ایہو صراطِ مسقیم اے

شکیل امجد صادق

ایہ حافظ الاسد دا زمانہ سی دمشق دا معروف و مشہور تاجر رات دے پچھلے پہر سڑکاں تے ٹہل رہیا سی۔ موسم خوشگوار ہون دے باوجود اوہدا ساہ گھٹدا جا رہیا سی ڈاکٹراں دے مطابق اوہدے کول ہفتہ یاں دس دن توں ودھ دا ٹائم نہیں سی۔ دنیا دی ہر آسائش دے ہوندے ہوئے بے بسی دا ایہ عالم سی کہ ٹائم توں پہلاں ای سب کجھ ختم ہوندا محسوس ہو رہیا سی۔ ملک دے ڈاکٹراں نے جواب دے دتا سی اک ننھی جہی امید سی کہ امریکہ وچ علاج ہو سکدا اے اوہ وی دم توڑ گئی۔ جدوں اوتھے کئی مہینے ٹیسٹ وغیرہ کروان دے بعد سینئر ترین ڈاکٹر نے آخر کار اک دن آ کے نرمی نال سمجھایا کہ تہاڈے کول زیادہ ٹ ائم نہیں ایس لئی میرا مشورہ اے تے عقل مندی ایہو ہووے گی کہ باقی دا قیمتی ٹائم تسیں اپنے بیوی بچیاں دے نال گزارو۔ رات دے ایس پہر بے خبری دے عالم وچ پتہ نہیں کنی دیر ٹہلدا رہیا اوہدیاں سوچاں دا تسلسل اودوں ٹُٹیا جدوں ٹہلدے ٹہلدے اوہ تنگ جہے بے رونق پل تے اپڑ چکیا سی۔ سڑک پار دوجے پاسے سٹریٹ لائٹ دے تھلے اک خاتون کھڑی کسے بندے نال گل بات کر رہی سی۔ تریہہ ورھے دے نیڑے تیڑے عورت دا انداز منت سماجت والا سی جد کہ بندہ کوئی اوباش قسم دا سی جہڑا اوہدی گل نہیں سی من رہیا اوہدے چلن دی رفتار اپنے آپ گھٹ گئی۔ کناں وچ جدوں آواز آنی شروع ہوئی تے خاتون کہہ رہی سی خدا واسطے مینوں اینے پیسیاں دی ضرورت اے بچے بھکھے نیں تہاڈے نال چلن لئی تیارآں جد کہ اوہ اوباش قسم دا بندہ اوس عورت دی قیمت ادھی توں وی گھٹ دینا چاہ رہیا سی تے ایہ کہ تیری ایس توں وی گھٹ قیمت بن دی اے بول رہیا سی’ فیر اوہ موڈھے اچکاندا ہویا چل پیا تے عورت حسرت دی فوٹو بنی کھڑی رہ گئی۔ اوہ تھوڑا اگے جا کے مڑیا تے عورت ول ٹر پیا اوہنوں نیڑے آندا ویکھ کے عورت چوکنی ہو گئی امید بھری نظراں نال نیڑے آندے نوں ویکھن لگی’ نیڑے اپڑن توں پہلاں خاتون اگے ودھی اوہدا انداز اجیہا سی کہ جیویں اپنے آپ نال زبردستی کر رہی ہووے۔ اوہنے نیڑے ہو کے سلام کیتا’ عورت نے مصنوعی مسکراہٹ دے نال جواب دتا تے ٹٹولدی نظراں نال ویکھیا تے تھوڑا نیڑے ہوندے ہوئے معنی خیز انداز بنا کے پچھیا کیہ موڈ اے؟ اوہ پچھے ہٹیا تے نرمی نال کہیا نہیں ایسی کوئی گل نہیں’ اصل وچ میں ہنے ایتھوں گزردے ہوئے تیری اوس بندے نال تھوڑی جہی گل بات سنی مینوں دس میری بھین تیرا کیہ مسئلہ اے؟۔
