محافظاں اتے تنقید

1971 دے واقعات تائید کردے نیں کہ قوم تے
فوج دی سوچ متضاد ہووے تے نقصان دامکان ودھ جاندا اے

حمیداللہ بھٹی

محافظاں اتے گھر دے اندروں تنقید ہون لگے تے نہ صرف مقابلے وچ مشکل پیش آندی اے بلکہ دشمن نوں مذموم سازشاں پروان چڑھان دا موقع مل سکدا اے۔ 1971 دے واقعات تائید کردے نیں کہ قوم تے فوج دی سوچ متضاد ہووے تے نقصان دامکان ودھ جاندا اے۔ تھوڑا ہور ماضی وچ جائو تے 1965 دی جنگ وچ عددی اعتبار نال بہت گھٹ تے اسلحہ وی ازکار رفتہ رکھن والی پاک فوج نے جدید ترین ہتھیاراں نال لیس کئی گنا وڈے دشمن دے حملے نوں پسپا کردتا۔ ایس جنگ وچ فوجی جواناں دی قربانیاں تے بہادری دی اج وی مثالاں پیش کیتی جاندیاں نیں لیکن ہن اوہ جذبہ کمزور بلکہ مفقود نظر آندا اے ملک دے محافظاں دے خلاف سوشل میڈیا تے پراپیگنڈہ تے تنقید عروج تے اے۔ حالانکہ محافظاں دی حوصلہ افزائی دی لوڑ اے تاں جے اوہ زیادہ بہتر طریقے نال دشمن نوں دندان شکن جواب دے سکن۔
وزیرستان وچ انگور اڈا دے کول منگل دے دن ات گرداں نے حملہ کیتا تے فائرنگ دے تبادلے وچ آئی ایس آئی دے بریگیڈیئر مصطفی کمال برکی تن دوجے جواناں دے نال جام شہادت نوش کر گئے۔ ات گردی دے خلاف جاری جنگ وچ ہن تک چار جرنیل تے دو بریگیڈئیر سنے کئی دوجے اعلیٰ عہدیدار تے جوان جام شہید ہو چکے۔ اشفاق پرویز کیانی تے پرویز مشرف تے اوس ویلے قاتلانہ حملے ہوئے جدوں اوہ آرمی چیف دے منصب اتے فائز سن۔
ایہدا مطلب اے کہ ساڈا دشمن ساڈی صفاں وچ موجود اپنے آلہ کاراں دے ذریعے ات گرداں دے پشت پناہی تے اوہناں دی حوصلہ افزائی کر رہیا اے وگرنہ اینے وڈے منصب اتے فائز کسی شخصیت نوں نشانہ بنانا عام بندے دے وس دی گل نہیں۔ حالات دا تقاضا اے کہ اسیں اپنی صفاں وچ اتحاد پیدا کرن تے دشمن دے ناپاک ارادیاں نوں نکام بنان وچ مصروف اپنے محافظاں دا ساتھ دین تے اوہناںاتے تنقید کرن دی جاری مہم نوں نکام بنان لئی کردار ادا کرن کیوں جے ات گرداں دے خلاف جے حقیقی معنیاں وچ کوئی سرگرم عمل اے تے اوہ صرف ساڈی فوج تے ایجنسیاں نیں تے ایس دوران سپاہیاں توں لے کے جنرل تک نہ صرف خود قربانیاں دے رہے نیں بلکہ اپنے بچے وی وطن اتے قربان کرن توں دریغ نہیں کر رہے۔ قربانی دی ایسی لازوال داستان دنیا وچ ہور کدھرے نہیں ملدی مگر افسوس کہ ساری قربانیاں تے فرض شناسی دے باوجود فوج تے جرنیلیاں دے خلاف سوشل میڈیا اتے ایسی افسوسناک مہم جاری اے جہدے اتے محب الوطناں دے دل غمزدہ نیں۔ دنیا وچ فوج تے انٹیلی جنس اداریاں دے خلاف مہم دی کوئی ملک اجازت نہیں دیندا تے جو انج کردا اے اوہنوں عبرت دا نشان دتا جاندا اے مگر ساڈے وطن وچ جہداجدوں دل چاہندا اے۔ گلہ پھاڑ کے محافظاں دے خلاف بولن تے دشنام طرازی کرن لگدا اے جہنوں روکن یا ٹوکن دا کوئی مناسب طریقہ کارنہیں۔ ملک دے محافظاں اتے تنقید دراصل اوہناں دی حوصلہ شکنی دے مترادف اے جہدا چھیتی خاتمہ ای دشمن نوں ناپاک عزائم وچ نکام بنانا اے۔
