کڈھن دی تھاں اپنیاں خوبیاں تے کارکردگی لوکاں نوں دسن اسیں اک دوجے لئی برداشت پیدا کریئے تے اپنی تہذیب وکھائیے۔ مینوں کراچی توں معین قریشی صاحب نے پچھیا کہ تسیں بلاول دیاں بڑیاں بلائیں لے رہے میں ہس کے جواب دتا کہ جناب مینوں ایس لاٹ وچ ایس نوجوان دی گل بات وچ تہذیب تے احتیاط نظر آئی جو وی بداخلاقی کرے گا یعنی دوجیاں تے گند سٹے گا تے جواب وچ پھُل بالکل وی نہیں آن گے۔ اللہ تے معاف کر دیندا اے پر بندے معاف نہیں کردے اللہ درگزر فرماندا اے پر انسان حساب چکا دیندے نیں اصل وچ میں اک فلم وی ویکھی اے God for gives but i don,t اک شعر قارئین لئی:
دل میں میرے کیسی کیسی خواہش جاگی
دھوپ نے استقبال کیا ہے سال نو کا