اسلامی نظام لیاؤ،ریاست بچاؤ

عتیق انور راجہ

اسلامی نظام دا مطلب مُلیاں دی حکومت نہیں بلکہ ایہدا مطلب اے کہ ایسا قرآن و سنت نوں سامنے رکھدیاں ہوئیاں ملکی نظام ترتیب دتا جاوے۔ حکمران’ قاضی فیصلہ کرن ویلے احکام الٰہی نوں سامنے رکھن۔ اج کل پاکستان دے حالات انج دے نیں کہ کوئی بندہ وی خوش نہیں اے۔ چاہے کوئی کارخانے دار اے’ فیکٹریاں’ پلازیاں دا مالک اے۔ اعلیٰ سرکاری عہدہ رکھدا اے یا کوئی ہور کاروبار کر رہیا اے۔ لنگھے دو تن عشریاں وچ ہر حکومت عوام دی قسمت بدلن دے وعدے کر کے
اقتدار تک پہنچی۔ اوہنے اقتدار وچ رہندے ہوئے عوام دی فلاح دے نام تے اپنے اہل و عیال تے قریبی عزیزاں’ رشتہ داراں تے دوستاں دے نام تے جائیداداں بنان دا عمل شروع کیتا۔ جدوں دولت دی ہوس وچ انھیاں نے ملکی دولت اغیار دے بینکاں وچ رکھن دا عمل شروع کیتا تے اوس ویلے ملکی معیشت حقیقی معنیاں وچ زوال دا شکار ہونا شروع ہوئی۔ جے ایہہ مفاد پرست چوری’ ناجائز ذرائع توں کمایا جان والا پیسہ پاکستانی بینکاں وچ ای رکھدے’ پاکستان وچ ای وڈے وڈے صنعتی منصوبے شروع کردے تے اج پاکستان نوں ڈیفالٹ توں بچن لئی کدی عرباں تے کدی چین تے امریکہ دے سامنے گوڈے نہ سُٹنے پیندے۔
ستم ظریفی تے ایہہ ہے کہ وڈے عہدیاں توں ریٹائر ہون والے سارے لوک دوران نوکری اپنی
اولاد تے دولت دوجے ملک شفٹ کر چکے ہوندے نیں۔ اوہناں دی حب الوطنی نوکری’ مراعات تے فیر مگروں پرکشش پینشن تک ای محدود ہو کے رہ گئی اے۔ نظام انصاف گراوٹ دا شکار ہویا اے۔ لوک ہر جماعت کولوں بدظن نیں۔ ساڈا ملکی نظام بہتری منگ رہیا اے۔ جدوں تک امیر غریب اعلیٰ ادنیٰ لئی اِکو جیا قنون نہیں بندا اوہدوں تک ملکی نظام دے نال کھلواڑ ہوندا رہوے گا۔ انصاف’ عدل تے بنیادی سہولتاں فراہم کیتے بغیر کیویںکوئی فلاحی ریاست دا سفنا شرمندہ تعبیر ہو سکدا اے۔ قریب ساری دنیا وچ قدیم زمانے توں بادشاہی نظام رائج سی جہدے وچ اک ای شخص ملک و قوم دے کالے چٹے دا مالک تے مختار ہوندا سی۔ اوہ اپنی صوابدید اتے کوئی وی فیصلہ لین دا مجاز سی۔ بادشاہواں دا مزاج اینا
خوفناک ہوندا سی کہ اوہناں دے وزیر تے مشیر اپنی جان دی قیمت اتے مشورہ دیندے سن۔ جے مشورہ صحیح ہویا تے انعام و اکرام نال نوازے جاندے سن تے جے بدقسمتی نال مشورہ صحیح ثابت نہ ہوندا یا بادشاہ سلامت نوں پسند نہ آندا تے مشورہ دین والے دا سر قلم کر دتا جاندا۔ بادشاہ دے ایس فیصلے نوں وی کوئی چیلنج نہیں کر سکدا سی کیوں جے درباری مذہبی پیشواواں نے رعایا نوں ایہہ باور کروا دتا ہویا سی کہ بادشاہ دی زبان توں خدا خود کلام کردا اے۔