ایہہ درست اے کہ فوجی جواناں نوں تنخواہ ملدی اے جو دراصل عوام دے ٹیکس دا پیسہ اے مگر ملک وچ ہور وی کئی شعبے نیں جتھے لوکاں نوں روزگار تے مراعات حاصل نیں لیکن کوئی وی فوجی بھراواں وانگوں نہ تے گھر توں دور شب و روز گزاردا اے تے نہ ای ہر ویلے حملیاں دا سامنا کردا قربانیاں دیندا اے۔ فوجی بھراں اپنی قوم دے سکون تے وطن دی سالمیت دے تحفظ لئی ہر ویلے جان ہتھیلی اتے رکھدے نیں۔ ایسی فرض شناسی کدھرے ہور وکھائی نہیں دیندی۔
ایہو جذبہ دشمن نوں کھٹکدا اے مگر ہن اوہ براہ راست حملہ کرن دی تے جرات نہیں کر سکدا ایسے لئی پراکسی اتے اتر آیا اے۔ کدی قوم پرستاں نوں استعمال کیتا جاندا اے کدی سیاسی کارکناں دے جذبیاں نال کھیڈدا تے کدی ناراض عناصر نوں منظم کرن اوہناں نوں تربیت دین دے نال وسائل مہیا کردا اے۔
قوم نوں ایسی سازشاں دا ادراک کرنا چاہیدا اے تے سوچنا تے فکر کرنا چاہیدا اے کہ دشمن دی اکھ وچ ساڈے فوجی بھراں ای کیوں کھٹکدے نیں؟ قوم نے جے ایہہ جان تے سمجھ لیتا تے فیر محافظاں اتے تنقید جئی روایت دا خاتمہ ہو جاوے گا۔ ایہہ قوم پرست‘ ناراض عناصر تے سیاسی کارکن ذہن نشین کر لین دشمن نوں اوہناں وچوں کسی نال پیار نہیں بلہک اوہدا اولین مقصد پاک وطن دی سالمیت نوں نقصان پہنچانا تے پاک فوج نوں کمزور کرنا اے۔ آئین 23مارچ دے دن فیر ایہہ عہد کرن کہ پاک فوج دے خلاف جاری منفی مہم نوں نکام بنان وچ کوئی کوتاہی نہیں کرن گے تاں جے وطن دے ایہہ بہادر محافظ دشمن نوں منہ توڑ جواب دیندے رہن۔ پاکستان داڈی شناخت اے تے پاک فوج حفاظت دی ضامن اے جہدے اتے انگلی چکنا ملک نوں کمزور کرنا تے دشمن دی سازشاں وچ معاونت دے مترادف اے۔
ملک دی ساری وڈی سیاسی جماعتاں نے محدود سیاسی مفادات لئی فوج دے خلاف بیانیہ اپنایا البتہ جو جماعت اقتدار وچ ہووے اوہ ایسا کرن توں گریز کردیاں نیں حالانکہ فوج مخالف بیانیہ دشمن دی خواہش اے ایس ویلے پاک فوج نوں بھارت دی ایسی فوج دا سامنا اے جو جدید ترین ہتھیاراں نال لیس مضبوطی دے لحاظ نال دنیا وچ چوتھے نمبر تے اے۔ علاوہ ازیں ایہدے وچ وی کوئی ابہام نہیں کہ اوہ پاکستان وچ ات گردی دی سرپرستی و معاونت اتے ارباں روپے خرچ کر رہیا اے۔ ایس بارے پاکستان ولوں اقوام متحدہ وچ پیش کیتا گیا ڈوزئیر ثبوت دے طور تے موجود اے مگر دنیا طاقت دی زبان سمجھدی اے۔