ایس طرح پچھنا سی کہ عورت جہڑی مضبوط وکھائی دین دی کوشش کر رہی سی اک یدم روہانسی ہو گئی بولی بھائی قسم اے اوس ذات دی جو ساڈی گل بات سن رہیا اے میں ایس قسم دی عورت نہیں جو ایس ویلے گھروں نکل کے’ سڑک تے کسے دا انتظار کرے پر میں بڑی مجبوری دے عالم وچ ایس ویلے ایس تھاں تے آں’ اوہنوں لگا کسے نے اوہدا دل مٹھی وچ لے لیا ہووے اوہنے ہور نرمی نال کہیا دلاں دا حال تے اللہ جان دا ای اے بھین’ مینوں دس کیہ گل اے؟ بولی میں اک بیوہ عورت آں میرے چھوٹے چھوٹے بچے نیں شوہر نوں فوت ہوئے سال ہون والا اے شروع وچ تے گوانڈھی’ رشتے دار کجھ مدد وغیرہ کر دیندے سن فیر ہولی ہولی ساریاں نے ہتھ کھچ لیا۔ گھر وچ راشن ناں دی کوئی چیز نہیں کرائے دار دا صبر وی ختم ہو گیا اے اوہنے کل شام دی آخری مہلت دتی اے جے کرایہ نہ دتا تے سامان سنے گھروں کڈھ دیوے گا۔ میرے کول ہن ہور کوئی واہ نہیں سوائے اپنے آپ… ایہ کہندے ہوئے اوہدی آواز بیٹھ گئی اوہنے وی جلدی نال دوجے پاسے مڑ کے بہانے نال اپنے اتھرو صاف کیتے فیر مڑ کے جلدی نال بولیا بس بس ٹھیک اے’ بھین کوئی گل نہیں تے اپنیاں جیباں وچ ہتھ پائے تے پتہ لگا کہ جیباں وچ جو رقم اے اوہ نہ ہون دے برابر اے کیوں جے جس عالم وچ اوہ نکلیا سی اوہنوں تے ہوش ای نہیں سی اوہنے خاتون نوں کہیا فی الحال ایہ رکھو تے مینو ںاپنا ایڈریس دسو فکر کرن دی کوئی لوڑ نہیں اپنے گھر جا انشاء اللہ سب ٹھیک ہو جاوے گا خاتون بے یقینی دے انداز وچ اوہدے ول ویکھ رہی سی۔جیویں سوچ رہی ہووے کہ اوہدے تے بھروسہ کرے یاں نہ کرے۔
اوہنے فیر یقین دہانی کرائی کہ توں جا تے ایڈریس دس دے بس’ اوہنے آخر کار یاڈریس دس دتا تے فیر اک پاسے ٹر پئی تھوڑی دیر تک خاتون نوں جاندا ویکھن دے بعد اوہ مڑیا۔

تے واپسی ول تیزی نال قدم اٹھان لگا’ گھر اپڑ کے اوہنے کافی مقدار وچ نقدی لئی تے ڈرائیور نوں وڈی گڈی کڈھن نوں کہیا فیر آپ ڈرائیو کردے ہوئے شہر دے چوی گھنٹے کھلے رہن والے سٹور توں راشن دی وڈی مقدار گڈی وچ بھری تے خاتون دے دسے ہوئے ایڈریس تے اپڑ کے سارا راشن اوہدے گھر اتاریا باقی دی رقم خاتون نوں دتی تے کہیا صبح کرائے دار نال اوہ آپ گل کر لوے گا تے کرائے دا معاملہ نبیڑ دیوے گا تے انشاء اللہ ہر مہینے مخصوص رقم تہاڈے تک اپڑا دتی جاوے گی ایہ آکھ کے جلدی نال بناں کجھ کہے سنے واپس مڑ گیا’ خاتون بت بنی بے یقینی دے عالم وچ کھڑی اتھروئواں بھری نگاہواں نال ویکھدی رہ گئی تے اوہ گڈی سنے نظراں توں اولھے ہو گیا۔
اوہدی کیفیت ہن کافی سگوں بڑی وکھری سی اوہدے انگ انگ چوں خوشی پھٹ رہی سی کجھ گھنٹے پہلاں جو اوہدی حالت سی اوہ ہن اکا بدل گئی سی ہن اوہنوں ہفتہ دس دن گزارن دی جہڑی فکر سی اوہ تھوڑی گھٹ گئی۔ ہفتہ دس دناں دا خیال آندے ای اوہنے کاغذ قلم لے کے خاتون دا ایڈریس لکھ کے وصیت لکھی کہ ہر مہینے باقاعدگی نال چار لوکاں دے معقول توں ودھ کے خرچے دی رقم ایس ایڈریس تے گھلی جاوے تے کاغذ نوں لفافے وچ بند کرکے تجوری وچ رکھ دتا۔ ہن اوہنوں لگ رہیا سی کہ اپنے آخری سفی لئی اوہ تیار اے یاں تھوڑی بہت تیاری کر لئی اے فیر ہفتہ گزر گیا تے دس دن گزر گئے فیر ہور دس تے پورے پندراں دن گزر گئے گھر والیاں دے کہن دے باوجود اوہ ہسپتال نہیں گیا تے فیر پور ااک مہینہ گزر گیا تے اگلے مہینے دی رقم وی اوہنے فوراً گھل دتی۔ فیر انج کر کے اک مہینہ کردے پورا سال گزر گیا تے اوہ معمول دے مطابق رقم گھلدا رہیا۔ فیر پنج ورھے فیر دس ورھے لنگھ گئے تے فیر پورے ویہہ ورھے گزر جان دے بعد اک رات اوہ معمول دے مطابق تہجد لئی اٹھیا وضو کرکے تہجد شروع کیتی تے سجدے وچ دعا کردے کردے اوہدیاں ساہواں ختم ہو گئیاں۔ ایس جہان فانی توں سجدے دی حالت وچ رخصت ہو گیا۔
گھر والے جدوں سویرے اٹھے تے اوہنوں سجدے دی حالت وچ مردہ پایا۔ افسوس دے نال نال گھر والیاں نوں ایس گل دی خوشی وی سی کہ چنگی تے مبارک موت ہوئی اے خیر تکفین و تدفین تے دوجے انتظامات دے بعد اولاد دا تجوری تے وصیت کھولن دا ویلا آیا تے اوہ بند لفافہ وی نکل آیا جو گھٹو گھٹ ویہہ ورھے پہلاں دی تریخ دا اوہناں دے والد دے ہتھ دا لکھیا ہویا سی تے ایہدا مطلب سی ایس لکھے گئے ایڈریس تے ویہہ ورھے توں رقم دتی جاندی رہی اے۔ لفافہ پڑھن دے بعد اوہنوں پتہ لگا کہ والد صاحب نوں فوت ہوئے ست دن ہو گئے نیں جہڑے تکفین و تدفین تے رشتے دار لوکاں دے ملن ملان وچ نکل گئے نیں تے وصیت دے مطابق رقم دی ادائیگی ست دن لیٹ ہو گئی اے رقم لے کے اوہ لوک اوس ایڈریس تے اپڑے تے بوہا کھڑکان تے خاتون باہر آئی جہڑی ہن پنجاہ توں اُتے دی ہو چکی سی سلام دعا دے بعد تاجر دے وڈے منڈے نے خاتون نال مودب انداز وچ کہیا کہ اسیں تہانوں ولاد صاحب ولوں جہڑی ماہانہ مخصوص رقم اے اوہ دین آئے آں تے معذرت چاہنے آں کہ رقم دی ادائیگی ست دن لیٹ ہو گئی اوہ اصل وچ… خاتون جلدی نال بولی ارے نہیں نہیں کوئی گل نہیں تہاڈے والد صاحب دے ساڈے تے بڑے احسانات نیں تسیں لو ک میرے ولوں والد صاحب نوں بہت بہت شکریہ بولنا تے اوہناں نوں دسنا کہ اسیں ہمیشہ اوہناں نوں دعاواں وچ یاد رکھنے آں تے رکھاں گے تے میرے ولوں ادب نال اوہناں نوں دسنا کہ ہن اوہناں نوں رقم گھلن دی لوڑ نہیں بیٹا حیرانی نال بولیا کیوں؟ ہن کیوں نہیں رقم دی لوڑ؟ خاتون نے خوشی دے اتھروئواں وچ ملی آواز وچ جواب دتا اللہ دے فضل نال مہینہ پہلاں میرے وڈے بیٹے دی ملازمت لگی سی تے ست دن پہلاں ای بیٹے نوں اوہدی پہلی تنخواہ ملی اے۔ خاتون روانی وچ پتہ نہیں کیہ کیہ بولے چلے جا رہی سی جد کہ منڈیاں دے کناں وچ خاتون دا ایہو جملہ اٹک کے رہ گیا کہ ”ست دن پہلاں ای میرے بیٹے نوں اوہدی پہلی تنخواہ ملی اے ست دن پہلاں ای میرے بیٹے نوں اوہدی پہلی تنخواہ ملی اے…
آپۖ ہوراں دا فرمان اے: ”رازداری وچ کیتا گیا صدقہ اللہ پاک دے غصے نوں بجھاندا اے۔ میرے قارئین ایہو زندگی دا مقصد اے تے ایہو زندگی دا نصب العین اے ایسے ای عمل نوں صراط المستقیم کہندے نیں۔٭