جمہوریت دا لالی پاپ ویچن والے مغرب وچ اج توں تن چار سو سال پہلے تک ایہو نظام رائج سی۔ انقلاب فرانس نے مغرب وچ انساناں دے حق لئی کھڑا ہون دا اک نواں فلسفہ پیش کیتا جہڑا اگے چل کے جمہوری نظام حکومت دی شکل وچ سامنے آیا۔ جمہوری طرز حکومتاں دے قائم ہون وچ چونکہ عوام دی رائے شامل کیتی گئی سی ایس لئی ویکھدے ای ویکھدے مغرب دے بیشتر ملکاں وچ ایہہ طریقہ رائج ہو گیا۔ مگر اوتھے دے حالات وی بالکل ویسے چنگے نہیں نیں جیویں سانوں وکھائے جاندے نیں۔ علامہ اقبال مغربی جمہوری نظام اتے تنقید کردیاں کہندے نیں کہ ایس طرز حکومت وچ وی شاہی نظام وانگوں پرویزی حیلے بازیاں نیں۔ نام گرچہ بدل گیا اے مگر عوام دے ووٹاں نال منتخب
ہون والے بیشتر حاکماں دا مزاج اوتھے وی ڈکٹیٹراں والا ای اے۔دنیا بھر وچ جمہوری ریاستاں اگرچہ خود نوں سکیولرازم دی علمبردار قرار دیندیاں نیں مگر حقیقت ایہہ ہے کہ اوہناں دا کوئی نہ کوئی مذہب ہوندا اے تے اوہناں دے حکمران اپنے اپنے مذہب تے قوماں لئی متعصب وی ہوندے نیں۔ اوہ اپنے مذہب تے اپنی قوم دے کاز و مفادات نوں سامنے رکھ کے ای بیانیہ بناندے نیں۔ ہن کیہ کیتاجاوے۔ ساڈی عوام علما نوں یا دینی رہنماواں نوں سر اکھاں اتے تے بٹھاندی اے لیکن جدوں ووٹ دی واری آندی اے تے عوام ووٹ برادری’ دھڑے’ لسانیت تے اثرو رسوخ والے لوکاں نوں دے دیندی اے۔ مذہب دے نام اتے سیاست کرن والیاں نوں صرف اینی نشستاں ای دتیاں جاندیاں نیں کہ
اوہ ہر حکومت دے بنن تے ٹٹن وچ اہم کردار ادا کر رہیاں نیں۔
کرن والا کم تاں ایہہ اے کہ باکردار تے دین دی خدمت صحیح معنیاں وچ کرن دا جذبہ رکھن والے زمانہ شناس لوک سامنے آن جہڑے نہ صرف مذہب نوں چنگا جاندے ہون’ باعمل ہون’ باکردار ہون تے باشعور وی ہون۔ اسلام دے نام اتے بنن والے مسلماناں نوں جے اوکھے ویلے ریاست بچان دا ہنر سمجھ نہیں آ رہیا اے تے پہلے خلیفہ حضرت ابوبکر صدیق دے طرز حکومت کولوں سبق لیتا جا سکدا اے۔ حضرت ابوبکر صدیق تعلیمات نبویۖ دے مجسم پیکر سن۔ آپ نے حضور ۖ نبی رحمت دے بنائے ہوئے نظام وچ کوئی تبدیلی نہیں کیتی۔ البتہ ویلے تے حالات دے پیش نظر جہڑے حالات سامنے آئے اوہناں دے مطابق دوجے اصحاب نال مشورہ مگروں بہتری لئی اقدامات کیتے۔ یعنی آپ نے ہر علاقے لئی وکھرا وکھرا قاضی تے سپہ سالار تعینات کیتا تاں جے ویلے تے انصاف دا حصول ممکن ہووے۔کسے نوں وی کسے دا حق مارن دی اجازت نہیں سی چاہے اوہ جنا وی عہدیدار ہووے’ رشوت کسے وی معاملہ وچ نہیں لیتی جاندی سی کسے نوں شکایت کرن لئی کسے دی سفارش دی لوڑ نہیں ہوندی سی۔اوہ خود جا کے خلیفہ وقت توں سوال کرسکدا سی۔
جدوں حضرت عمر مسند خلافت اتے متمکن ہوئے تے آپ نے حضرت عبدالرحمن بن عوف دے نال بیت المال دی عمارت دا دورہ کیتا تے اوتھے صرف اک درہم برآمد ہویا۔ پتہ کرن تے پتہ چلیا کہ ایتھوں جو وی رقم آندی سی حضرت ابوبکر صدیق اوہنوں یا تے عوام دی فلاح وبہبود لئی خرچ کر دیندے سن لیکن ساڈے حکمران عوام دی فلاح دے نام تے ملک دے وسائل لُٹ رہے نیں۔ واری واری سارے مال بنا رہے نیں۔