ایسے لئی ثبوت تے شواہد سنے تفصیلات دے باوجود عالمی ادارے نہیں کسی قسم دی کارروائی نہیں کیتی۔ اج وی اوہ شدت پسنداں تے ناراض عناصردی سرپرستی نال اوہناں نوں مضبوط کرن تے فیر ات گردی کران وچ مصروف اے جہدے نال نمٹنا فوج‘ پلس سنے ایجنسیاں دی ذمہ واری اے مگر جدوں تک ہرفرد اپنا کردار ادا نہیں کردا اوہدوں تک ات گرد عناصر دا خاتمہ نہیں ہو سکدا۔ انج دے حالات وچ فوج تے ایجنسیاں جدوں ات گرداں نال برسر پیکار نیں۔ کجھ سیاسی عناصر فوج تے ایجنسیاں اتے انگلیاں چکن لگے نیں جہدی کسی صورت حوصلہ افزائی نہیں کیتی جا سکدی۔ لوڑ ایس امر دی اے کہ ملک دا ہر شہری اپنے اداریاں دا نال دیوے جدوں تک ساریاں وچ ایہہ احساس پیدا نہیں ہووے گا تے اوہ بساط دے مطابق کردار ادا نہیں کرن گے اوہدوں تک ات گرداں نوں کچلن وچ مکمل کامیابی نہیں مل سکدی۔
ویلا آ گیا اے کہ ملک دے سارے طبقے اک ہو کے محافظ اداریاں دا ساتھ دین تاں جے دو دہائیاں توں ات گردی دے خلاف جاری جنگ نوں منطقی انجام تک پہنچایا جا سکے مگر افسوس نال کہنا پیندا اے کہ حکومت ہووے یا معاشرے دے دانشور تے علما دوجے طبقے۔ اوہناں نوں ایس مسئلے نوں نہ تے کدی سنجیدہ لیتا اے تے نہ ای کردار ادا کرن دی کوشش کیتی اے ایسے لئی وقفے وقفے نال ات گرد کارروائیاں کرن لگدے نیں۔ ساڈی غیر سنجیدگی دا ایہہ عالم اے کہ صورتحال دی نزاکت دا احساس کیتے بغیر اپنی ای فوج تے ایجنسیاں دے خلاف نفرت انگیز مواد دی تشہیر وچ حصہ لیندے نیں جہنوں کسی صورت قابل تقلید یا قابل تحسین قرار نہیں دتا جا
سکدا۔ساڈی غیر سنجیدگی دا ایہہ عالم اے کہ صورتحال دی نزاکت دا احساس کیتے بغیر اپنی ای فوج تے ایجنسیاں دے خلاف نفرت انگیز مواد دی تشہیر وچ حصہ لیندے نیں جہنوں کسی صورت قابل تقلید یا قابل تحسین قرار نہیں دتا جا سکدا۔ ایہہ رویہ تے سوچ ات گردی دے خلاف جاری جنگ نوں نکام بنان دا کارن بن سکدا اے۔ حالات دا تقاضا اے کہ فرائض دی ادائیگی وچ مصروف اپنے جواناں نوں خراج تحسین پیش کیتا جاوے تے شہادت دے رتبے اتے فائز ہون والیاں دی قربانیاں دا احساس کیتا جاوے جہناں نوے ساڈے پرامن کل لئی اپنے قیمتی اج دی قربانی دتی لیکن سوشل میڈیا اتے ایسی منفی مہم جاری اے جہدا فیدہ صرف بھارت تے ات گرداں نوں ہو سکدا اے۔
جہالت تے گھٹ علمی دی بنا تے کجھ عناصر ملک وچ موجود پس ماندگی‘ غربت تے بے روزگاری دا ذمہ وار دفاعی ادارے نوں قرا دیندے نیں حالانکہ ایسا ہرگز نہیں بلکہ ایہدی وجہ وسائل دی غیر منصفانہ تقسیم اے جے حکمران وسائل دی تقسیم وچ انصاف نال کم لین تے بڑی حد تک مسائل گھٹ ہو سکدے نیں لیکن حکمراناں دی توجہ اپوزیشن کچلن تے اے۔ ادارے تے حکومتی احکامات دی تعمیل کردے نیں مگر راہ گم کردہ کجھ لوک اپنے دفاعی اداریاں نوں موردالزام ٹھہراندے نیں ایہہ زہریلی روشن ملکی سالمیت لئی انتہائی خطرناک اے۔
حکومت ایس روش دے فوری خاتمے لئی چھیتی ایسا طریقہ کار تے پالیسی بناوے تاں جے آئندہ کسی نوں ملک دے محافظ اداریاں اتے تنقید تے اوہناں دی حوصلہ شکنی کرن دا موقع نہ ملے دفاعی ادارے تے ایجنسیاں دے خلاف گل کرن یا مہم چلان دی جسارت کرن والیاں دے خلاف فوری کارروائی وی دفاع وطن دی مضبوطی لئی لازم اے۔